౧౧. సచ్చవిభఙ్గసుత్తవణ్ణనా

౩౭౧. ఏవం మే సుతన్తి సచ్చవిభఙ్గసుత్తం. తత్థ ఆచిక్ఖనాతి ఇదం దుక్ఖం అరియసచ్చం నామ…పే… అయం దుక్ఖనిరోధగామినీ పటిపదా అరియసచ్చం నామాతి. సేసపదేసుపి ఏసేవ నయో. అపిచేత్థ పఞ్ఞాపనా నామ దుక్ఖసచ్చాదీనం ఠపనా. ఆసనం ఠపేన్తో హి ఆసనం పఞ్ఞపేతీతి వుచ్చతి. పట్ఠపనాతి పఞ్ఞాపనా. వివరణాతి వివటకరణా. విభజనాతి విభాగకిరియా. ఉత్తానీకమ్మన్తి పాకటభావకరణం.

అనుగ్గాహకాతి ఆమిససఙ్గహేన ధమ్మసఙ్గహేనాతి ద్వీహిపి సఙ్గహేహి అనుగ్గాహకా. జనేతాతి జనికా మాతా. ఆపాదేతాతి పోసేతా. పోసికమాతా వియ మోగ్గల్లానోతి దీపేతి. జనికమాతా హి నవ వా దస వా మాసే లోణమ్బిలాదీని పరిహరమానా కుచ్ఛియా దారకం ధారేత్వా కుచ్ఛితో నిక్ఖన్తం పోసికమాతరం ధాతిం పటిచ్ఛాపేతి. సా ఖీరనవనీతాదీహి దారకం పోసేత్వా వడ్ఢేతి, సో వుద్ధిమాగమ్మ యథాసుఖం విచరతి. ఏవమేవ సారిపుత్తో అత్తనో వా పరేసం వా సన్తికే పబ్బజితే ద్వీహి సఙ్గహేహి సఙ్గణ్హన్తో గిలానే పటిజగ్గన్తో కమ్మట్ఠానే యోజేత్వా సోతాపన్నభావం ఞత్వా అపాయభయేహి వుట్ఠితకాలతో పట్ఠాయ – ‘‘ఇదాని పచ్చత్తపురిసకారేన ఉపరిమగ్గే నిబ్బత్తేస్సన్తీ’’తి తేసు అనపేక్ఖో హుత్వా అఞ్ఞే నవే నవే ఓవదతి. మహామోగ్గల్లానోపి అత్తనో వా పరేసం వా సన్తికే పబ్బజితే తథేవ సఙ్గణ్హిత్వా కమ్మట్ఠానే యోజేత్వా హేట్ఠా తీణి ఫలాని పత్తేసుపి అనపేక్ఖతం న ఆపజ్జతి. కస్మా? ఏవం కిరస్స హోతి – వుత్తం భగవతా – ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, అప్పమత్తకోపి గూథో దుగ్గన్ధో హోతి…పే… అప్పమత్తకమ్పి ముత్తం… ఖేళో… పుబ్బో… లోహితం దుగ్గన్ధం హోతి, ఏవమేవ ఖో అహం, భిక్ఖవే, అప్పమత్తకమ్పి భవం న వణ్ణేమి అన్తమసో అచ్ఛరాసఙ్ఘతమత్తమ్పీ’’తి (అ. ని. ౧.౩౨౦-౩౨౧). తస్మా యావ అరహత్తం న పాపుణన్తి, తావ తేసు అనపేక్ఖతం అనాపజ్జిత్వా అరహత్తం పత్తేసుయేవ ఆపజ్జతీతి. తేనాహ భగవా – ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, జనేతా ఏవం సారిపుత్తో. సేయ్యథాపి జాతస్స ఆపాదేతా, ఏవం మోగ్గల్లానో. సారిపుత్తో, భిక్ఖవే, సోతాపత్తిఫలే వినేతి, మోగ్గల్లానో ఉత్తమత్థే’’తి. పహోతీతి సక్కోతి.

దుక్ఖే ఞాణన్తి సవనసమ్మసనపటివేధఞాణం, తథా దుక్ఖసముదయే. దుక్ఖనిరోధే సవనపటివేధఞాణన్తి వట్టతి, తథా దుక్ఖనిరోధగామినియా పటిపదాయ. నేక్ఖమ్మసఙ్కప్పాదీసు కామపచ్చనీకట్ఠేన, కామతో నిస్సటభావేన వా, కామం సమ్మసన్తస్స ఉప్పన్నోతి వా, కామపదఘాతం కామవూపసమం కరోన్తో ఉప్పన్నోతి వా, కామవివిత్తన్తే ఉప్పన్నోతి వా నేక్ఖమ్మసఙ్కప్పో. సేసపదద్వయేపి ఏసేవ నయో. సబ్బేపి చేతే పుబ్బభాగే నానాచిత్తేసు, మగ్గక్ఖణే ఏకచిత్తే లబ్భన్తి. తత్ర హి మిచ్ఛాసఙ్కప్పచేతనాయ సముగ్ఘాతకో ఏకోవ సఙ్కప్పో లబ్భతి, న నానా లబ్భతి. సమ్మావాచాదయోపి పుబ్బభాగే నానాచిత్తేసు, వుత్తనయేనేవ మగ్గక్ఖణే ఏకచిత్తే లబ్భన్తి. అయమేత్థ సఙ్ఖేపో, విత్థారేన పన సచ్చకథా విసుద్ధిమగ్గే చ సమ్మాదిట్ఠిసుత్తే (మ. ని. ౧.౮౯ ఆదయో) చ వుత్తాయేవాతి.

పపఞ్చసూదనియా మజ్ఝిమనికాయట్ఠకథాయ

సచ్చవిభఙ్గసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.