౪. చణ్డాలివిమానవణ్ణనా

చణ్డాలి వన్ద పాదానీతి చణ్డాలివిమానం. తస్స కా ఉప్పత్తి? భగవా రాజగహే విహరన్తో పచ్చూసవేలాయం బుద్ధాచిణ్ణం మహాకరుణాసమాపత్తిం సమాపజ్జిత్వా ఉట్ఠాయ లోకం ఓలోకేన్తో అద్దస తస్మింయేవ నగరే చణ్డాలావసథే వసన్తిం ఏకం మహల్లికం చణ్డాలిం ఖీణాయుకం, నిరయసంవత్తనికఞ్చస్సా కమ్మం ఉపట్ఠితం. సో మహాకరుణాయ సముస్సాహితమానసో ‘‘సగ్గసంవత్తనికం కమ్మం కారేత్వా తేనస్సా నిరయూపపత్తిం నిసేధేత్వా సగ్గే పతిట్ఠాపేస్సామీ’’తి చిన్తేత్వా మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం రాజగహం పిణ్డాయ పవిసతి. తేన చ సమయేన సా చణ్డాలీ దణ్డం ఓలుబ్భ నగరతో నిక్ఖమన్తీ భగవన్తం ఆగచ్ఛన్తం దిస్వా అభిముఖీ హుత్వా అట్ఠాసి. భగవాపి తస్సా గమనం నివారేన్తో వియ పురతో అట్ఠాసి. అథాయస్మా మహామోగ్గల్లానో సత్థు చిత్తం ఞత్వా తస్సా చ ఆయుపరిక్ఖయం భగవతో వన్దనాయ తం నియోజేన్తో –

౧౯౫. ‘‘చణ్డాలి వన్ద పాదాని, గోతమస్స యసస్సినో;

తమేవ అనుకమ్పాయ, అట్ఠాసి ఇసిసత్తమో.

౧౯౬. ‘‘అభిప్పసాదేహి మనం, అరహన్తమ్హి తాదిని;

ఖిప్పం పఞ్జలికా వన్ద, పరిత్తం తవ జీవిత’’న్తి. – గాథాద్వయమాహ;

౧౯౫. తత్థ చణ్డాలీతి జాతిఆగతేన నామేన తం ఆలపతి. వన్దాతి అభివాదయ. పాదానీతి సదేవకస్స లోకస్స సరణాని చరణాని. తమేవ అనుకమ్పాయాతి తమేవ అనుగ్గణ్హనత్థం, అపాయూపపత్తితో నిసేధేత్వా సగ్గే నిబ్బత్తాపనత్థన్తి అధిప్పాయో. అట్ఠాసీతి నగరమ్పి అపవిసిత్వా ఠితో. ఇసిసత్తమోతి లోకియసేక్ఖాసేక్ఖపచ్చేకబుద్ధఇసీహి ఉత్తమో ఉక్కట్ఠతమో, అథ వా బుద్ధఇసీనం విపస్సిఆదీనం సత్తమోతి ఇసిసత్తమో.

౧౯౬. అభిప్పసాదేహి మనన్తి ‘‘సమ్మాసమ్బుద్ధో భగవా’’తి తవ చిత్తం పసాదేహి. అరహన్తమ్హి తాదినీతి ఆరకత్తా కిలేసానం, తేసంయేవ అరీనం హతత్తా, సంసారచక్కస్స అరానం హతత్తా, పచ్చయానం అరహత్తా, పాపకరణే రహాభావా చ అరహన్తే, ఇట్ఠాదీసు తాదిభావప్పత్తియా తాదిమ్హి. ఖిప్పం పఞ్జలికా వన్దాతి సీఘంయేవ పగ్గహితఅఞ్జలికా హుత్వా వన్దస్సు. కస్మాతి చే? పరిత్తం తవ జీవితన్తి, ఇదానేవ భిజ్జనసభావత్తా పరిత్తం అతిఇత్తరం.

ఇతి థేరో గాథాద్వయేన భగవతో గుణే పకిత్తేన్తో అత్తనో ఆనుభావే ఠత్వా తస్సా చ ఖీణాయుకతావిభావనేన సంవేజేన్తో సత్థు వన్దనాయ నియోజేసి. సా చ తం సుత్వా సంవేగజాతా సత్థరి పసన్నమానసావ హుత్వా పఞ్చపతిట్ఠితేన వన్దిత్వా అఞ్జలిం కత్వా నమస్సమానా బుద్ధగతాయ పీతియా ఏకగ్గచిత్తా హుత్వా అట్ఠాసి. భగవా ‘‘అలమేత్తకమేతిస్సా సగ్గూపపత్తియా’’తి నగరం పావిసి సద్ధిం భిక్ఖుసఙ్ఘేన. అథ నం ఏకా భన్తా గావీ తరుణవచ్ఛా తతో ఏవ అభిధావన్తీ సిఙ్గేన పహరిత్వా జీవితా వోరోపేసి. తం సబ్బం దస్సేతుం సఙ్గీతికారా –

౧౯౭. ‘‘చోదితా భావితత్తేన, సరీరన్తిమధారినా;

చణ్డాలీ వన్ది పాదాని, గోతమస్స యసస్సినో.

౧౯౮. ‘‘తమేనం అవధీ గావీ, చణ్డాలిం పఞ్జలిం ఠితం;

నమస్సమానం సమ్బుద్ధం, అన్ధకారే పభఙ్కర’’న్తి. – గాథాద్వయమాహంసు;

౧౯౮. తత్థ పఞ్జలిం ఠితం నమస్సమానం సమ్బుద్ధన్తి గతేపి భగవతి బుద్ధారమ్మణాయ పీతియా సమాహితా హుత్వా సమ్ముఖా వియ అఞ్జలిం పగ్గయ్హ నమస్సమానం ఠితం. అన్ధకారేతి అవిజ్జన్ధకారేన సకలేన కిలేసన్ధకారేన చ అన్ధకారే లోకే. పభఙ్కరన్తి ఞాణోభాసకరం.

సా చ తతో చుతా తావతింసేసు నిబ్బత్తి, అచ్ఛరానం సతసహస్సం చస్సా పరివారో అహోసి. తదహేవ చ సా సహ విమానేన ఆగన్త్వా విమానతో ఓతరిత్వా ఆయస్మన్తం మహామోగ్గల్లానం ఉపసఙ్కమిత్వా వన్ది. తమత్థం దస్సేతుం –

౧౯౯. ‘‘ఖీణాసవం విగతరజం అనేజం, ఏకం అరఞ్ఞమ్హి రహో నిసిన్నం;

దేవిద్ధిపత్తా ఉపసఙ్కమిత్వా, వన్దామి తం వీర మహానుభావ’’న్తి. –

దేవతా ఆహ. తం థేరో పుచ్ఛి –

౨౦౦. ‘‘సువణ్ణవణ్ణా జలితా మహాయసా, విమానమోరుయ్హ అనేకచిత్తా;

పరివారితా అచ్ఛరాసఙ్గణేన, కా త్వం సుభే దేవతే వన్దసే మమ’’న్తి.

౨౦౦. తత్థ జలితాతి అత్తనో సరీరప్పభాయ వత్థాభరణాదీనం ఓభాసేన చ జలన్తీ జోతేన్తీ. మహాయసాతి మహాపరివారా. విమానమోరుయ్హాతి విమానతో ఓరుయ్హ. అనేకచిత్తాతి అనేకవిధచిత్తతాయుత్తా. సుభేతి సుభగుణే. మమన్తి మం.

ఏవం థేరేన పుచ్ఛితా పున సా –

౨౦౧. ‘‘అహం భద్దన్తే చణ్డాలీ, తయా వీరేన పేసితా;

వన్దిం అరహతో పాదే, గోతమస్స యసస్సినో.

౨౦౨. ‘‘సాహం వన్దిత్వా పాదాని, చుతా చణ్డాలయోనియా;

విమానం సబ్బతో భద్దం, ఉపపన్నమ్హి నన్దనే.

౨౦౩. ‘‘అచ్ఛరానం సతసహస్సం, పురక్ఖత్వాన తిట్ఠతి;

తాసాహం పవరా సేట్ఠా, వణ్ణేన యససాయునా.

౨౦౪. ‘‘పహూతకతకల్యాణా, సమ్పజానా పటిస్సతా;

మునిం కారుణికం లోకే, తం భన్తే వన్దితుమాగతా’’తి. –

చతస్సో గాథాయో ఆహ.

౨౦౧-౪. తత్థ పేసితాతి ‘‘చణ్డాలి, వన్ద పాదానీ’’తిఆదినా వన్దనాయ ఉయ్యోజితా. యదిపి తం వన్దనామయం పుఞ్ఞం పవత్తిక్ఖణవసేన పరిత్తం, ఖేత్తమహన్తతాయ పన ఫలమహన్తతాయ చ అతివియ మహన్తమేవాతి ఆహ ‘‘పహూతకతకల్యాణా’’తి. తథా బుద్ధారమ్మణాయ పీతియా పవత్తిక్ఖణే పఞ్ఞాయ సతియా చ విసదభావం సన్ధాయాహ ‘‘సమ్పజానా పటిస్సతా’’తి. పున –

౨౦౫. ‘‘ఇదం వత్వాన చణ్డాలీ, కతఞ్ఞూ కతవేదినీ;

వన్దిత్వా అరహతో పాదే, తత్థేవన్తరధాయథా’’తి. –

గాథా సఙ్గీతికారేహి ఠపితా.

౨౦౫. తత్థ చణ్డాలీతి చణ్డాలీభూతపుబ్బాతి కత్వా వుత్తం, దేవలోకే చ ఇదమాచిణ్ణం, యం మనుస్సలోకే నిరుళ్హసమఞ్ఞాయ వోహారో. సేసం వుత్తనయమేవ.

ఆయస్మా పన మహామోగ్గల్లానో ఇమం పవత్తిం భగవతో ఆరోచేసి. భగవా తమత్థం అట్ఠుప్పత్తిం కత్వా సమ్పత్తపరిసాయ ధమ్మం దేసేసి, సా దేసనా మహాజనస్స సాత్థికా అహోసీతి.

చణ్డాలివిమానవణ్ణనా నిట్ఠితా.