౯. బాలపణ్డితసుత్తవణ్ణనా
౨౪౬. ఏవం మే సుతన్తి బాలపణ్డితసుత్తం. తత్థ బాలలక్ఖణానీతి బాలో అయన్తి ఏతేహి లక్ఖియతి ఞాయతీతి బాలలక్ఖణాని. తానేవ తస్స సఞ్జాననకారణానీతి బాలనిమిత్తాని. బాలస్స అపదానానీతి బాలాపదానాని. దుచ్చిన్తితచిన్తీతి చిన్తయన్తో అభిజ్ఝాబ్యాపాదమిచ్ఛాదస్సనవసేన దుచ్చిన్తితమేవ చిన్తేతి. దుబ్భాసితభాసీతి భాసమానోపి ముసావాదాదిభేదం దుబ్భాసితమేవ భాసతి. దుక్కటకమ్మకారీతి కరోన్తోపి పాణాతిపాతాదివసేన దుక్కటకమ్మమేవ కరోతి. తత్ర చేతి యత్థ నిసిన్నో, తస్సం పరిసతి. తజ్జం తస్సారుప్పన్తి తజ్జాతికం తదనుచ్ఛవికం, పఞ్చన్నం వేరానం దిట్ఠధమ్మకసమ్పరాయికఆదీనవప్పటిసంయుత్తన్తి అధిప్పాయో. తత్రాతి తాయ కథాయ కచ్ఛమానాయ. బాలన్తిఆదీని సామిఅత్థే ఉపయోగవచనం.
౨౪౮. ఓలమ్బన్తీతి ఉపట్ఠహన్తి. సేసపదద్వయం తస్సేవ వేవచనం, ఓలమ్బనాదిఆకారేన హి తాని ఉపట్ఠహన్తి, తస్మా ఏవం వుత్తం. పథవియా ఓలమ్బన్తీతి పథవితలే పత్థరన్తి. సేసపదద్వయం తస్సేవ వేవచనం. పత్థరణాకారోయేవ హేస. తత్ర, భిక్ఖవే, బాలస్సాతి తస్మిం ఉపట్ఠానాకారే ఆపాథగతే బాలస్స ఏవం హోతి.
౨౪౯. ఏతదవోచాతి అనుసన్ధికుసలో భిక్ఖు ‘‘నిరయస్స ఉపమా కాతుం న సక్కా’’తి న భగవా వదతి, ‘‘న సుకరా’’తి పన వదతి, న సుకరం పన సక్కా హోతి కాతుం, హన్దాహం దసబలం ఉపమం కారాపేమీతి చిన్తేత్వా ఏతం ‘‘సక్కా, భన్తే’’తి వచనం అవోచ. హనేయ్యున్తి వినివిజ్ఝిత్వా గమనవసేన యథా ఏకస్మిం ఠానే ద్వే పహారా నిపతన్తి, ఏవం హనేయ్యుం. తేనస్స ద్వే వణముఖసతాని హోన్తి. ఇతో ఉత్తరిపి ఏసేవ నయో.
౨౫౦. పాణిమత్తన్తి అన్తోముట్ఠియం ఠపనమత్తం. సఙ్ఖమ్పి న ఉపేతీతి గణనమత్తమ్పి న గచ్ఛతి. కలభాగమ్పీతి సతిమం కలం సహస్సిమం కలం సతసహస్సిమం వా కలం ఉపగచ్ఛతీతిపి వత్తబ్బతం న ఉపేతి. ఉపనిధమ్పీతి ఉపనిక్ఖేపనమత్తమ్పి న ఉపేతి, ఓలోకేన్తస్స ఓలోకితమత్తమ్పి నత్థి. తత్తం అయోఖిలన్తి తిగావుతం అత్తభావం సమ్పజ్జలితాయ లోహపథవియా ఉత్తానకం నిపజ్జాపేత్వా తస్స దక్ఖిణహత్థే తాలప్పమాణం అయసూలం పవేసేన్తి, తథా వామహత్థాదీసు. యథా చ ఉత్తానకం నిపజ్జాపేత్వా, ఏవం ఉరేనపి దక్ఖిణపస్సేనపి వామపస్సేనపి నిపజ్జాపేత్వా తం కమ్మకారణం కరోన్తియేవ. సంవేసేత్వాతి సమ్పజ్జలితాయ లోహపథవియా తిగావుతం అత్తభావం నిపజ్జాపేత్వా. కుఠారీహీతి మహతీహి గేహస్స ఏకపక్ఖఛదనమత్తాహి కుఠారీహి తచ్ఛన్తి. లోహితం నదీ హుత్వా సన్దతి, లోహపథవితో జాలా ఉట్ఠహిత్వా తచ్ఛితట్ఠానం గణ్హన్తి. మహాదుక్ఖం ఉప్పజ్జతి, తచ్ఛన్తా పన సుత్తాహతం కరిత్వా దారూ వియ అట్ఠంసమ్పి ఛళంసమ్పి కరోన్తి. వాసీహీతి మహాసుప్పపమాణాహి వాసీహి. తాహి తచ్ఛన్తా తచతో యావ అట్ఠీని సణికం తచ్ఛన్తి, తచ్ఛితం తచ్ఛితం పటిపాకతికం హోతి. రథే యోజేత్వాతి సద్ధిం యుగయోత్తపఞ్చరచక్కకుబ్బరపాచనేహి సబ్బతో సమ్పజ్జలితే రథే యోజేత్వా. మహన్తన్తి మహాకూటాగారప్పమాణం. ఆరోపేన్తీతి సమ్పజ్జలితేహి అయముగ్గరేహి పోథేన్తా ఆరోపేన్తి. సకిమ్పి ఉద్ధన్తి సుపక్కుథితాయ ఉక్ఖలియా పక్ఖిత్తతణ్డులా వియ ఉద్ధం అధో తిరియఞ్చ గచ్ఛతి.
భాగసో మితోతి భాగే ఠపేత్వా ఠపేత్వా విభత్తో. పరియన్తోతి పరిక్ఖిత్తో. అయసాతి ఉపరి అయపట్టేన ఛాదితో.
సమన్తా యోజనసతం ఫరిత్వా తిట్ఠతీతి ఏవం ఫరిత్వా తిట్ఠతి, యథా సమన్తా యోజనసతే ఠానే ఠత్వా ఓలోకేన్తస్స అక్ఖీని యమకగోళకా వియ నిక్ఖమన్తి.
న సుకరా అక్ఖానేన పాపుణితున్తి నిరయో నామ ఏవమ్పి దుక్ఖో ఏవమ్పి దుక్ఖోతి వస్ససతం వస్ససహస్సం కథేన్తేనాపి మత్థకం పాపేత్వా కథేతుం న సుకరాతి అత్థో.
౨౫౧. దన్తుల్లేహకన్తి దన్తేహి ఉల్లేహిత్వా, లుఞ్చిత్వాతి వుత్తం హోతి. రసాదోతి రసగేధేన పరిభుత్తరసో.
౨౫౨. అఞ్ఞమఞ్ఞఖాదికాతి అఞ్ఞమఞ్ఞఖాదనం.
దుబ్బణ్ణోతి దురూపో. దుద్దసికోతి దారకానం భయాపనత్థం కతయక్ఖో వియ దుద్దసో. ఓకోటిమకోతి లకుణ్డకో పవిట్ఠగీవో మహోదరో. కాణోతి ఏకక్ఖికాణో వా ఉభయక్ఖికాణో వా. కుణీతి ఏకహత్థకుణీ వా ఉభయహత్థకుణీ వా. పక్ఖహతోతి పీఠసప్పీ. సో కాయేనాతి ఇదమస్స దుక్ఖానుపబన్ధదస్సనత్థం ఆరద్ధం.
కలిగ్గహేనాతి పరాజయేన. అధిబన్ధం నిగచ్ఛేయ్యాతి యస్మా బహుం జితో సబ్బసాపతేయ్యమ్పిస్స నప్పహోతి, తస్మా అత్తనాపి బన్ధం నిగచ్ఛేయ్య. కేవలా పరిపూరా బాలభూమీతి బాలో తీణి దుచ్చరితాని పూరేత్వా నిరయే నిబ్బత్తతి, తత్థ పక్కావసేసేన మనుస్సత్తం ఆగతో పఞ్చసు నీచకులేసు నిబ్బత్తిత్వా పున తీణి దుచ్చరితాని పూరేత్వా నిరయే నిబ్బత్తతీతి అయం సకలా పరిపుణ్ణా బాలభూమి.
౨౫౩. పణ్డితలక్ఖణానీతిఆది వుత్తానుసారేనేవ వేదితబ్బం. సుచిన్తితచిన్తీతిఆదీని చేత్థ మనోసుచరితాదీనం వసేన యోజేతబ్బాని.
చక్కరతనవణ్ణనా
౨౫౬. సీసం న్హాతస్సాతి సీసేన సద్ధిం గన్ధోదకేన న్హాతస్స. ఉపోసథికస్సాతి సమాదిన్నఉపోసథఙ్గస్స. ఉపరిపాసాదవరగతస్సాతి పాసాదవరస్స ఉపరి గతస్స సుభోజనం భుఞ్జిత్వా పాసాదవరస్స ఉపరి మహాతలే సిరీగబ్భం పవిసిత్వా సీలాని ఆవజ్జన్తస్స. తదా కిర రాజా పాతోవ సతసహస్సం విస్సజ్జేత్వా మహాదానం దత్వా పునపి సోళసహి గన్ధోదకఘటేహి సీసం న్హాయిత్వా కతపాతరాసో సుద్ధం ఉత్తరాసఙ్గం ఏకంసం కత్వా ఉపరిపాసాదస్స సిరీసయనే పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా నిసిన్నో అత్తనో దానమయపుఞ్ఞసముదయం ఆవజ్జేత్వా నిసీదతి, అయం సబ్బచక్కవత్తీనం ధమ్మతా.
తేసం తం ఆవజ్జన్తానంయేవ వుత్తప్పకారపుఞ్ఞకమ్మపచ్చయం ఉతుసముట్ఠానం నీలమణిసఙ్ఘాటసదిసం పాచీనసముద్దజలతలం ఛిన్దమానం వియ ఆకాసం అలఙ్కురుమానం వియ దిబ్బం చక్కరతనం పాతుభవతి. తయిదం దిబ్బానుభావయుత్తత్తా దిబ్బన్తి వుత్తం. సహస్సం అస్స అరానన్తి సహస్సారం. సహ నేమియా సహ నాభియా చాతి సనేమికం సనాభికం. సబ్బేహి ఆకారేహి పరిపూరన్తి సబ్బాకారపరిపూరం.
తత్థ చక్కఞ్చ తం రతిజననట్ఠేన రతనఞ్చాతి చక్కరతనం. యాయ పన తం నాభియా ‘‘సనాభిక’’న్తి వుత్తం, సా ఇన్దనీలమణిమయా హోతి. మజ్ఝే పనస్సా రజతమయా పనాళి, యాయ సుద్ధసినిద్ధదన్తపన్తియా హసమానం వియ విరోచతి. మజ్ఝే ఛిద్దేన వియ చన్దమణ్డలేన ఉభోసుపి బాహిరన్తేసు రజతపట్టేన కతపరిక్ఖేపో హోతి. తేసు పనస్సా నాభిపనాళి పరిక్ఖేపపట్టేసు యుత్తట్ఠానే పరిచ్ఛేదలేఖా సువిభత్తావ హుత్వా పఞ్ఞాయన్తి. అయం తావస్స నాభియా సబ్బాకారపరిపూరతా.
యేహి పన తం అరేహి ‘‘సహస్సార’’న్తి వుత్తం, తే సత్తరతనమయా సూరియరస్మియో వియ పభాసమ్పన్నా హోన్తి. తేసమ్పి ఘటమణికపరిచ్ఛేదలేఖాదీని సువిభత్తానేవ పఞ్ఞాయన్తి. అయమస్స అరానం సబ్బాకారపరిపూరతా.
యాయ పన తం నేమియా సహ ‘‘సనేమిక’’న్తి వుత్తం, సా బాలసూరియరస్మికలాపసిరిం అవహసమానా వియ సురత్తసుద్ధసినిద్ధపవాళమయా హోతి. సన్ధీసు పనస్సా సఞ్ఝారాగసస్సిరికరత్తజమ్బోనదపట్టా వట్టపరిచ్ఛేదలేఖా చ సువిభత్తా పఞ్ఞాయన్తి. అయమస్స నేమియా సబ్బాకారపరిపూరతా.
నేమిమణ్డలపిట్ఠియం పనస్స దసన్నం దసన్నం అరానమన్తరే ధమనవంసో వియ అన్తోసుసిరో ఛిద్దమణ్డలచిత్తో వాతగాహీ పవాళదణ్డో హోతి, యస్స వాతేన పహరితస్స సుకుసలసమన్నాహతస్స పఞ్చఙ్గికతూరియస్స వియ సద్దో వగ్గు చ రజనీయో చ కమనీయో చ హోతి. తస్స ఖో పన పవాళదణ్డస్స ఉపరి సేతచ్ఛత్తం, ఉభోసు పస్సేసు సమోసరితకుసుమదామపన్తియోతి ఏవం సమోసరితకుసుమదామపన్తిసతద్వయపరివారేన సేతచ్ఛత్తసతధారినా పవాళదణ్డసతేన సముపసోభితనేమిపరిక్ఖేపస్స ద్విన్నమ్పి నాభిపనాళీనం అన్తో ద్వే సీహముఖాని హోన్తి, యేహి తాలక్ఖన్ధప్పమాణా పుణ్ణచన్దకిరణకలాపసస్సిరికా తరుణరవిసమానరత్తకమ్బలగేణ్డుకపరియన్తా ఆకాసగఙ్గాగతిసోభం అభిభవమానా వియ ద్వే ముత్తకలాపా ఓలమ్బన్తి, యేహి చక్కరతనేన సద్ధిం ఆకాసే సమ్పరివత్తమానేహి తీణి చక్కాని ఏకతో పరివత్తన్తాని వియ ఖాయన్తి. అయమస్స సబ్బసో సబ్బాకారపరిపూరతా.
తం పనేతం ఏవం సబ్బాకారపరిపూరం పకతియా సాయమాసభత్తం భుఞ్జిత్వా అత్తనో అత్తనో ఘరద్వారే పఞ్ఞత్తాసనేసు నిసీదిత్వా పవత్తకథాసల్లాపేసు మనుస్సేసు వీథిచతుక్కాదీసు కీళమానే దారకజనే నాతిఉచ్చేన నాతినీచేన వనసణ్డమత్థకాసన్నేన ఆకాసప్పదేసేన ఉపసోభయమానం వియ రుక్ఖసాఖగ్గాని, ద్వాదసయోజనతో పట్ఠాయ సుయ్యమానేన మధురస్సరేన సత్తానం సోతాని ఓధాపయమానం యోజనతో పట్ఠాయ నానప్పభాసముదయసముజ్జలేన వణ్ణేన నయనాని సమాకడ్ఢన్తం రఞ్ఞో చక్కవత్తిస్స పుఞ్ఞానుభావం ఉగ్ఘోసయన్తం వియ రాజధానిఅభిముఖం ఆగచ్ఛతి.
అథ తస్స చక్కరతనస్స సద్దస్సవనేనేవ ‘‘కుతో ను ఖో, కస్స ను ఖో అయం సద్దో’’తి ఆవజ్జితహదయానం పురత్థిమదిసం ఓలోకయమానానం తేసం మనుస్సానం అఞ్ఞతరో అఞ్ఞతరం ఏవమాహ – ‘‘పస్స భో అచ్ఛరియం, అయం పుణ్ణచన్దో పుబ్బే ఏకో ఉగ్గచ్ఛతి, అజ్జ పన అత్తదుతియో ఉగ్గతో, ఏతఞ్హి రాజహంసమిథునం వియ పుణ్ణచన్దమిథునం పుబ్బాపరియేన గగనతలం అభిలఙ్ఘతీ’’తి. తమఞ్ఞో ఆహ – ‘‘కిం కథేసి సమ్మ కహం నామ తయా ద్వే పుణ్ణచన్దా ఏకతో ఉగ్గచ్ఛన్తా దిట్ఠపుబ్బా, నను ఏస తపనీయరంసిధారో పిఞ్ఛరకిరణో దివాకరో ఉగ్గతో’’తి. తమఞ్ఞో సితం కత్వా ఏవమాహ – ‘‘కిం ఉమ్మత్తోసి, నను ఖో ఇదానిమేవ దివాకరో అత్థఙ్గతో, సో కథం ఇమం పుణ్ణచన్దం అనుబన్ధమానో ఉగ్గచ్ఛిస్సతి, అద్ధా పనేతం అనేకరతనప్పభాసముజ్జలం ఏకస్స పుఞ్ఞవతో విమానం భవిస్సతీ’’తి. తే సబ్బేపి అపసాదయన్తా అఞ్ఞే ఏవమాహంసు – ‘‘కిం బహుం విప్పలపథ, నేవేస పుణ్ణచన్దో, న సూరియో న దేవవిమానం. న హేతేసం ఏవరూపా సిరిసమ్పత్తి అత్థి, చక్కరతనేన పనేతేన భవితబ్బ’’న్తి.
ఏవం పవత్తసల్లాపస్సేవ తస్స జనస్స చన్దమణ్డలం ఓహాయ తం చక్కరతనం అభిముఖం హోతి. తతో తేహి ‘‘కస్స ను ఖో ఇదం నిబ్బత్త’’న్తి వుత్తే భవన్తి వత్తారో – ‘‘న కస్సచి అఞ్ఞస్స, నను అమ్హాకం రాజా పూరితచక్కవత్తివత్తో, తస్సేతం నిబ్బత్త’’న్తి. అథ సో చ మహాజనో, యో చ అఞ్ఞో పస్సతి, సబ్బో చక్కరతనమేవ అనుగచ్ఛతి. తమ్పి చక్కరతనం రఞ్ఞోయేవ అత్థాయ అత్తనో ఆగతభావం ఞాపేతుకామం వియ సత్తక్ఖత్తుం పాకారమత్థకేనేవ నగరం అనుసంయాయిత్వా రఞ్ఞో అన్తేపురం పదక్ఖిణం కత్వా అన్తేపురస్స ఉత్తరసీహపఞ్జరఆసన్నే ఠానే యథా గన్ధపుప్ఫాదీహి సుఖేన సక్కా హోతి పూజేతుం, ఏవం అక్ఖాహతం వియ తిట్ఠతి.
ఏవం ఠితస్స పనస్స వాతపానచ్ఛిద్దాదీహి పవిసిత్వా నానావిరాగరతనప్పభాసముజ్జలం అన్తో పాసాదం అలఙ్కురుమానం పభాసమూహం దిస్వా దస్సనత్థాయ సఞ్జాతాభిలాసో రాజా హోతి. పరిజనోపిస్స పియవచనపాభతేన ఆగన్త్వా తమత్థం నివేదేతి. అథ రాజా బలవపీతిపామోజ్జఫుటసరీరో పల్లఙ్కం మోచేత్వా ఉట్ఠాయాసనా సీహపఞ్జరసమీపం గన్త్వా తం చక్కరతనం దిస్వా ‘‘సుతం ఖో పన మేత’’న్తిఆదికం చిన్తనం చిన్తేసి. తేన వుత్తం – ‘‘దిస్వాన రఞ్ఞో ఖత్తియస్స…పే… అస్సం ను ఖో అహం రాజా చక్కవత్తీ’’తి. తత్థ సో హోతి రాజా చక్కవత్తీతి కిత్తావతా చక్కవత్తీ హోతి? ఏకఙ్గులద్వఙ్గులమత్తమ్పి చక్కరతనే ఆకాసం అబ్భుగ్గన్త్వా పవత్తే.
ఇదాని తస్స పవత్తాపనత్థం యం కాతబ్బం తం దస్సేన్తో అథ ఖో, భిక్ఖవేతిఆదిమాహ. తత్థ ఉట్ఠాయాసనాతి నిసిన్నాసనతో ఉట్ఠహిత్వా చక్కరతనసమీపం ఆగన్త్వా. భిఙ్కారం గహేత్వాతి హత్థిసోణ్డసదిసపనాళిం సువణ్ణభిఙ్కారం ఉక్ఖిపిత్వా వామహత్థేన ఉదకం గహేత్వా. పవత్తతు భవం చక్కరతనం, అభివిజినాతు భవం చక్కరతనన్తి. అన్వదేవ రాజా చక్కవత్తీ సద్ధిం చతురఙ్గినియా సేనాయాతి సబ్బచక్కవత్తీనఞ్హి ఉదకేన అభిసిఞ్చిత్వా ‘‘అభివిజానాతు భవం చక్కరతన’’న్తి వచనసమనన్తరమేవ వేహాసం అబ్భుగ్గన్త్వా చక్కరతనం పవత్తతి, యస్స పవత్తిసమకాలమేవ సో రాజా చక్కవత్తీ నామ హోతి.
పవత్తే పన చక్కరతనే తం అనుబన్ధమానోవ రాజా చక్కవత్తీ యానవరం ఆరుయ్హ వేహాసం అబ్భుగ్గచ్ఛతి, అథస్స ఛత్తచామరాదిహత్థో పరిజనో చేవ అన్తేపురజనో చ. తతో నానప్పకారకఞ్చుకకవచాదిసన్నాహవిభూసితేన వివిధాహరణప్పభాసముజ్జలితేన సముస్సితద్ధజపటాకపటిమణ్డితేన అత్తనో అత్తనో బలకాయేన సద్ధిం ఉపరాజసేనాపతి పభూతయోపి వేహాసం అబ్భుగ్గన్త్వా రాజానమేవ పరివారేన్తి. రాజయుత్తా పన జనసఙ్గహత్థం నగరవీథీసు భేరియో చరాపేన్తి ‘‘తాతా అమ్హాకం రఞ్ఞో చక్కరతనం నిబ్బత్తం, అత్తనో అత్తనో విభవానురూపేన మణ్డితప్పసాధితా సన్నిపతథా’’తి. మహాజనో పన పకతియా చక్కరతనసద్దేనేవ సబ్బకిచ్చాని పహాయ గన్ధపుప్ఫాదీని ఆదాయ సన్నిపతితోవ, సోపి సబ్బో వేహాసం అబ్భుగ్గన్త్వా రాజానమేవ పరివారేతి. యస్స యస్స హి రఞ్ఞా సద్ధిం గన్తుకామతా ఉప్పజ్జతి, సో సో ఆకాసగతోవ హోతి. ఏవం ద్వాదసయోజనాయామవిత్థారా పరిసా హోతి. తత్థ ఏకపురిసోపి ఛిన్నభిన్నసరీరో వా కిలిట్ఠవత్థో వా నత్థి. సుచిపరివారో హి రాజా చక్కవత్తీ. చక్కవత్తిపరిసా నామ విజ్జాధరపరిసా వియ ఆకాసే గచ్ఛమానా ఇన్దనీలమణితలే విప్పకిణ్ణరతనసదిసా హోతి. తేన వుత్తం ‘‘అన్వదేవ రాజా చక్కవత్తీ సద్ధిం చతురఙ్గినియా సేనాయా’’తి.
తమ్పి చక్కరతనం రుక్ఖగ్గానం ఉపరూపరి నాతిఉచ్చేన గగనపదేసేన పవత్తతి, యథా రుక్ఖానం పుప్ఫఫలపల్లవేహి అత్థికా తాని సుఖేన గహేతుం సక్కోన్తి, భూమియం ఠితా ‘‘ఏస రాజా, ఏస ఉపరాజా, ఏస సేనాపతీ’’తి సల్లక్ఖేతుం సక్కోన్తి. ఠానాదీసుపి ఇరియాపథేసు యో యేన ఇచ్ఛతి, సో తేనేవ గచ్ఛతి. చిత్తకమ్మాదిసిప్పపసుతా చేత్థ అత్తనో అత్తనో కిచ్చం కరోన్తాయేవ గచ్ఛన్తి. యథేవ హి భూమియం, తథా నేసం సబ్బకిచ్చాని ఆకాసే ఇజ్ఝన్తి. ఏవం చక్కవత్తిపరిసం గహేత్వా తం చక్కరతనం వామపస్సేన సినేరుం పహాయ సముద్దస్స ఉపరిభాగేన అట్ఠయోజనసహస్సప్పమాణం పుబ్బవిదేహం గచ్ఛతి.
తత్థ యో వినిబ్బేధేన ద్వాదసయోజనాయ పరిక్ఖేపతో ఛత్తింసయోజనపరిసాయ సన్నివేసక్ఖమో సులభాహారూపకరణో ఛాయూదకసమ్పన్నో సుచిసమతలో రమణీయో భూమిభాగో, తస్స ఉపరిభాగే తం చక్కరతనం ఆకాసే అక్ఖాహతం వియ తిట్ఠతి. అథ తేన సఞ్ఞాణేన సో మహాజనో ఓతరిత్వా యథారుచి న్హానభోజనాదీని సబ్బకిచ్చాని కరోన్తో వాసం కప్పేతి, తేన వుత్తం ‘‘యస్మిం ఖో పన, భిక్ఖవే, పదేసే తం చక్కరతనం పతిట్ఠాతి, తత్థ రాజా చక్కవత్తీ వాసం ఉపేతి సద్ధిం చతురఙ్గినియా సేనాయా’’తి.
ఏవం వాసం ఉపగతే చక్కవత్తిమ్హి యే తత్థ రాజానో, తే ‘‘పరచక్కం ఆగత’’న్తి సుత్వాపి న బలకాయం సన్నిపాతేత్వా యుద్ధసజ్జా హోన్తి. చక్కరతనస్స ఉప్పత్తిసమనన్తరమేవ నత్థి సో సత్తో నామ, యో పచ్చత్థికసఞ్ఞాయ రాజానం ఆరబ్భ ఆవుధం ఉక్ఖిపితుం విసహేయ్య. అయమనుభావో చక్కరతనస్స.
చక్కానుభావేన హి తస్స రఞ్ఞో,
అరీ అసేసా దమథం ఉపేన్తి;
అరిన్దమం నామ నరాధిపస్స,
తేనేవ తం వుచ్చతి తస్స చక్కం.
తస్మా సబ్బేపి తే రాజానో అత్తనో అత్తనో రజ్జసిరివిభవానురూపం పాభతం గహేత్వా తం రాజానం ఉపగమ్మ ఓనతసిరా అత్తనో మోళియమణిప్పభాభిసేకేనస్స పాదపూజం కరోన్తో ‘‘ఏహి ఖో మహారాజా’’తిఆదీహి వచనేహి తస్స కిఙ్కారప్పటిస్సావితం ఆపజ్జన్తి. తేన వుత్తం యే ఖో పన, భిక్ఖవే, పురత్థిమాయ…పే… అనుసాస మహారాజాతి.
తత్థ స్వాగతన్తి సుఆగమనం. ఏకస్మిఞ్హి ఆగతే సోచన్తి, గతే నన్దన్తి. ఏకస్మిం ఆగతే నన్దన్తి, గతే సోచన్తి. తాదిసో త్వం ఆగతనన్దనో గమనసోచనో, తస్మా తవ ఆగమనం సుఆగమనన్తి వుత్తం హోతి. ఏవం వుత్తే పన చక్కవత్తీ నాపి ‘‘ఏత్తకం నామ మే అనువస్సం బలిం ఉపకప్పేథా’’తి వదతి, నాపి అఞ్ఞస్స భోగం అచ్ఛిన్దిత్వా అఞ్ఞస్స దేతి. అత్తనో పన ధమ్మరాజభావస్స అనురూపాయ పఞ్ఞాయ పాణాతిపాతాదీని ఉపపరిక్ఖిత్వా పేమనీయేన మఞ్జునా సరేన ‘‘పస్సథ తాతా, పాణాతిపాతో నామేస ఆసేవితో భావితో బహులీకతో నిరయసంవత్తనికో హోతీ’’తిఆదినా నయేన ధమ్మం దేసేత్వా ‘‘పాణో న హన్తబ్బో’’తిఆదికం ఓవాదం దేతి. తేన వుత్తం రాజా చక్కవత్తీ ఏవమాహ పాణో న హన్తబ్బో…పే… యథాభుత్తఞ్చ భుఞ్జథాతి.
కిం పన సబ్బేపి రఞ్ఞో ఇమం ఓవాదం గణ్హన్తీతి. బుద్ధస్సపి తావ సబ్బే న గణ్హన్తి, రఞ్ఞో కిం గణ్హిస్సన్తి. తస్మా యే పణ్డితా విభావినో, తే గణ్హన్తి. సబ్బే పన అనుయన్తా భవన్తి. తస్మా ‘‘యే ఖో పన, భిక్ఖవే’’తిఆదిమాహ.
అథ తం చక్కరతనం ఏవం పుబ్బవిదేహవాసీనం ఓవాదే దిన్నే కతపాతరాసే చక్కవత్తీబలేన వేహాసం అబ్భుగ్గన్త్వా పురత్థిమం సముద్దం అజ్ఝోగాహతి. యథా యథా చ తం అజ్ఝోగాహతి, తథా తథా అగదగన్ధం ఘాయిత్వా సంఖిత్తఫణో నాగరాజా వియ సంఖిత్తఊమివిప్ఫారం హుత్వా ఓగచ్ఛమానం మహాసముద్దసలిలం యోజనమత్తం ఓగన్త్వా అన్తోసముద్దే వేళురియభిత్తి వియ తిట్ఠతి. తఙ్ఖణఞ్ఞేవ చ తస్స రఞ్ఞో పుఞ్ఞసిరిం దట్ఠుకామాని వియ మహాసముద్దతలే విప్పకిణ్ణాని నానారతనాని తతో తతో ఆగన్త్వా తం పదేసం పూరయన్తి. అథ సా రాజపరిసా తం నానారతనపరిపూరం మహాసముద్దతలం దిస్వా యథారుచి ఉచ్ఛఙ్గాదీహి ఆదియతి, యథారుచి ఆదిన్నరతనాయ పన పరిసాయ తం చక్కరతనం పటినివత్తతి. పటినివత్తమానే చ తస్మిం పరిసా అగ్గతో హోతి, మజ్ఝే రాజా, అన్తే చక్కరతనం. తమ్పి జలనిధిజలం పలోభియమానమివ చక్కరతనసిరియా, అసహమానమివ చ తేన వియోగం, నేమిమణ్డలపరియన్తం అభిహనన్తం నిరన్తరమేవ ఉపగచ్ఛతి.
౨౫౭. ఏవం రాజా చక్కవత్తీ పురత్థిమసముద్దపరియన్తం పుబ్బవిదేహం అభివిజినిత్వా దక్ఖిణసముద్దపరియన్తం జమ్బుదీపం విజేతుకామో చక్కరతనదేసితేన మగ్గేన దక్ఖిణసముద్దాభిముఖో గచ్ఛతి. తేన వుత్తం అథ ఖో తం, భిక్ఖవే, చక్కరతనం పురత్థిమసముద్దం అజ్ఝోగాహేత్వా పచ్చుత్తరిత్వా దక్ఖిణం దిసం పవత్తతీతి. ఏవం పవత్తమానస్స పన తస్స పవత్తనవిధానం సేనాసన్నివేసో పటిరాజగమనం తేసం అనుసాసనిప్పదానం దక్ఖిణసముద్దం అజ్ఝోగాహనం సముద్దసలిలస్స ఓగచ్ఛనం రతనాదానన్తి సబ్బం పురిమనయేనేవ వేదితబ్బం.
విజినిత్వా పన తం దససహస్సయోజనప్పమాణం జమ్బుదీపం దక్ఖిణసముద్దతోపి పచ్చుత్తరిత్వా సత్తయోజనసహస్సప్పమాణం అపరగోయానం విజేతుం పుబ్బే వుత్తనయేనేవ గన్త్వా తమ్పి సముద్దపరియన్తం తథేవ అభివిజినిత్వా పచ్ఛిమసముద్దతోపి పచ్చుత్తరిత్వా అట్ఠయోజనసహస్సప్పమాణం ఉత్తరకురుం విజేతుం తథేవ గన్త్వా తమ్పి సముద్దపరియన్తం తథేవ అభివిజియ ఉత్తరసముద్దతోపి పచ్చుత్తరతి.
ఏత్తావతా రఞ్ఞా చక్కవత్తినా చాతురన్తాయ పథవియా ఆధిపచ్చం అధిగతం హోతి. సో ఏవం విజితవిజయో అత్తనో రజ్జసిరిసమ్పత్తిదస్సనత్థం సపరిసో ఉద్ధం గగనతలం అభిలఙ్ఘిత్వా సువికసితపదుముప్పలపుణ్డరీకవనవిచిత్తే చత్తారో జాతస్సరే వియ పఞ్చసతపఞ్చసతపరిత్తదీపపరివారే చత్తారో మహాదీపే ఓలోకేత్వా చక్కరతనదేసితేనేవ మగ్గేన యథానుక్కమం అత్తనో రాజధానిమేవ పచ్చాగచ్ఛతి. అథ తం చక్కరతనం అన్తేపురద్వారం సోభయమానం వియ హుత్వా తిట్ఠతి.
ఏవం పతిట్ఠితే పన తస్మిం చక్కరతనే రాజన్తేపురే ఉక్కాహి వా దీపికాహి వా కిఞ్చి కరణీయం న హోతి, చక్కరతనోభాసోయేవ రత్తిం అన్ధకారం విధమతి. యే చ పన రత్తిం అన్ధకారత్థికా హోన్తి, తేసం అన్ధకారమేవ హోతి. తేన వుత్తం దక్ఖిణసముద్దం అజ్ఝోగాహేత్వా…పే… ఏవరూపం చక్కరతనం పాతుభవతీతి.
హత్థిరతనవణ్ణనా
౨౫౮. ఏవం పాతుభూతచక్కరతనస్స పనస్స చక్కవత్తినో అమచ్చా పకతిమఙ్గలహత్థిట్ఠానం సుచిభూమిభాగం కారేత్వా హరిచన్దనాదీహి సురభిగన్ధేహి ఉపలిమ్పాపేత్వా హేట్ఠా విచిత్తవణ్ణసురభికుసుమసమాకిణ్ణం ఉపరి సువణ్ణతారకానం అన్తరన్తరా సమోసరితమనుఞ్ఞ-కుసుమదామప్పటిమణ్డితవితానం దేవవిమానం వియ అభిసఙ్ఖరిత్వా ‘‘ఏవరూపస్స నామ దేవ హత్థిరతనస్స ఆగమనం చిన్తేథా’’తి వదన్తి. సో పుబ్బే వుత్తనయేనేవ మహాదానం దత్వా సీలాని సమాదాయ తం పుఞ్ఞసమ్పత్తిం ఆవజ్జన్తో నిసీదతి, అథస్స పుఞ్ఞానుభావచోదితో ఛద్దన్తకులా వా ఉపోసథకులా వా తం సక్కారవిసేసం అనుభవితుకామో తరుణరవిమణ్డలాభిరత్తచరణ-గీవముఖప్పటిమణ్డితవిసుద్ధసేతసరీరో సత్తప్పతిట్ఠో సుసణ్ఠితఙ్గపచ్చఙ్గసన్నివేసో వికసితరత్త-పదుమచారుపోక్ఖరో ఇద్ధిమా యోగీ వియ వేహాసం గమనసమత్థో మనోసిలాచుణ్ణరఞ్జితపరియన్తో వియ రజతపబ్బతో హత్థిసేట్ఠో తస్మిం పదేసే పతిట్ఠాతి. సో ఛద్దన్తకులా ఆగచ్ఛన్తో సబ్బకనిట్ఠో ఆగచ్ఛతి, ఉపోసథకులా సబ్బజేట్ఠో. పాళియం పన ‘‘ఉపోసథో నాగరాజా’’ ఇచ్చేవ ఆగచ్ఛతి. స్వాయం పూరితచక్కవత్తివత్తానం చక్కవత్తీనం సుత్తే వుత్తనయేనేవ చిన్తయన్తానం ఆగచ్ఛతి, న ఇతరేసం. సయమేవ పకతిమఙ్గలహత్థిట్ఠానం ఆగన్త్వా మఙ్గలహత్థిం అపనేత్వా తత్థ తిట్ఠతి. తేన వుత్తం పున చపరం, భిక్ఖవే…పే… నాగరాజాతి.
ఏవం పాతుభూతం పన తం హత్థిరతనం దిస్వా హత్థిగోపకాదయో హట్ఠతుట్ఠా వేగేన గన్త్వా రఞ్ఞో ఆరోచేన్తి. రాజా తురితతురితం ఆగన్త్వా తం దిస్వా పసన్నచిత్తో ‘‘భద్దకం వత భో హత్థియానం, సచే దమథం ఉపేయ్యా’’తి చిన్తయన్తో హత్థం పసారేతి. అథ సో ఘరధేనువచ్ఛకో వియ కణ్ణే ఓలమ్బేత్వా సూరతభావం దస్సేన్తో రాజానం ఉపసఙ్కమతి, రాజా తం అభిరుహితుకామో హోతి. అథస్స పరిజనా అధిప్పాయం ఞత్వా తం హత్థిరతనం సోవణ్ణద్ధజం సోవణ్ణాలఙ్కారం హేమజాలపటిచ్ఛన్నం కత్వా ఉపనేన్తి. రాజా తం అనిసీదాపేత్వావ సత్తరతనమయాయ నిస్సేణియా అభిరుయ్హ ఆకాసం గమననిన్నచిత్తో హోతి. తస్స సహ చిత్తుప్పాదేనేవ సో హత్థిరాజా రాజహంసో వియ ఇన్దనీలమణిప్పభాజాలనీలగగనతలం అభిలఙ్ఘతి, తతో చక్కచారికాయ వుత్తనయేనేవ సకలరాజపరిసా. ఇతి సపరిసో రాజా అన్తోపాతరాసేయేవ సకలపథవిం అనుసంయాయిత్వా రాజధానిం పచ్చాగచ్ఛతి, ఏవం మహిద్ధికం చక్కవత్తినో హత్థిరతనం హోతి. తేన వుత్తం దిస్వాన రఞ్ఞో చక్కవత్తిస్స…పే… ఏవరూపం హత్థిరతనం పాతుభవతీతి.
అస్సరతనవణ్ణనా
ఏవం పాతుభూతహత్థిరతనస్స పన చక్కవత్తినో పరిసా పకతిమఙ్గలఅస్సట్ఠానం సుచిసమతలం కారేత్వా అలఙ్కరిత్వా చ పురిమనయేనేవ రఞ్ఞో తస్స ఆగమనచిన్తనత్థం ఉస్సాహం జనేన్తి. సో పురిమనయేనేవ కతదానసక్కారో సమాదిన్నసీలోవ పాసాదతలే నిసిన్నో పుఞ్ఞసమ్పత్తిం సమనుస్సరతి, అథస్స పుఞ్ఞానుభావచోదితో సిన్ధవకులతో విజ్జుల్లతావినద్ధసరదకాలసేతవలాహకరాసిసస్సిరికో రత్తపాదో రత్తతుణ్డో చన్దప్పభాపుఞ్జసదిససుద్ధసినిద్ధఘనసఙ్ఘాతసరీరో కాకగీవా వియ ఇన్దనీలమణి వియ చ కాళవణ్ణేన సీసేన సమన్నాగతత్తా కాళసీసో సుట్ఠు కప్పేత్వా ఠపితేహి వియ ముఞ్జసదిసేహి సణ్హవట్టఉజుగతిగతేహి కేసేహి సమన్నాగతత్తా ముఞ్జకేసో వేహాసఙ్గమో వలాహకో నామ అస్సరాజా ఆగన్త్వా తస్మిం ఠానే పతిట్ఠాతి. సేసం సబ్బం హత్థిరతనే వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బం. ఏవరూపం అస్సరతనం సన్ధాయ భగవా పున చపరన్తిఆదిమాహ.
మణిరతనవణ్ణనా
ఏవం పాతుభూతఅస్సరతనస్స పన రఞ్ఞో చక్కవత్తిస్స చతుహత్థాయామం సకటనాభిసమప్పమాణం ఉభోసు అన్తేసు కణ్ణికపరియన్తతో వినిగ్గతసుపరిసుద్ధముత్తాకలాపేహి ద్వీహి కఞ్చనపదుమేహి అలఙ్కతం చతురాసీతిమణిసహస్సపరివారం తారాగణపరివుతస్స పుణ్ణచన్దస్స సిరిం పటిప్ఫరమానం వియ వేపుల్లపబ్బతతో మణిరతనం ఆగచ్ఛతి. తస్సేవం ఆగతస్స ముత్తాజాలకే ఠపేత్వా వేళుపరమ్పరాయ సట్ఠిహత్థప్పమాణం ఆకాసం ఆరోపితస్స రత్తిభాగే సమన్తా యోజనప్పమాణం ఓకాసం ఆభా ఫరతి, యాయ సబ్బో సో ఓకాసో అరుణుగ్గమనవేలా వియ సఞ్జాతాలోకో హోతి. తతో కస్సకా కసికమ్మం, వాణిజా ఆపణుగ్ఘాటనం, తే తే చ సిప్పినో తం తం కమ్మన్తం పయోజేన్తి దివాతి మఞ్ఞమానా. తేన వుత్తం పున చపరం, భిక్ఖవే…పే… మణిరతనం పాతుభవతీతి.
ఇత్థిరతనవణ్ణనా
ఏవం పాతుభూతమణిరతనస్స పన చక్కవత్తిస్స విసయసుఖవిసేసకారణం ఇత్థిరతనం పాతుభవతి. మద్దరాజకులతో వా హిస్స అగ్గమహేసిం ఆనేన్తి, ఉత్తరకురుతో వా పుఞ్ఞానుభావేన సయం ఆగచ్ఛతి. అవసేసా పనస్సా సమ్పత్తి ‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో చక్కవత్తిస్స ఇత్థిరతనం పాతుభవతి అభిరూపా దస్సనీయా’’తిఆదినా నయేన పాళియంయేవ ఆగతా.
తత్థ సణ్ఠానపారిపూరియా అధికం రూపం అస్సాతి అభిరూపా. దిస్సమానా చ చక్ఖూని పీణయతి, తస్మా అఞ్ఞం కిచ్చవిక్ఖేపం హిత్వాపి దట్ఠబ్బాతి దస్సనీయా. దిస్సమానా చ సోమనస్సవసేన చిత్తం పసాదేతీతి పాసాదికా. పరమాయాతి ఏవం పసాదావహత్తా ఉత్తమాయ. వణ్ణపోక్ఖరతాయాతి వణ్ణసున్దరతాయ. సమన్నాగతాతి ఉపేతా. అభిరూపా వా యస్మా నాతిదీఘా నాతిరస్సా దస్సనీయా యస్మా నాతికిసా నాతిథూలా, పాసాదికా యస్మా నాతికాళికా నచ్చోదాతా. పరమాయ వణ్ణపోక్ఖరతాయ సమన్నాగతా యస్మా అతిక్కన్తా మానుసం వణ్ణం అప్పత్తా దిబ్బవణ్ణం. మనుస్సానఞ్హి వణ్ణాభా బహి న నిచ్ఛరతి, దేవానం అతిదూరం నిచ్ఛరతి, తస్సా పన ద్వాదసహత్థప్పమాణం పదేసం సరీరాభా ఓభాసేతి.
నాతిదీఘాదీసు చస్సా పఠమయుగళేన ఆరోహసమ్పత్తి, దుతియయుగళేన పరిణాహసమ్పత్తి, తతియయుగళేన వణ్ణసమ్పత్తి వుత్తా. ఛహి వాపి ఏతేహి కాయవిపత్తియా అభావో, అతిక్కన్తా మానుసం వణ్ణన్తి ఇమినా కాయసమ్పత్తి వుత్తా.
తూలపిచునో వా కప్పాసపిచునో వాతి సప్పిమణ్డే పక్ఖిపిత్వా ఠపితస్స సతవిహతస్స తూలపిచునో వా సతవిహతస్స కప్పాసపిచునో వా కాయసమ్ఫస్సో హోతి. సీతేతి రఞ్ఞో సీతకాలే. ఉణ్హేతి రఞ్ఞో ఉణ్హకాలే. చన్దనగన్ధోతి నిచ్చకాలమేవ సుపిసితస్స అభినవస్స చతుజ్జాతిసమాయోజితస్స హరిచన్దనస్స గన్ధో కాయతో వాయతి. ఉప్పలగన్ధోతి హసితకథితకాలేసు ముఖతో నిక్ఖన్తో తఙ్ఖణం వికసితస్సేవ నీలుప్పలస్స అతిసురభిగన్ధో వాయతి.
ఏవం రూపసమ్ఫస్సగన్ధసమ్పత్తియుత్తాయ పనస్సా సరీరసమ్పత్తియా అనురూపం ఆచారం దస్సేతుం తం ఖో పనాతిఆది వుత్తం. తత్థ రాజానం దిస్వా నిసిన్నాసనతో అగ్గిదడ్ఢా వియ పఠమమేవ ఉట్ఠాతీతి పుబ్బుట్ఠాయినీ. తస్మిం నిసిన్నే తస్స రఞ్ఞో తాలవణ్టేన బీజనాదికిచ్చం కత్వా పచ్ఛా నిపతతి నిసీదతీతి పచ్ఛానిపాతినీ. కిం కరోమి దేవాతి తస్స కింకారం పటిస్సావేతీతి కింకారపటిస్సావినీ. రఞ్ఞో మనాపమేవ చరతి కరోతీతి మనాపచారినీ. యం రఞ్ఞో పియం, తదేవ వదతీతి పియవాదినీ.
ఇదాని స్వాస్సా ఆచారో భావసుద్ధియా ఏవ, న సాఠేయ్యేనాతి దస్సేతుం తం ఖో పనాతిఆదిమాహ. తత్థ నో అతిచరతీతి న అతిక్కమిత్వా చరతి, అఞ్ఞం పురిసం చిత్తేనపి న పత్థేతీతి వుత్తం హోతి. తత్థ యే తస్సా ఆదిమ్హి ‘‘అభిరూపా’’తిఆదయో అన్తే ‘‘పుబ్బుట్ఠాయినీ’’తిఆదయో గుణా వుత్తా, తే పకతిగుణా ఏవ ‘‘అతిక్కన్తా మానుసం వణ్ణ’’న్తిఆదయో పన చక్కవత్తినో పుఞ్ఞం ఉపనిస్సాయ చక్కరతనపాతుభావతో పట్ఠాయ పురిమకమ్మానుభావేన నిబ్బత్తన్తీతి వేదితబ్బా. అభిరూపతాదికాపి వా చక్కరతనపాతుభావతో పట్ఠాయ సబ్బాకారపారిపూరా జాతా. తేనాహ ఏవరూపం ఇత్థిరతనం పాతుభవతీతి.
గహపతిరతనవణ్ణనా
ఏవం పాతుభూతఇత్థిరతనస్స పన రఞ్ఞో చక్కవత్తిస్స ధనకరణీయానం కిచ్చానం యథాసుఖప్పవత్తనత్థం గహపతిరతనం పాతుభవతి. సో పకతియావ మహాభోగో మహాభోగకులే జాతో రఞ్ఞో ధనరాసివడ్ఢకో సేట్ఠి గహపతి హోతి, చక్కరతనానుభావసహితం పనస్స కమ్మవిపాకజం దిబ్బచక్ఖు పాతుభవతి, యేన అన్తోపథవియం యోజనబ్భన్తరే నిధిం పస్సతి. సో తం సమ్పత్తిం దిస్వా తుట్ఠహదయో గన్త్వా రాజానం ధనేన పవారేత్వా సబ్బాని ధనకరణీయాని సమ్పాదేతి. తేన వుత్తం పున చపరం, భిక్ఖవే…పే… ఏవరూపం గహపతిరతనం పాతుభవతీతి.
పరిణాయకరతనవణ్ణనా
ఏవం పాతుభూతగహపతిరతనస్స పన రఞ్ఞో చక్కవత్తిస్స సబ్బకిచ్చసంవిధానసమత్థం పరిణాయకరతనం పాతుభవతి. సో రఞ్ఞో జేట్ఠపుత్తోవ హోతి. పకతియా ఏవ పణ్డితో బ్యత్తో మేధావీ, రఞ్ఞో పుఞ్ఞానుభావం నిస్సాయ పనస్స అత్తనో కమ్మానుభావేన పరచిత్తఞాణం ఉప్పజ్జతి. యేన ద్వాదసయోజనాయ రాజపరిసాయ చిత్తాచారం ఞత్వా రఞ్ఞో అహితే హితే చ వవత్థపేతుం సమత్థో హోతి. సోపి తం అత్తనో ఆనుభావం దిస్వా తుట్ఠహదయో రాజానం సబ్బకిచ్చానుసాసనేన పవారేతి. తేన వుత్తం పున చపరం…పే… పరిణాయకరతనం పాతుభవతీతి. తత్థ ఠపేతబ్బం ఠపేతున్తి తస్మిం తస్మిం ఠానన్తరే ఠపేతబ్బం ఠపేతుం.
౨౫౯. సమవేపాకినియాతిఆది హేట్ఠా వుత్తమేవ.
౨౬౦. కటగ్గహేనాతి జయగ్గాహేన. మహన్తం భోగక్ఖన్ధన్తి ఏకప్పహారేనేవ ద్వే వా తీణి వా సతసహస్సాని. కేవలా పరిపూరా పణ్డితభూమీతి పణ్డితో తీణి సుచరితాని పూరేత్వా సగ్గే నిబ్బత్తతి, తతో మనుస్సలోకం ఆగచ్ఛన్తో కులరూపభోగసమ్పత్తియం నిబ్బత్తతి, తత్థ ఠితో తీణి చ సుచరితాని పూరేత్వా పున సగ్గే నిబ్బత్తతీతి అయం సకలా పరిపుణ్ణా పణ్డితభూమి. సేసం సబ్బత్థ ఉత్తానమేవాతి.
పపఞ్చసూదనియా మజ్ఝిమనికాయట్ఠకథాయ
బాలపణ్డితసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.