౫. అమ్బవిమానవణ్ణనా

ఉచ్చమిదం మణిథూణన్తి అమ్బవిమానం. తస్స కా ఉప్పత్తి? భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే. తేన సమయేన రాజగహే అఞ్ఞతరో దుగ్గతపురిసో పరేసం భత్తవేతనభతో హుత్వా అమ్బవనం రక్ఖతి. సో ఏకదివసం ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం గిమ్హసమయే సూరియాతపసన్తత్తే ఉణ్హవాలికానిప్పీళితే విప్ఫన్దమానమరీచిజాలవిత్థతే భూమిప్పదేసే తస్స అమ్బారామస్స అవిదూరేన మగ్గేన సేదాగతేన గత్తేన గచ్ఛన్తం దిస్వా సఞ్జాతగారవబహుమానో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమాహ ‘‘మహా అయం, భన్తే, ఘమ్మపరిళాహో, అతివియ పరిస్సన్తరూపో వియ దిస్సతి, సాధు, భన్తే, అయ్యో ఇమం అమ్బారామం పవిసిత్వా ముహుత్తం విస్సమిత్వా అద్ధానపరిస్సమం పటివినోదేత్వా గచ్ఛథ అనుకమ్పం ఉపాదాయా’’తి. థేరో విసేసతో తస్స చిత్తప్పసాదం పరిబ్రూహేతుకామో తం ఆరామం పవిసిత్వా అఞ్ఞతరస్స అమ్బరుక్ఖస్స మూలే నిసీది.

పున సో పురిసో ఆహ ‘‘సచే, భన్తే, న్హాయితుకామత్థ, అహం ఇతో కూపతో ఉదకం ఉద్ధరిత్వా తుమ్హే న్హాపేస్సామి, పానీయఞ్చ దస్సామీ’’తి. థేరోపి అధివాసేసి తుణ్హీభావేన. సో కూపతో ఉదకం ఉద్ధరిత్వా పరిస్సావేత్వా థేరం న్హాపేసి, న్హాపేత్వా చ హత్థపాదే ధోవిత్వా నిసిన్నస్స పానీయం ఉపనేసి. థేరో పానీయం పివిత్వా పటిప్పస్సద్ధదరథో తస్స పురిసస్స ఉదకదానే చేవ న్హాపనే చ అనుమోదనం వత్వా పక్కామి. అథ సో పురిసో ‘‘ఘమ్మాభితత్తస్స వత థేరస్స ఘమ్మపరిళాహం పటిప్పస్సమ్భేసిం, బహుం వత మయా పుఞ్ఞం పసుత’’న్తి ఉళారపీతిసోమనస్సం పటిసంవేదేసి. సో అపరభాగే కాలం కత్వా తావతింసేసు ఉప్పజ్జి. తం ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో ఉపసఙ్కమిత్వా ఇమాహి గాథాహి కతపుఞ్ఞం పుచ్ఛి.

౧౧౪౬. ‘‘ఉచ్చమిదం మణిథూణం విమానం, సమన్తతో ద్వాదస యోజనాని;

కూటాగారా సత్తసతా ఉళారా, వేళురియథమ్భా రుచకత్థతా సుభా.

౧౧౪౭. ‘‘తత్థచ్ఛసి పివసి ఖాదసి చ, దిబ్బా చ వీణా పవదన్తి వగ్గుం;

దిబ్బా రసా కామగుణేత్థ పఞ్చ, నారియో చ నచ్చన్తి సువణ్ణఛన్నా.

౧౧౪౮. ‘‘కేన తేతాదిసో వణ్ణో…పే…

వణ్ణో చ తే సబ్బదిసా పభాసతీ’’తి.

౧౧౫౦. ‘‘సో దేవపుత్తో అత్తమనో…పే…

యస్స కమ్మస్సిదం ఫలం’’.

౧౧౫౧. ‘‘గిమ్హానం పచ్ఛిమే మాసే, పతపన్తే దివఙ్కరే;

పరేసం భతకో పోసో, అమ్బారామమసిఞ్చతి.

౧౧౫౨. ‘‘అథ తేనాగమా భిక్ఖు, సారిపుత్తోతి విస్సుతో;

కిలన్తరూపో కాయేన, అకిలన్తోవ చేతసా.

౧౧౫౩. ‘‘తఞ్చ దిస్వాన ఆయన్తం, అవోచం అమ్బసిఞ్చకో;

సాధు తం భన్తే న్హాపేయ్యం, యం మమస్స సుఖావహం.

౧౧౫౪. ‘‘తస్స మే అనుకమ్పాయ, నిక్ఖిపి పత్తచీవరం;

నిసీది రుక్ఖమూలస్మిం, ఛాయాయ ఏకచీవరో.

౧౧౫౫. ‘‘తఞ్చ అచ్ఛేన వారినా, పసన్నమానసో నరో;

న్హాపయీ రుక్ఖమూలస్మిం, ఛాయాయ ఏకచీవరం.

౧౧౫౬. ‘‘అమ్బో చ సిత్తో సమణో చ న్హాపితో,

మయా చ పుఞ్ఞం పసుతం అనప్పకం;

ఇతి సో పీతియా కాయం, సబ్బం ఫరతి అత్తనో.

౧౧౫౭. ‘‘తదేవ ఏత్తకం కమ్మం, అకాసిం తాయ జాతియా;

పహాయ మానుసం దేహం, ఉపపన్నోమ్హి నన్దనం.

౧౧౫౮. ‘‘నన్దనే చ వనే రమ్మే, నానాదిజగణాయుతే;

రమామి నచ్చగీతేహి, అచ్ఛరాహి పురక్ఖతో’’తి. –

సోపి తస్స ఇమాహి గాథాహి బ్యాకాసి.

౧౧౫౧. తత్థ గిమ్హానం పచ్ఛిమే మాసేతి ఆసాళ్హిమాసే. పతపన్తేతి అతివియ దిప్పన్తే, సబ్బసో ఉణ్హం విస్సజ్జేన్తేతి అత్థో. దివఙ్కరేతి దివాకరే, అయమేవ వా పాఠో. అసిఞ్చతీతి సిఞ్చతి, -కారో నిపాతమత్తం, సిఞ్చతి అమ్బరుక్ఖమూలేసు ధువం జలసేకం కరోతీతి అత్థో. ‘‘అసిఞ్చథా’’తి చ పాఠో, సిఞ్చిత్థాతి అత్థో. ‘‘అసిఞ్చహ’’న్తి చ పఠన్తి, పరేసం భతకో పోసో హుత్వా తదా అమ్బారామం అసిఞ్చిం అహన్తి అత్థో.

౧౧౫౨. తేనాతి యేన దిసాభాగేన సో అమ్బారామో, తేన అగమా అగఞ్ఛి. అకిలన్తోవ చేతసాతి చేతోదుక్ఖస్స మగ్గేనేవ పహీనత్తా చేతసా అకిలన్తోపి సమానో కిలన్తురూపో కాయేన తేన మగ్గేన అగమాతి యోజనా.

౧౧౫౩-౪. అవోచం అహం తదా అమ్బసిఞ్చకో హుత్వాతి యోజనా. ఏకచీవరోతి న్హాయితుకామోతి అధిప్పాయో.

౧౧౫౬. ఇతీతి ఏవం ‘‘అమ్బో చ సిత్తో, సమణో చ న్హాపితో, మయా చ పుఞ్ఞం పసుతం అనప్పకం, ఏకేనేవ పయోగేన తివిధోపి అత్థో సాధితో’’తి ఇమినాకారేన పవత్తాయ పీతియా సో పురిసో అత్తనో సబ్బం కాయం ఫరతి, నిరన్తరం ఫుటం కరోతీతి యోజనా. అతీతత్థే చేతం వత్తమానవచనం, ఫరీతి అత్థో.

౧౧౫౭. తదేవ ఏత్తకం కమ్మన్తి తం ఏత్తకం ఏవం పానీయదానమత్తకం కమ్మం అకాసిం, తాయ తస్సం జాతియం అఞ్ఞం నానుస్సరామీతి అధిప్పాయో. తేసం వుత్తనయమేవ.

అమ్బవిమానవణ్ణనా నిట్ఠితా.