౧౧. సునిక్ఖిత్తవిమానవణ్ణనా

ఉచ్చమిదం మణిథూణం విమానన్తి సునిక్ఖిత్తవిమానం. తస్స కా ఉప్పత్తి? భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే. తేన సమయేన ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో హేట్ఠా వుత్తనయేనేవ దేవచారికం చరన్తో తావతింసభవనం ఉపగతో. తస్మిఞ్చ ఖణే అఞ్ఞతరో దేవపుత్తో అత్తనో విమానద్వారే ఠితో ఆయస్మన్తం మహామోగ్గల్లానం దిస్వా సఞ్జాతగారవబహుమానో ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్చపతిట్ఠితేన వన్దిత్వా అఞ్జలిం పగ్గయ్హ అట్ఠాసి.

సో కిర అతీతే కస్సపసమ్మాసమ్బుద్ధే పరినిబ్బుతే తస్స సరీరధాతుయో పక్ఖిపిత్వా యోజనికే కనకథూపే చ కతే చతస్సో పరిసా కాలేన కాలం ఉపసఙ్కమిత్వా గన్ధపుప్ఫధూపాదీహి చేతియే పూజం కరోన్తి, తత్థ అఞ్ఞతరో ఉపాసకో అఞ్ఞేసు పుప్ఫపూజం కత్వా గతేసు తేహి పూజితట్ఠానే దున్నిక్ఖిత్తాని పుప్ఫాని దిస్వా తత్థేవ తాని సమ్మదేవ ఠపేన్తో సన్నివేసవసేన దస్సనీయం పాసాదికం విభత్తివిసేసయుత్తం పుప్ఫపూజం అకాసి. కత్వా చ పన ఏతం ఆరమ్మణం గణ్హన్తో సత్థు గుణే అనుస్సరిత్వా పసన్నచిత్తో తం పుఞ్ఞం హదయే ఠపేసి.

సో అపరభాగే కాలం కత్వా తస్సేవ కమ్మస్స ఆనుభావేన తావతింసభవనే ద్వాదసయోజనికే కనకవిమానే నిబ్బత్తి, మహానుభావో మహా చస్స పరివారో అహోసి. తం సన్ధాయ వుత్తం ‘‘తస్మిఞ్చ ఖణే అఞ్ఞతరో దేవపుత్తో…పే… అట్ఠాసీ’’తి. అథ నం ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో యథాలద్ధసమ్పత్తికిత్తనముఖేన కతసుచరితకమ్మం ఇమాహి గాథాహి పుచ్ఛి –

౧౨౮౨. ‘‘ఉచ్చమిదం మణిథూణం విమానం, సమన్తతో ద్వాదసయోజనాని;

కూటాగారా సత్తసతా ఉళారా, వేళురియథమ్భా రుచకత్థతా సుభా.

౧౨౮౩. ‘‘తత్థచ్ఛసి పివసి ఖాదసి చ, దిబ్బా చ వీణా పవదన్తి వగ్గుం;

దిబ్బా రసా కామగుణేత్థ పఞ్చ, నారియో చ నచ్చన్తి సువణ్ణఛన్నా.

౧౨౮౪. ‘‘కేన తేతాదిసో వణ్ణో, కేన తే ఇధ మిజ్ఝతి;

ఉప్పజ్జన్తి చ తే భోగా, యే కేచి మనసో పియా.

౧౨౮౫. ‘‘పుచ్ఛామి తం దేవ మహానుభావ, మనుస్సభూతో కిమకాసి పుఞ్ఞం;

కేనాసి ఏవం జలితానుభావో, వణ్ణో చ తే సబ్బదిసా పభాసతీ’’తి.

సోపి తస్స అత్తనో కతకమ్మం ఇమాహి గాథాహి కథేసి. తం దస్సేన్తా సఙ్గీతికారా ఆహంసు –

౧౨౮౬. ‘‘సో దేవపుత్తో అత్తమనో, మోగ్గల్లానేన పుచ్ఛితో;

పఞ్హం పుట్ఠో వియాకాసి, యస్స కమ్మస్సిదం ఫలం’’.

౧౨౮౭. ‘‘దున్నిక్ఖిత్తం మాలం సునిక్ఖిపిత్వా, పతిట్ఠపేత్వా సుగతస్స థూపే;

మహిద్ధికో చమ్హి మహానుభావో, దిబ్బేహి కామేహి సమఙ్గిభూతో.

౧౨౮౮. ‘‘తేన మేతాదిసో వణ్ణో, తేన మే ఇధ మిజ్ఝతి;

ఉప్పజ్జన్తి చ మే భోగా, యే కేచి మనసో పియా.

౧౨౮౯. ‘‘అక్ఖామి తే భిక్ఖు మహానుభావ, మనుస్సభూతో యమహం అకాసిం;

తేనమ్హి ఏవం జలితానుభావో, వణ్ణో చ మే సబ్బదిసా పభాసతీ’’తి.

౧౨౮౭. తత్థ దున్నిక్ఖిత్తం మాలన్తి చేతియే పూజాకరణట్ఠానే నిరన్తరట్ఠపనాదినా రచనావిసేసేన అట్ఠపేత్వా యథానిక్ఖిత్తతాయ న సుట్ఠు నిక్ఖిత్తం, వాతేన వా పహరిత్వా దున్నిక్ఖిత్తం పుప్ఫం. సునిక్ఖిపిత్వాతి సుట్ఠు నిక్ఖిపిత్వా రచనావిసేసేన దస్సనీయం పాసాదికం కత్వా నిక్ఖిపియ. పతిట్ఠపేత్వాతి విభత్తివిసేసాదివసేన పుప్ఫం పతిట్ఠాపేత్వా. తం వా పుప్ఫం నిక్ఖిపన్తో సత్థు చేతియం ఉద్దిస్స మమ సన్తానే కుసలధమ్మం పతిట్ఠాపేత్వాతి ఏవం ఏత్థ అత్థో దట్ఠబ్బో. సేసం వుత్తనయమేవ.

ఏవం దేవపుత్తేన అత్తనో సుచరితకమ్మే పకాసితే థేరో తస్స ధమ్మం దేసేత్వా ఆగన్త్వా భగవతో తమత్థం నివేదేసి. భగవా తం అట్ఠుప్పత్తిం కత్వా సమ్పత్తమహాజనస్స ధమ్మం దేసేసి. దేసనా మహాజనస్స సాత్థికా అహోసీతి.

సునిక్ఖిత్తవిమానవణ్ణనా నిట్ఠితా.

ఇతి పరమత్థదీపనియా ఖుద్దక-అట్ఠకథాయ విమానవత్థుస్మిం

ఏకాదసవత్థుపటిమణ్డితస్స సత్తమస్స

సునిక్ఖిత్తవగ్గస్స అత్థవణ్ణనా నిట్ఠితా.

నిట్ఠితా చ పురిసవిమానవణ్ణనా.

నిగమనకథా

ఏత్తావతా చ –

దేవతానం విమానాది-సమ్పత్తిం తస్స కారణం;

పకాసయన్తీ సత్తానం, సబ్బలోకహితావహా.

అప్పకానమ్పి కారానం, యా విభావేతి దేసనా;

ఉళారఫలతం చిత్త-ఖేత్తసమ్పత్తియోగతో.

యం కథావత్థుకుసలా, సుపరిఞ్ఞాతవత్థుకా;

విమానవత్థుఇచ్చేవ, సఙ్గాయింసు మహేసయో.

తస్స అత్థం పకాసేతుం, పోరాణట్ఠకథానయం;

సన్నిస్సాయ సమారద్ధా, అత్థసంవణ్ణనా మయా.

యా తత్థ పరమత్థానం, తత్థ తత్థ యథారహం;

పకాసనా పరమత్థ-దీపనీ నామ నామతో.

సమ్పత్తా పరినిట్ఠానం, అనాకులవినిచ్ఛయా;

సా సత్తరసమత్తాయ, పాళియా భాణవారతో.

ఇతి తం సఙ్ఖరోన్తేన, యం తం అధిగతం మయా;

పుఞ్ఞం తస్సానుభావేన, లోకనాథస్స సాసనం.

ఓగాహేత్వా విసుద్ధాయ, సీలాదిపటిపత్తియా;

సబ్బేపి దేహినో హోన్తు, విముత్తిరసభాగినో.

చిరం తిట్ఠతు లోకస్మిం, సమ్మాసమ్బుద్ధసాసనం;

తస్మిం సగారవా నిచ్చం, హోన్తు సబ్బేపి పాణినో.

సమ్మా వస్సతు కాలేన, దేవోపి జగతీపతి;

సద్ధమ్మనిరతో లోకం, ధమ్మేనేవ పసాసతూతి.

ఇతి బదరతిత్థవిహారవాసినా ఆచరియధమ్మపాలేన

కతాయ

పరమత్థదీపనియా ఖుద్దక-అట్ఠకథాయ

విమానవత్థుఅత్థవణ్ణనా నిట్ఠితా.

విమానవత్థు-అట్ఠకథా సమత్తా.