౨. పభస్సరవిమానవణ్ణనా

పభస్సరవరవణ్ణనిభేతి పభస్సరవిమానం. తస్స కా ఉప్పత్తి? భగవా రాజగహే విహరతి. తేన చ సమయేన రాజగహే అఞ్ఞతరో ఉపాసకో మహామోగ్గల్లానత్థేరే అభిప్పసన్నో హోతి. తస్సేకా ధీతా సద్ధా పసన్నా, సాపి థేరే గరుచిత్తీకారబహులా హోతి. అథేకదివసం ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో రాజగహే పిణ్డాయ చరన్తో తం కులం ఉపసఙ్కమి. సా థేరం దిస్వా సోమనస్సజాతా ఆసనం పఞ్ఞాపేత్వా థేరే తత్థ నిసిన్నే సుమనమాలాయ పూజేత్వా మధురం గుళఫాణితం థేరస్స పత్తే ఆకిరి, థేరో అనుమోదితుకామో నిసీది. సా ఘరావాసస్స బహుకిచ్చతాయ అనోకాసతం పవేదేత్వా ‘‘అఞ్ఞస్మిం దివసే ధమ్మం సోస్సామీ’’తి థేరం వన్దిత్వా ఉయ్యోజేసి. తదహేవ చ సా కాలం కత్వా తావతింసేసు నిబ్బత్తి. తం ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో ఉపసఙ్కమిత్వా ఇమాహి గాథాహి పుచ్ఛి –

౬౯౭. ‘‘పభస్సరవరవణ్ణనిభే, సురత్తవత్థవసనే;

మహిద్ధికే చన్దనరుచిరగత్తే,

కా త్వం సుభే దేవతే వన్దసే మమం.

౬౯౮. ‘‘పల్లఙ్కో చ తే మహగ్ఘో, నానారతనచిత్తితో రుచిరో;

యత్థ త్వం నిసిన్నా విరోచసి, దేవరాజారివ నన్దనే వనే.

౬౯౯. ‘‘కిం త్వం పురే సుచరితమాచరీ భద్దే, కిస్స కమ్మస్స విపాకం;

అనుభోసి దేవలోకస్మిం, దేవతే పుచ్ఛితాచిక్ఖ;

కిస్స కమ్మస్సిదం ఫల’’న్తి.

౬౯౭. తత్థ పభస్సరవరవణ్ణనిభేతి నిభాతి దిబ్బతీతి నిభా, వణ్ణోవ నిభా వణ్ణనిభా, అతివియ ఓభాసనతో పభస్సరా ఛవిదోసాభావేన వరా ఉత్తమా వణ్ణనిభా ఏతిస్సాతి పభస్సరవరవణ్ణనిభా. ఆమన్తనవసేన ‘‘పభస్సరవరవణ్ణనిభే’’తి వుత్తం. సురత్తవత్థవసనేతి సుట్ఠు రత్తవత్థనివత్థే. చన్దనరుచిరగత్తేతి చన్దనానులిత్తం వియ రుచిరగత్తే, గోసీతచన్దనేన బహలతరానులిత్తం వియ సురత్తమనుఞ్ఞసరీరావయవేతి అత్థో, చన్దనానులేపేన వా రుచిరగత్తే.

ఏవం థేరేన పుట్ఠా దేవతా ఇమాహి గాథాహి బ్యాకాసి –

౭౦౦. ‘‘పిణ్డాయ తే చరన్తస్స, మాలం ఫాణితఞ్చ అదదం భన్తే;

తస్స కమ్మస్సిదం విపాకం, అనుభోమి దేవలోకస్మిం.

౭౦౧. ‘‘హోతి చ మే అనుతాపో, అపరద్ధం దుక్ఖితఞ్చ మే భన్తే;

సాహం ధమ్మం నాస్సోసిం, సుదేసితం ధమ్మరాజేన.

౭౦౨. ‘‘తం తం వదామి భద్దన్తే, యస్స మే అనుకమ్పియో కోచి;

ధమ్మేసు తం సమాదపేథ, సుదేసితం ధమ్మరాజేన.

౭౦౩. ‘‘యేసం అత్థి సద్ధా బుద్ధే, ధమ్మే చ సఙ్ఘరతనే;

తే మం అతివిరోచన్తి, ఆయునా యససా సిరియా.

౭౦౪. ‘‘పతాపేన వణ్ణేన ఉత్తరితరా, అఞ్ఞే మహిద్ధికతరా మయా దేవా’’తి.

౭౦౦. తత్థ మాలన్తి సుమనపుప్ఫం. ఫాణితన్తి ఉచ్ఛురసం గహేత్వా కతఫాణితం.

౭౦౧. అనుతాపోతి విప్పటిసారో. తస్స కారణమాహ ‘‘అపరద్ధం దుక్ఖతఞ్చ మే భన్తే’’తి. ఇదాని తం సరూపతో దస్సేతి ‘‘సాహం ధమ్మం నాస్సోసి’’న్తి, సా అహం తదా తవ దేసేతుకామస్స ధమ్మం న సుణిం. కీదిసం? సుదేసితం ధమ్మరాజేనాతి, సమ్మాసమ్బుద్ధేన ఆదికల్యాణాదితాయ ఏకన్తనియ్యానికతాయ చ స్వాఖాతన్తి అత్థో.

౭౦౨. తన్తి తస్మా ధమ్మరాజేన సుదేసితత్తా అసవనస్స చ మాదిసానం అనుతాపహేతుభావతో. తన్తి తువం, తుయ్హన్తి అత్థో. యస్సాతి యో అస్స. అనుకమ్పియోతి అనుకమ్పితబ్బో. కోచీతి యో కోచి. ధమ్మేసూతి సీలాదిధమ్మేసు. ‘‘ధమ్మే హీ’’తి వా పాఠో, సాసనధమ్మేతి అత్థో. హీతి నిపాతమత్తం, వచనవిపల్లాసో వా. తన్తి అనుకమ్పితబ్బపుగ్గలం. సుదేసితన్తి సుట్ఠు దేసితం.

౭౦౩-౪. తే మం అతివిరోచన్తీతి తే రతనత్తయే పసన్నా దేవపుత్తా మం అతిక్కమిత్వా విరోచన్తి. పతాపేనాతి తేజసా ఆనుభావేన. అఞ్ఞేతి యే అఞ్ఞే. మయాతి నిస్సక్కే కరణవచనం. వణ్ణేన ఉత్తరితరా మహిద్ధికతరా చ దేవా, తే రతనత్తయే అభిప్పసన్నాయేవాతి దస్సేతి. సేసం వుత్తనయమేవ.

పభస్సరవిమానవణ్ణనా నిట్ఠితా.