౯. అరణవిభఙ్గసుత్తవణ్ణనా

౩౨౩. ఏవం మే సుతన్తి అరణవిభఙ్గసుత్తం. తత్థ నేవుస్సాదేయ్య న అపసాదేయ్యాతి గేహసితవసేన కఞ్చి పుగ్గలం నేవ ఉక్ఖిపేయ్య న అవక్ఖిపేయ్య. ధమ్మమేవ దేసేయ్యాతి సభావమేవ కథేయ్య. సుఖవినిచ్ఛయన్తి వినిచ్ఛితసుఖం. రహో వాదన్తి పరమ్ముఖా అవణ్ణం, పిసుణవాచన్తి అత్థో. సమ్ముఖా న ఖీణన్తి సమ్ముఖాపి ఖీణం ఆకిణ్ణం సంకిలిట్ఠం వాచం న భణేయ్య. నాభినివేసేయ్యాతి న అధిట్ఠహిత్వా ఆదాయ వోహరేయ్య. సమఞ్ఞన్తి లోకసమఞ్ఞం లోకపణ్ణత్తిం. నాతిధావేయ్యాతి నాతిక్కమేయ్య.

౩౨౪. కామపటిసన్ధిసుఖినోతి కామపటిసన్ధినా కామూపసంహితేన సుఖేన సుఖితస్స. సదుక్ఖోతి విపాకదుక్ఖేన సంకిలేసదుక్ఖేనపి సదుక్ఖో. సఉపఘాతోతి విపాకూపఘాతకిలేసూపఘాతేహేవ సఉపఘాతో. తథా సపరిళాహో. మిచ్ఛాపటిపదాతి అయాథావపటిపదా అకుసలపటిపదా.

౩౨౬. ఇత్థేకే అపసాదేతీతి ఏవం గేహసితవసేన ఏకచ్చే పుగ్గలే అపసాదేతి. ఉస్సాదనేపి ఏసేవ నయో. భవసంయోజనన్తి భవబన్ధనం, తణ్హాయేతం నామం.

సుభూతిత్థేరో కిర ఇమం చతుక్కం నిస్సాయ ఏతదగ్గే ఠపితో. భగవతో హి ధమ్మం దేసేన్తస్స పుగ్గలానం ఉస్సాదనాఅపసాదనా పఞ్ఞాయన్తి, తథా సారిపుత్తత్థేరాదీనం. సుభూతిత్థేరస్స పన ధమ్మదేసనాయ ‘‘అయం పుగ్గలో అప్పటిపన్నకో అనారాధకో’’తి వా, ‘‘అయం సీలవా గుణవా లజ్జిపేసలో ఆచారసమ్పన్నో’’తి వా నత్థి, ధమ్మదేసనాయ పనస్స ‘‘అయం మిచ్ఛాపటిపదా, అయం సమ్మాపటిపదా’’త్వేవ పఞ్ఞాయతి. తస్మా భగవా ‘‘ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, మమ సావకానం భిక్ఖూనం అరణవిహారీనం యదిదం సుభూతీ’’తి ఆహ.

౩౨౯. కాలఞ్ఞూ అస్సాతి అసమ్పత్తే చ అతిక్కన్తే చ కాలే అకథేత్వా ‘‘ఇదాని వుచ్చమానం మహాజనో గణ్హిస్సతీ’’తి యుత్తపత్తకాలం ఞత్వావ పరమ్ముఖా అవణ్ణం భాసేయ్య. ఖీణవాదేపి ఏసేవ నయో.

౩౩౦. ఉపహఞ్ఞతీతి ఘాతియతి. సరోపి ఉపహఞ్ఞతీతి సద్దోపి భిజ్జతి. ఆతురీయతీతి ఆతురో హోతి గేలఞ్ఞప్పత్తో సాబాధో. అవిస్సట్ఠన్తి విస్సట్ఠం అపలిబుద్ధం న హోతి.

౩౩౧. తదేవాతి తంయేవ భాజనం. అభినివిస్స వోహరతీతి పత్తన్తి సఞ్జాననజనపదం గన్త్వా ‘‘పత్తం ఆహరథ ధోవథా’’తి సుత్వా ‘‘అన్ధబాలపుథుజ్జనో, నయిదం పత్తం, పాతి నమేసా, ఏవం వదాహీ’’తి అభినివిస్స వోహరతి. ఏవం సబ్బపదేహి యోజేతబ్బం. అతిసారోతి అతిధావనం.

౩౩౨. తథా తథా వోహరతి అపరామసన్తి అమ్హాకం జనపదే భాజనం పాతీతి వుచ్చతి, ఇమే పన నం పత్తన్తి వదన్తీతి తతో పట్ఠాయ జనపదవోహారం ముఞ్చిత్వా పత్తం పత్తన్తేవ అపరామసన్తో వోహరతి. సేసపదేసుపి ఏసేవ నయో.

౩౩౩. ఇదాని మరియాదభాజనీయం కరోన్తో తత్ర, భిక్ఖవేతిఆదిమాహ. తత్థ సరణోతి సరజో సకిలేసో. అరణోతి అరజో నిక్కిలేసో. సుభూతి చ పన, భిక్ఖవేతి అయం థేరో ద్వీసు ఠానేసు ఏతదగ్గం ఆరుళ్హో ‘‘అరణవిహారీనం యదిదం సుభూతి, దక్ఖిణేయ్యానం యదిదం సుభూతీ’’తి (అ. ని. ౧.౨౦౨).

ధమ్మసేనాపతి కిర వత్థుం సోధేతి, సుభూతిత్థేరో దక్ఖిణం సోధేతి. తథా హి ధమ్మసేనాపతి పిణ్డాయ చరన్తో గేహద్వారే ఠితో యావ భిక్ఖం ఆహరన్తి, తావ పుబ్బభాగే పరిచ్ఛిన్దిత్వా నిరోధం సమాపజ్జతి, నిరోధా వుట్ఠాయ దేయ్యధమ్మం పటిగ్గణ్హాతి. సుభూతిత్థేరో చ తథేవ మేత్తాఝానం సమాపజ్జతి, మేత్తాఝానా వుట్ఠాయ దేయ్యధమ్మం పటిగ్గణ్హాతి. ఏవం పన కాతుం సక్కాతి. ఆమ సక్కా, నేవ అచ్ఛరియఞ్చేతం, యం మహాభిఞ్ఞప్పత్తా సావకా ఏవం కరేయ్యుం. ఇమస్మిమ్పి హి తమ్బపణ్ణిదీపే పోరాణకరాజకాలే పిఙ్గలబుద్ధరక్ఖితత్థేరో నామ ఉత్తరగామం నిస్సాయ విహాసి. తత్థ సత్త కులసతాని హోన్తి, ఏకమ్పి తం కులద్వారం నత్థి, యత్థ థేరో సమాపత్తిం న సమాపజ్జి. సేసం సబ్బత్థ ఉత్తానమేవాతి.

పపఞ్చసూదనియా మజ్ఝిమనికాయట్ఠకథాయ

అరణవిభఙ్గసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.