౫. చూళధమ్మసమాదానసుత్తవణ్ణనా

౪౬౮. ఏవం మే సుతన్తి చూళధమ్మసమాదానసుత్తం. తత్థ ధమ్మసమాదానానీతి ధమ్మోతి గహితగహణాని. పచ్చుప్పన్నసుఖన్తి పచ్చుప్పన్నే సుఖం, ఆయూహనక్ఖణే సుఖం సుకరం సుఖేన సక్కా పూరేతుం. ఆయతిం దుక్ఖవిపాకన్తి అనాగతే విపాకకాలే దుక్ఖవిపాకం. ఇమినా ఉపాయేన సబ్బపదేసు అత్థో వేదితబ్బో.

౪౬౯. నత్థి కామేసు దోసోతి వత్థుకామేసుపి కిలేసకామేసుపి దోసో నత్థి. పాతబ్యతం ఆపజ్జన్తీతి తే వత్థుకామేసు కిలేసకామేన పాతబ్యతం పివితబ్బతం, యథారుచి పరిభుఞ్జితబ్బతం ఆపజ్జన్తీతి అత్థో. మోళిబద్ధాహీతి మోళిం కత్వా బద్ధకేసాహి. పరిబ్బాజికాహీతి తాపసపరిబ్బాజికాహి. ఏవమాహంసూతి ఏవం వదన్తి. పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తీతి పహానం సమతిక్కమం పఞ్ఞపేన్తి. మాలువాసిపాటికాతి దీఘసణ్ఠానం మాలువాపక్కం. ఫలేయ్యాతి ఆతపేన సుస్సిత్వా భిజ్జేయ్య. సాలమూలేతి సాలరుక్ఖస్స సమీపే. సన్తాసం ఆపజ్జేయ్యాతి కస్మా ఆపజ్జతి? భవనవినాసభయా. రుక్ఖమూలే పతితమాలువాబీజతో హి లతా ఉప్పజ్జిత్వా రుక్ఖం అభిరుహతి. సా మహాపత్తా చేవ హోతి బహుపత్తా చ, కోవిళారపత్తసదిసేహి పత్తేహి సమన్నాగతా. అథ తం రుక్ఖం మూలతో పట్ఠాయ వినన్ధమానా సబ్బవిటపాని సఞ్ఛాదేత్వా మహన్తం భారం జనేత్వా తిట్ఠతి. సా వాతే వా వాయన్తే దేవే వా వస్సన్తే ఓఘనం జనేత్వా తస్స రుక్ఖస్స సబ్బసాఖాపసాఖం భఞ్జతి, భూమియం నిపాతేతి. తతో తస్మిం రుక్ఖే పతిట్ఠితవిమానం భిజ్జతి నస్సతి. ఇతి సా భవనవినాసభయా సన్తాసం ఆపజ్జతి.

ఆరామదేవతాతి తత్థ తత్థ పుప్ఫారామఫలారామేసు అధివత్థా దేవతా. వనదేవతాతి అన్ధవనసుభగవనాదీసు వనేసు అధివత్థా దేవతా. రుక్ఖదేవతాతి అభిలక్ఖితేసు నళేరుపుచిమన్దాదీసు రుక్ఖేసు అధివత్థా దేవతా. ఓసధితిణవనప్పతీసూతి హరీతకీఆమలకీఆదీసు ఓసధీసు తాలనాళికేరాదీసు తిణేసు వనజేట్ఠకేసు చ వనప్పతిరుక్ఖేసు అధివత్థా దేవతా. వనకమ్మికాతి వనే కసనలాయనదారుఆహరణగోరక్ఖాదీసు కేనచిదేవ కమ్మేన వా విచరకమనుస్సా. ఉద్ధరేయ్యున్తి ఖాదేయ్యుం. విలమ్బినీతి వాతేన పహతపహతట్ఠానేసు కేళిం కరోన్తీ వియ విలమ్బన్తీ. సుఖో ఇమిస్సాతి ఏవరూపాయ మాలువాలతాయ సమ్ఫస్సోపి సుఖో, దస్సనమ్పి సుఖం. అయం మే దారకానం ఆపానమణ్డలం భవిస్సతి, కీళాభూమి భవిస్సతి, దుతియం మే విమానం పటిలద్ధన్తి లతాయ దస్సనేపి సమ్ఫస్సేపి సోమనస్సజాతా ఏవమాహ.

విటభిం కరేయ్యాతి సాఖానం ఉపరి ఛత్తాకారేన తిట్ఠేయ్య. ఓఘనం జనేయ్యాతి హేట్ఠా ఘనం జనేయ్య. ఉపరి ఆరుయ్హ సకలం రుక్ఖం పలివేఠేత్వా పున హేట్ఠా భస్సమానా భూమిం గణ్హేయ్యాతి అత్థో. పదాలేయ్యాతి ఏవం ఓఘనం కత్వా పున తతో పట్ఠాయ యావ మూలా ఓతిణ్ణసాఖాహి అభిరుహమానా సబ్బసాఖా పలివేఠేన్తీ మత్థకం పత్వా తేనేవ నియామేన పున ఓరోహిత్వా చ అభిరుహిత్వా చ సకలరుక్ఖం సంసిబ్బిత్వా అజ్ఝోత్థరన్తీ సబ్బసాఖా హేట్ఠా కత్వా సయం ఉపరి ఠత్వా వాతే వా వాయన్తే దేవే వా వస్సన్తే పదాలేయ్య. భిన్దేయ్యాతి అత్థో. ఖాణుమత్తమేవ తిట్ఠేయ్య, తత్థ యం సాఖట్ఠకవిమానం హోతి, తం సాఖాసు భిజ్జమానాసు తత్థ తత్థేవ భిజ్జిత్వా సబ్బసాఖాసు భిన్నాసు సబ్బం భిజ్జతి. రుక్ఖట్ఠకవిమానం పన యావ రుక్ఖస్స మూలమత్తమ్పి తిట్ఠతి, తావ న నస్సతి. ఇదం పన విమానం సాఖట్ఠకం, తస్మా సబ్బసాఖాసు సంభిజ్జమానాసు భిజ్జిత్థ. దేవతా పుత్తకే గహేత్వా ఖాణుకే ఠితా పరిదేవితుం ఆరద్ధా.

౪౭౧. తిబ్బరాగజాతికోతి బహలరాగసభావో. రాగజం దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతీతి తిబ్బరాగజాతికత్తా దిట్ఠే దిట్ఠే ఆరమ్మణే నిమిత్తం గణ్హాతి. అథస్స ఆచరియుపజ్ఝాయా దణ్డకమ్మం ఆణాపేన్తి. సో అభిక్ఖణం దణ్డకమ్మం కరోన్తో దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి, నత్వేవ వీతిక్కమం కరోతి. తిబ్బదోసజాతికోతి అప్పమత్తికేనేవ కుప్పతి, దహరసామణేరేహి సద్ధిం హత్థపరామాసాదీని కరోన్తోవ కథేతి. సోపి దణ్డకమ్మపచ్చయా దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి. మోహజాతికో పన ఇధ కతం వా కతతో అకతం వా అకతతో న సల్లక్ఖేతి, తాని తాని కిచ్చాని విరాధేతి. సోపి దణ్డకమ్మపచ్చయా దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి.

౪౭౨. న తిబ్బరాగజాతికోతిఆదీని వుత్తపటిపక్ఖనయేన వేదితబ్బాని. కస్మా పనేత్థ కోచి తిబ్బరాగాదిజాతికో హోతి, కోచి న తిబ్బరాగాదిజాతికో? కమ్మనియామేన. యస్స హి కమ్మాయూహనక్ఖణే లోభో బలవా హోతి, అలోభో మన్దో, అదోసామోహా బలవన్తో, దోసమోహా మన్దా, తస్స మన్దో అలోభో లోభం పరియాదాతుం న సక్కోతి, అదోసామోహా పన బలవన్తో దోసమోహే పరియాదాతుం సక్కోన్తి. తస్మా సో తేన కమ్మేన దిన్నపటిసన్ధివసేన నిబ్బత్తో లుద్ధో హోతి, సుఖసీలో అక్కోధనో పఞ్ఞవా వజిరూపమఞాణో.

యస్స పన కమ్మాయూహనక్ఖణే లోభదోసా బలవన్తో హోన్తి, అలోభాదోసా మన్దా, అమోహో బలవా, మోహో మన్దో, సో పురిమనయేనేవ లుద్ధో చేవ హోతి దుట్ఠో చ, పఞ్ఞవా పన హోతి వజిరూపమఞాణో దత్తాభయత్థేరో వియ.

యస్స పన కమ్మాయూహనక్ఖణే లోభాదోసమోహా బలవన్తో హోన్తి, ఇతరే మన్దా, సో పురిమనయేనేవ లుద్ధో చేవ హోతి దన్ధో చ, సుఖసీలకో పన హోతి అక్కోధనో.

తథా యస్స కమ్మాయూహనక్ఖణే తయోపి లోభదోసమోహా బలవన్తో హోన్తి, అలోభాదయో మన్దా, సో పురిమనయేనేవ లుద్ధో చేవ హోతి దుట్ఠో చ మూళ్హో చ.

యస్స పన కమ్మాయూహనక్ఖణే అలోభదోసమోహా బలవన్తో హోన్తి, ఇతరే మన్దా, సో పురిమనయేనేవ అప్పకిలేసో హోతి, దిబ్బారమ్మణమ్పి దిస్వా నిచ్చలో, దుట్ఠో పన హోతి దన్ధపఞ్ఞో చ.

యస్స పన కమ్మాయూహనక్ఖణే అలోభాదోసమోహా బలవన్తో హోన్తి, ఇతరే మన్దా, సో పురిమనయేనేవ అలుద్ధో చేవ హోతి సుఖసీలకో చ, మూళ్హో పన హోతి.

తథా యస్స కమ్మాయూహనక్ఖణే అలోభదోసామోహా బలవన్తో హోన్తి, ఇతరే మన్దా, సో పురిమనయేనేవ అలుద్ధో చేవ హోతి పఞ్ఞవా చ, దుట్ఠో పన హోతి కోధనో.

యస్స పన కమ్మాయూహనక్ఖణే తయోపి అలోభాదయో బలవన్తో హోన్తి, లోభాదయో మన్దా, సో మహాసఙ్ఘరక్ఖితత్థేరో వియ అలుద్ధో అదుట్ఠో పఞ్ఞవా చ హోతి.

సేసం సబ్బత్థ ఉత్తానత్థమేవాతి.

పపఞ్చసూదనియా మజ్ఝిమనికాయట్ఠకథాయ

చూళధమ్మసమాదానసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.