౭. అనురుద్ధసుత్తవణ్ణనా

౨౩౦. ఏవం మే సుతన్తి అనురుద్ధసుత్తం. తత్థ ఏవమాహంసూతి తస్స ఉపాసకస్స అఫాసుకకాలో అహోసి, తదా ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమాహంసు. అపణ్ణకన్తి అవిరాధితం. ఏకత్థాతి అప్పమాణాతి వా మహగ్గతాతి వా ఝానమేవ చిత్తేకగ్గతాయేవ ఏవం వుచ్చతీతి ఇమం సన్ధాయ ఏవమాహ.

౨౩౧. యావతా ఏకం రుక్ఖమూలం మహగ్గతన్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతీతి ఏకరుక్ఖమూలపమాణట్ఠానం కసిణనిమిత్తేన ఓత్థరిత్వా తస్మిం కసిణనిమిత్తే మహగ్గతజ్ఝానం ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. మహగ్గతన్తి పనస్స ఆభోగో నత్థి, కేవలం మహగ్గతజ్ఝానపవత్తివసేన పనేతం వుత్తం. ఏస నయో సబ్బత్థ. ఇమినా ఖో ఏతం గహపతి పరియాయేనాతి ఇమినా కారణేన. ఏత్థ హి అప్పమాణాతి వుత్తానం బ్రహ్మవిహారానం నిమిత్తం న వడ్ఢతి, ఉగ్ఘాటనం న జాయతి, తాని ఝానాని అభిఞ్ఞానం వా నిరోధస్స వా పాదకాని న హోన్తి, విపస్సనాపాదకాని పన వట్టపాదకాని భవోక్కమనాని చ హోన్తి. ‘‘మహగ్గతా’’తి వుత్తానం పన కసిణజ్ఝానానం నిమిత్తం వడ్ఢతి, ఉగ్ఘాటనం జాయతి, సమతిక్కమా హోన్తి, అభిఞ్ఞాపాదకాని నిరోధపాదకాని వట్టపాదకాని భవోక్కమనాని చ హోన్తి. ఏవమిమే ధమ్మా నానత్థా, అప్పమాణా మహగ్గతాతి ఏవం నానాబ్యఞ్జనా చ.

౨౩౨. ఇదాని మహగ్గతసమాపత్తితో నీహరిత్వా భవూపపత్తికారణం దస్సేన్తో చతస్సో ఖో ఇమాతిఆదిమాహ. పరిత్తాభాతి ఫరిత్వా జానన్తస్స అయమాభోగో అత్థి, పరిత్తాభేసు పన దేవేసు నిబ్బత్తికారణం ఝానం భావేన్తో ఏవం వుత్తో. ఏస నయో సబ్బత్థ. పరిత్తాభా సియా సంకిలిట్ఠాభా హోన్తి సియా పరిసుద్ధాభా, అప్పమాణాభా సియా సంకిలిట్ఠాభా హోన్తి సియా పరిసుద్ధాభా. కథం? సుప్పమత్తే వా సరావమత్తే వా కసిణపరికమ్మం కత్వా సమాపత్తిం నిబ్బత్తేత్వా పఞ్చహాకారేహి ఆచిణ్ణవసిభావో పచ్చనీకధమ్మానం సుట్ఠు అపరిసోధితత్తా దుబ్బలమేవ సమాపత్తిం వళఞ్జిత్వా అప్పగుణజ్ఝానే ఠితో కాలం కత్వా పరిత్తాభేసు నిబ్బత్తతి, వణ్ణో పనస్స పరిత్తో చేవ హోతి సంకిలిట్ఠో చ. పఞ్చహి పనాకారేహి ఆచిణ్ణవసిభావో పచ్చనీకధమ్మానం సుట్ఠు పరిసోధితత్తా సువిసుద్ధం సమాపత్తిం వళఞ్జిత్వా పగుణజ్ఝానే ఠితో కాలం కత్వా పరిత్తాభేసు నిబ్బత్తతి, వణ్ణో పనస్స పరిత్తో చేవ హోతి పరిసుద్ధో చ. ఏవం పరిత్తాభా సియా సంకిలిట్ఠాభా హోన్తి సియా పరిసుద్ధాభా. కసిణే పన విపులపరికమ్మం కత్వా సమాపత్తిం నిబ్బత్తేత్వా పఞ్చహాకారేహి ఆచిణ్ణవసిభావోతి సబ్బం పురిమసదిసమేవ వేదితబ్బం. ఏవం అప్పమాణాభా సియా సంకిలిట్ఠాభా హోన్తి సియా పరిసుద్ధాభాతి.

వణ్ణనానత్తన్తి సరీరవణ్ణస్స నానత్తం. నో చ ఆభానానత్తన్తి ఆలోకే నానత్తం న పఞ్ఞాయతి. అచ్చినానత్తన్తి దీఘరస్సఅణుథూలవసేన అచ్చియా నానత్తం.

యత్థ యత్థాతి ఉయ్యానవిమానకప్పరుక్ఖనదీతీరపోక్ఖరణీతీరేసు యత్థ యత్థ. అభినివిసన్తీతి వసన్తి. అభిరమన్తీతి రమన్తి న ఉక్కణ్ఠన్తి. కాజేనాతి యాగుభత్తతేలఫాణితమచ్ఛమంసకాజేసు యేన కేనచి కాజేన. ‘‘కాచేనాతి’’పి పాఠో, అయమేవ అత్థో. పిటకేనాతి పచ్ఛియా. తత్థ తత్థేవాతి సప్పిమధుఫాణితాదీనం సులభట్ఠానతో లోణపూతిమచ్ఛాదీనం ఉస్సన్నట్ఠానం నీతా ‘‘పుబ్బే అమ్హాకం వసనట్ఠానం ఫాసుకం, తత్థ సుఖం వసిమ్హా, ఇధ లోణం వా నో బాధతి పూతిమచ్ఛగన్ధో వా సీసరోగం ఉప్పాదేతీ’’తి ఏవం చిత్తం అనుప్పాదేత్వా తత్థ తత్థేవ రమన్తి.

౨౩౪. ఆభాతి ఆభాసమ్పన్నా. తదఙ్గేనాతి తస్సా భవూపపత్తియా అఙ్గేన, భవూపపత్తికారణేనాతి అత్థో. ఇదాని తం కారణం పుచ్ఛన్తో కో ను ఖో, భన్తేతిఆదిమాహ.

కాయదుట్ఠుల్లన్తి కాయాలసియభావో. ఝాయతోతి జలతో.

౨౩౫. దీఘరత్తం ఖో మేతి థేరో కిర పారమియో పూరేన్తో ఇసిపబ్బజ్జం పబ్బజిత్వా సమాపత్తిం నిబ్బత్తేత్వా నిరన్తరం తీణి అత్తభావసతాని బ్రహ్మలోకే పటిలభి, తం సన్ధాయేతం ఆహ. వుత్తమ్పి చేతం –

‘‘అవోకిణ్ణం తీణి సతం, యం పబ్బజిం ఇసిపబ్బజ్జం;

అసఙ్ఖతం గవేసన్తో, పుబ్బే సఞ్చరితం మమ’’న్తి.

సేసం సబ్బత్థ ఉత్తానమేవాతి.

పపఞ్చసూదనియా మజ్ఝిమనికాయట్ఠకథాయ

అనురుద్ధసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.