౮. గోపకమోగ్గల్లానసుత్తవణ్ణనా

౭౯. ఏవం మే సుతన్తి గోపకమోగ్గల్లానసుత్తం. తత్థ అచిరపరినిబ్బుతే భగవతీతి భగవతి అచిరపరినిబ్బుతే, ధాతుభాజనీయం కత్వా ధమ్మసఙ్గీతిం కాతుం రాజగహం ఆగతకాలే. రఞ్ఞో పజ్జోతస్స ఆసఙ్కమానోతి చణ్డపజ్జోతో నామేస రాజా బిమ్బిసారమహారాజస్స సహాయో అహోసి, జీవకం పేసేత్వా భేసజ్జకారితకాలతో పట్ఠాయ పన దళ్హమిత్తోవ జాతో, సో ‘‘అజాతసత్తునా దేవదత్తస్స వచనం గహేత్వా పితా ఘాతితో’’తి సుత్వా ‘‘మమ పియమిత్తం ఘాతేత్వా ఏస రజ్జం కరిస్సామీతి మఞ్ఞతి, మయ్హం సహాయస్స సహాయానం అత్థికభావం జానాపేస్సామీ’’తి పరిసతి వాచం అభాసి. తం సుత్వా తస్స ఆసఙ్కా ఉప్పన్నా. తేన వుత్తం ‘‘రఞ్ఞో పజ్జోతస్స ఆసఙ్కమానో’’తి. కమ్మన్తోతి బహినగరే నగరపటిసఙ్ఖారాపనత్థాయ కమ్మన్తట్ఠానం.

ఉపసఙ్కమీతి మయం ధమ్మవినయసఙ్గీతిం కారేస్సామాతి విచరామ, అయఞ్చ మహేసక్ఖో రాజవల్లభో సఙ్గహే కతే వేళువనస్స ఆరక్ఖం కరేయ్యాతి మఞ్ఞమానో ఉపసఙ్కమి. తేహి ధమ్మేహీతి తేహి సబ్బఞ్ఞుతఞ్ఞాణధమ్మేహి. సబ్బేన సబ్బన్తి సబ్బాకారేన సబ్బం. సబ్బథా సబ్బన్తి సబ్బకోట్ఠాసేహి సబ్బం. కిం పుచ్ఛామీతి పుచ్ఛతి? ఛ హి సత్థారో పఠమతరం అప్పఞ్ఞాతకులేహి నిక్ఖమిత్వా పబ్బజితా, తే తథాగతే ధరమానేయేవ కాలంకతా, సావకాపి నేసం అప్పఞ్ఞాతకులేహేవ పబ్బజితా. తే తేసం అచ్చయేన మహావివాదం అకంసు. సమణో పన గోతమో మహాకులా పబ్బజితో, తస్స అచ్చయేన సావకానం మహావివాదో భవిస్సతీతి అయం కథా సకలజమ్బుదీపం పత్థరమానా ఉదపాది. సమ్మాసమ్బుద్ధే చ ధరన్తే భిక్ఖూనం వివాదో నాహోసి. యోపి అహోసి, సోపి తత్థేవ వూపసమితో. పరినిబ్బుతకాలే పనస్స – ‘‘అట్ఠసట్ఠియోజనసతసహస్సుబ్బేధం సినేరుం అపవాహితుం సమత్థస్స వాతస్స పురతో పురాణపణ్ణం కిం ఠస్సతి, దస పారమియో పూరేత్వా సబ్బఞ్ఞుతఞ్ఞాణం పత్తస్స సత్థు అలజ్జమానో మచ్చురాజా కస్స లజ్జిస్సతీ’’తి మహాసంవేగం జనేత్వా భియ్యోసోమత్తాయ భిక్ఖూ సమగ్గా జాతా అతివియ ఉపసన్తుపసన్తా, కిం ను ఖో ఏతన్తి ఇదం పుచ్ఛామీతి పుచ్ఛతి. అనుసఞ్ఞాయమానోతి అనుసఞ్జాయమానో, కతాకతం జనన్తోతి అత్థో. అనువిచరమానో వా.

౮౦. అత్థి ను ఖోతి అయమ్పి హేట్ఠిమపుచ్ఛమేవ పుచ్ఛతి. అప్పటిసరణేతి అప్పటిసరణే ధమ్మవినయే. కో హేతు సామగ్గియాతి తుమ్హాకం సమగ్గభావస్స కో హేతు కో పచ్చయో. ధమ్మప్పటిసరణాతి ధమ్మో అమ్హాకం పటిసరణం, ధమ్మో అవస్సయోతి దీపేతి.

౮౧. పవత్తతీతి పగుణం హుత్వా ఆగచ్ఛతి. ఆపత్తి హోతి వీతిక్కమోతి ఉభయమేతం బుద్ధస్స ఆణాతిక్కమనమేవ. యథాధమ్మం యథానుసిట్ఠం కారేమాతి యథా ధమ్మో చ అనుసిట్ఠి చ ఠితా, ఏవం కారేమాతి అత్థో.

న కిర నో భవన్తో కారేన్తి ధమ్మో నో కారేతీతి పదద్వయేపి నో కారో నిపాతమత్తం. ఏవం సన్తే న కిర భవన్తో కారేన్తి, ధమ్మోవ కారేతీతి అయమేత్థ అత్థో.

౮౩. తగ్ఘాతి ఏకంసే నిపాతో. కహం పన భవం ఆనన్దోతి కిం థేరస్స వేళువనే వసనభావం న జానాతీతి? జానాతి. వేళువనస్స పన అనేన ఆరక్ఖా దిన్నా, తస్మా అత్తానం ఉక్కంసాపేతుకామో పుచ్ఛతి. కస్మా పన తేన తత్థ ఆరక్ఖా దిన్నా? సో కిర ఏకదివసం మహాకచ్చాయనత్థేరం గిజ్ఝకూటా ఓతరన్తం దిస్వా – ‘‘మక్కటో వియ ఏసో’’తి ఆహ. భగవా తం కథం సుత్వా – ‘‘సచే ఖమాపేతి, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే ఖమాపేతి, ఇమస్మిం వేళువనే గోనఙ్గలమక్కటో భవిస్సతీ’’తి ఆహ. సో తం కథం సుత్వా – ‘‘సమణస్స గోతమస్స కథాయ ద్వేధాభావో నామ నత్థి, పచ్ఛా మే మక్కటభూతకాలే గోచరట్ఠానం భవిస్సతీ’’తి వేళువనే నానావిధే రుక్ఖే రోపేత్వా ఆరక్ఖం అదాసి. అపరభాగే కాలం కత్వా మక్కటో హుత్వా నిబ్బత్తి. ‘‘వస్సకారా’’తి వుత్తే ఆగన్త్వా సమీపే అట్ఠాసి. తగ్ఘాతి సబ్బవారేసు ఏకంసవచనేయేవ నిపాతో. తగ్ఘ, భో ఆనన్దాతి ఏవం థేరేన పరిసమజ్ఝే అత్తనో ఉక్కంసితభావం ఞత్వా అహమ్పి థేరం ఉక్కంసిస్సామీతి ఏవమాహ.

౮౪. న చ ఖో, బ్రాహ్మణాతి థేరో కిర చిన్తేసి ‘‘సమ్మాసమ్బుద్ధేన వణ్ణితజ్ఝానమ్పి అత్థి, అవణ్ణితజ్ఝానమ్పి అత్థి, అయం పన బ్రాహ్మణో సబ్బమేవ వణ్ణేతీతి పఞ్హం విసంవాదేతి, న ఖో పన సక్కా ఇమస్స ముఖం ఉల్లోకేతుం న పిణ్డపాతం రక్ఖితుం, పఞ్హం ఉజుం కత్వా కథేస్సామీ’’తి ఇదం వత్తుం ఆరద్ధం. అన్తరం కరిత్వాతి అబ్భన్తరం కరిత్వా. ఏవరూపం ఖో, బ్రాహ్మణ, సో భగవా ఝానం వణ్ణేసీతి ఇధ సబ్బసఙ్గాహకజ్ఝానం నామ కథితం.

యం నో మయన్తి అయం కిర బ్రాహ్మణో వస్సకారబ్రాహ్మణం ఉసూయతి, తేన పుచ్ఛితపఞ్హస్స అకథనం పచ్చాసీసమానో కథితభావం ఞత్వా ‘‘వస్సకారేన పుచ్ఛితం పఞ్హం పునప్పునం తస్స నామం గణ్హన్తో విత్థారేత్వా కథేసి, మయా పుచ్ఛితపఞ్హం పన యట్ఠికోటియా ఉప్పీళేన్తో వియ ఏకదేసమేవ కథేసీ’’తి అనత్తమనో అహోసి, తస్మా ఏవమాహ. సేసం సబ్బత్థ ఉత్తానమేవాతి.

పపఞ్చసూదనియా మజ్ఝిమనికాయట్ఠకథాయ

గోపకమోగ్గల్లానసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.