౧౦. చూళసారోపమసుత్తవణ్ణనా

౩౧౨. ఏవం మే సుతన్తి చూళసారోపమసుత్తం. తత్థ పిఙ్గలకోచ్ఛోతి సో బ్రాహ్మణో పిఙ్గలధాతుకో. కోచ్ఛోతి పనస్స నామం, తస్మా ‘‘పిఙ్గలకోచ్ఛో’’తి వుచ్చతి. సఙ్ఘినోతిఆదీసు పబ్బజితసమూహసఙ్ఖాతో సఙ్ఘో ఏతేసం అత్థీతి సఙ్ఘినో. స్వేవ గణో ఏతేసం అత్థీతి గణినో. ఆచారసిక్ఖాపనవసేన తస్స గణస్స ఆచరియాతి గణాచరియా. ఞాతాతి పఞ్ఞాతా పాకటా. ‘‘అప్పిచ్ఛా సన్తుట్ఠా, అప్పిచ్ఛతాయ వత్థమ్పి న నివాసేన్తీ’’తిఆదినా నయేన సముగ్గతో యసో ఏతేసం అత్థీతి యసస్సినో. తిత్థకరాతి లద్ధికరా. సాధుసమ్మతాతి ఇమే సాధు సున్దరా సప్పురిసాతి ఏవం సమ్మతా. బహుజనస్సాతి అస్సుతవతో అన్ధబాలపుథుజ్జనస్స. ఇదాని తే దస్సేన్తో సేయ్యథిదం పూరణోతిఆదిమాహ. తత్థ పూరణోతి తస్స సత్థుపటిఞ్ఞస్స నామం. కస్సపోతి గోత్తం. సో కిర అఞ్ఞతరస్స కులస్స ఏకూనదాససతం పూరయమానో జాతో, తేనస్స ‘‘పూరణో’’తి నామం అకంసు. మఙ్గలదాసత్తా చస్స ‘‘దుక్కట’’న్తి వత్తా నత్థి, అకతం వా న కతన్తి. ‘‘సో కిమహమేత్థ వసామీ’’తి పలాయి. అథస్స చోరా వత్థాని అచ్ఛిన్దింసు. సో పణ్ణేన వా తిణేన వా పటిచ్ఛాదేతుమ్పి అజానన్తో జాతరూపేనేవ ఏకం గామం పావిసి. మనుస్సా తం దిస్వా, ‘‘అయం సమణో అరహా అప్పిచ్ఛో, నత్థి ఇమినా సదిసో’’తి పూవభత్తాదీని గహేత్వా ఉపసఙ్కమన్తి. సో ‘‘మయ్హం సాటకం అనివత్థభావేన ఇదం ఉప్పన్న’’న్తి తతో పట్ఠాయ సాటకం లభిత్వాపి న నివాసేసి, తదేవ పబ్బజ్జం అగ్గహేసి. తస్స సన్తికే అఞ్ఞేపి పఞ్చసతా మనుస్సా పబ్బజింసు, తం సన్ధాయాహ ‘‘పూరణో కస్సపో’’తి.

మక్ఖలీతి తస్స నామం. గోసాలాయ జాతత్తా గోసాలోతి దుతియం నామం. తం కిర సకద్దమాయ భూమియా తేలఘటం గహేత్వా గచ్ఛన్తం, ‘‘తాత, మా ఖలీ’’తి సామికో ఆహ. సో పమాదేన ఖలిత్వా పతిత్వా సామికస్స భయేన పలాయితుం ఆరద్ధో. సామికో ఉపధావిత్వా సాటకకణ్ణే అగ్గహేసి. సోపి సాటకం ఛడ్డేత్వా అచేలకో హుత్వా పలాయి, సేసం పూరణసదిసమేవ.

అజితోతి తస్స నామం. కేసకమ్బలం ధారేతీతి కేసకమ్బలో. ఇతి నామద్వయం సంసన్దిత్వా ‘‘అజితో కేసకమ్బలో’’తి వుచ్చతి. తత్థ కేసకమ్బలో నామ మనుస్సకేసేహి కతకమ్బలో, తతో పటికిట్ఠతరం వత్థం నామ నత్థి. యథాహ – ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, యాని కానిచి తన్తావుతానం వత్థానం, కేసకమ్బలో తేసం పటికిట్ఠో అక్ఖాయతి, కేసకమ్బలో, భిక్ఖవే, సీతే సీతో ఉణ్హే ఉణ్హో దుబ్బణ్ణో దుగ్గన్ధో దుక్ఖసమ్ఫస్సో’’తి (అ. ని. ౩.౧౩౮).

పకుధోతి తస్స నామం. కచ్చాయనోతి గోత్తం. ఇతి నామగోత్తం సంసన్దిత్వా, ‘‘పకుధో కచ్చాయనో’’తి వుచ్చతి. సీతుదకపటిక్ఖిత్తకో ఏస, వచ్చం కత్వాపి ఉదకకిచ్చం న కరోతి, ఉణ్హోదకం వా కఞ్జియం వా లభిత్వా కరోతి, నదిం వా మగ్గోదకం వా అతిక్కమ్మ, ‘‘సీలం మే భిన్న’’న్తి వాలికథూపం కత్వా సీలం అధిట్ఠాయ గచ్ఛతి, ఏవరూపో నిస్సిరికలద్ధికో ఏస.

సఞ్జయోతి తస్స నామం. బేలట్ఠస్స పుత్తోతి బేలట్ఠపుత్తో. అమ్హాకం గణ్ఠనకిలేసో పలిబుజ్ఝనకిలేసో నత్థి, కిలేసగణ్ఠరహితా మయన్తి ఏవం వాదితాయ లద్ధనామవసేన నిగణ్ఠో. నాటస్స పుత్తోతి నాటపుత్తో. అబ్భఞ్ఞంసూతి యథా తేసం పటిఞ్ఞా, తథేవ జానింసు. ఇదం వుత్తం హోతి – సచే నేసం సా పటిఞ్ఞా నియ్యానికా సబ్బే అబ్భఞ్ఞంసు. నో చే, న అబ్భఞ్ఞంసు. తస్మా కిం తేసం పటిఞ్ఞా నియ్యానికా న నియ్యానికాతి, అయమేతస్స పఞ్హస్స అత్థో. అథ భగవా నేసం అనియ్యానికభావకథనేన అత్థాభావతో అలన్తి పటిక్ఖిపిత్వా ఉపమాయ అత్థం పవేదేన్తో ధమ్మమేవ దేసేతుం, ధమ్మం, తే బ్రాహ్మణ, దేసేస్సామీతి ఆహ.

౩౨౦. తత్థ సచ్ఛికిరియాయాతి సచ్ఛికరణత్థం. న ఛన్దం జనేతీతి కత్తుకమ్యతాఛన్దం న జనయతి. న వాయమతీతి వాయామం పరక్కమం న కరోతి. ఓలీనవుత్తికో చ హోతీతి లీనజ్ఝాసయో హోతి. సాథలికోతి సిథిలగ్గాహీ, సాసనం సిథిలం కత్వా గణ్హాతి, దళ్హం న గణ్హాతి.

౩౨౩. ఇధ, బ్రాహ్మణ భిక్ఖు, వివిచ్చేవ కామేహీతి కథం ఇమే పఠమజ్ఝానాదిధమ్మా ఞాణదస్సనేన ఉత్తరితరా జాతాతి? నిరోధపాదకత్తా. హేట్ఠా పఠమజ్ఝానాదిధమ్మా హి విపస్సనాపాదకా, ఇధ నిరోధపాదకా, తస్మా ఉత్తరితరా జాతాతి వేదితబ్బా. ఇతి భగవా ఇదమ్పి సుత్తం యథానుసన్ధినావ నిట్ఠపేసి. దేసనావసానే బ్రాహ్మణో సరణేసు పతిట్ఠితోతి.

పపఞ్చసూదనియా మజ్ఝిమనికాయట్ఠకథాయ

చూళసారోపమసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

తతియవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.