౩. ఆచామదాయికావిమానవణ్ణనా
పిణ్డాయ తే చరన్తస్సాతి ఆచామదాయికావిమానం. తస్స కా ఉప్పత్తి? భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. తేన ఖో పన సమయేన రాజగహే అఞ్ఞతరం కులం అహివాతరోగేన ఉపద్దుతం అహోసి. తత్థ సబ్బే జనా మతా ఠపేత్వా ఏకం ఇత్థిం. సా గేహం గేహగతఞ్చ సబ్బం ధనధఞ్ఞం ఛడ్డేత్వా మరణభయభీతా భిత్తిఛిద్దేన పలాతా అనాథా హుత్వా పరగేహం గన్త్వా తస్స పిట్ఠిపస్సే వసతి. తస్మిం గేహే మనుస్సా కరుణాయన్తా ఉక్ఖలిఆదీసు అవసిట్ఠం యాగుభత్తఆచామాదిం తస్సా దేన్తి. సా తం భుఞ్జిత్వా జీవికం కప్పేతి.
తేన చ సమయేన ఆయస్మా మహాకస్సపో సత్తాహం నిరోధసమాపత్తిం సమాపజ్జిత్వా తతో వుట్ఠితో ‘‘కం ను ఖో అహం అజ్జ ఆహారపటిగ్గహణేన అనుగ్గహేస్సామి, దుగ్గతితో చ దుక్ఖతో చ మోచేస్సామీ’’తి చిన్తేన్తో తం ఇత్థిం ఆసన్నమరణం నిరయసంవత్తనికఞ్చస్సా కమ్మం కతోకాసం దిస్వా ‘‘అయం మయి గతే అత్తనా లద్ధం ఆచామం దస్సతి, తేనేవ నిమ్మానరతిదేవలోకే ఉప్పజ్జిస్సతి, ఏవం నిరయూపపత్తితో మోచేత్వా హన్దాహం ఇమిస్సా సగ్గసమ్పత్తిం నిప్ఫాదేస్సామీ’’తి పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరం ఆదాయ తస్సా నివేసనట్ఠానాభిముఖో గచ్ఛతి. అథ సక్కో దేవానమిన్దో అఞ్ఞాతకవేసేన అనేకరసం అనేకసూపబ్యఞ్జనం దిబ్బాహారం ఉపనేసి. తం ఞత్వా థేరో ‘‘కోసియ, త్వం కతకుసలో, కస్మా ఏవం కరోసి, మా దుగ్గతానం కపణానం సమ్పత్తిం విలుమ్పీ’’తి పటిక్ఖిపిత్వా తస్సా ఇత్థియా పురతో అట్ఠాసి.
సా థేరం దిస్వా ‘‘అయం మహానుభావో థేరో, ఇమస్స దాతబ్బయుత్తకం ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా ఇధ నత్థి, ఇదఞ్చ కిలిట్ఠభాజనగతం తిణచుణ్ణరజానుకిణ్ణం అలోణం సీతలం అప్పరసం ఆచామకఞ్జియమత్తం ఏదిసస్స దాతుం న ఉస్సహామీ’’తి చిన్తేత్వా ‘‘అతిచ్ఛథా’’తి ఆహ. థేరో ఏకపదనిక్ఖేపమత్తం అపసక్కిత్వా అట్ఠాసి. గేహవాసినో మనుస్సా భిక్ఖం ఉపనేసుం, థేరో న సమ్పటిచ్ఛతి. సా దుగ్గతిత్థీ ‘‘మమేవ అనుగ్గహత్థాయ ఇధాగతో, మమ సన్తకమేవ పటిగ్గహేతుకామో’’తి ఞత్వా పసన్నమానసా ఆదరజాతా తం ఆచామం థేరస్స పత్తే ఆకిరి. థేరో తస్సా పసాదసంవద్ధనత్థం భుఞ్జనాకారం దస్సేసి, మనుస్సా ఆసనం పఞ్ఞాపేసుం. థేరో తత్థ నిసీదిత్వా తం ఆచామం భుఞ్జిత్వా పివిత్వా ఓనీతపత్తపాణీ అనుమోదనం కత్వా తం దుగ్గతిత్థిం ‘‘త్వం ఇతో తతియే అత్తభావే మమ మాతా అహోసీ’’తి వత్వా గతో. సా తేన థేరే అతిపసాదఞ్చ ఉప్పాదేత్వా తస్సా రత్తియా పఠమయామే కాలం కత్వా నిమ్మానరతీనం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జి. అథ సక్కో దేవరాజా తస్సా కాలకతభావం ఞత్వా ‘‘కత్థ ను ఖో ఉప్పన్నా’’తి ఆవజ్జేన్తో తావతింసేసు అదిస్వా రత్తియా మజ్ఝిమయామే ఆయస్మన్తం మహాకస్సపం ఉపసఙ్కమిత్వా తస్సా నిబ్బత్తట్ఠానం పుచ్ఛన్తో –
౧౮౫. ‘‘పిణ్డాయ తే చరన్తస్స, తుణ్హీభూతస్స తిట్ఠతో;
దలిద్దా కపణా నారీ, పరాగారం అపస్సితా.
౧౮౬. ‘‘యా తే అదాసి ఆచామం, పసన్నా సేహి పాణిభి;
సా హిత్వా మానుసం దేహం, కం ను సా దిసతం గతా’’తి. –
ద్వే గాథా అభాసి.
౧౮౫. తత్థ పిణ్డాయాతి పిణ్డపాతత్థాయ. తుణ్హీభూతస్స తిట్ఠతోతి ఇదం పిణ్డాయ చరణాకారదస్సనం, ఉద్దిస్స తిట్ఠతోతి అత్థో. దలిద్దాతి దుగ్గతా. కపణాతి వరాకీ. ‘‘దలిద్దా’’తి ఇమినా తస్సా భోగపారిజుఞ్ఞం దస్సేతి, ‘‘కపణా’’తి ఇమినా ఞాతిపారిజుఞ్ఞం. పరాగారం అపస్సితాతి పరగేహం నిస్సితా, పరేసం ఘరే బహిపిట్ఠిఛదనం నిస్సాయ వసన్తీ.
౧౮౬. కం ను సా దిసతం గతాతి ఛసు కామదేవలోకేసు ఉప్పజ్జనవసేన కం నామ దిసం గతా. ఇతి సక్కో ‘‘థేరేన తథా కతానుగ్గహా ఉళారాయ దిబ్బసమ్పత్తియా భాగినీ, న చ దిస్సతీ’’తి హేట్ఠా ద్వీసు దేవలోకేసు అపస్సన్తో సంసయాపన్నో పుచ్ఛతి.
అథస్స థేరో –
౧౮౭. ‘‘పిణ్డాయ మే చరన్తస్స, తుణ్హీభూతస్స తిట్ఠతో;
దలిద్దా కపణా నారీ, పరాగారం అపస్సితా.
౧౮౮. ‘‘యా మే అదాసి ఆచామం, పసన్నా సేహి పాణిభి;
సా హిత్వా మానుసం దేహం, విప్పముత్తా ఇతో చుతా.
౧౮౯. ‘‘నిమ్మానరతినో నామ, సన్తి దేవా మహిద్ధికా;
తత్థ సా సుఖితా నారీ, మోదతాచామదాయికా’’తి. –
పుచ్ఛితనియామేనేవ పటివచనం దేన్తో తస్సా నిబ్బత్తట్ఠానం కథేసి.
౧౮౮. తత్థ విప్పముత్తాతి తతో మనుస్సదోభగ్గియతో పరమకారుఞ్ఞవుత్తితో విప్పముత్తా అపగతా.
౧౮౯. మోదతాచామదాయికాతి ఆచామమత్తదాయికా, సాపి నామ పఞ్చమే కామసగ్గే దిబ్బసమ్పత్తియా మోదతి, పస్స తావ ఖేత్తసమ్పత్తిఫలన్తి దస్సేతి.
పున సక్కో తస్సా దానస్స మహప్ఫలతం మహానిసంసతఞ్చ సుత్వా తం థోమేన్తో –
౧౯౦. ‘‘అహో దానం వరాకియా, కస్సపే సుప్పతిట్ఠితం;
పరాభతేన దానేన, ఇజ్ఝిత్థ వత దక్ఖిణా.
౧౯౧. ‘‘యా మహేసిత్తం కారేయ్య, చక్కవత్తిస్స రాజినో;
నారీ సబ్బఙ్గకల్యాణీ, భత్తు చానోమదస్సికా;
ఏతస్సాచామదానస్స, కలం నాగ్ఘతి సోళసిం.
౧౯౨. ‘‘సుతం నిక్ఖా సతం అస్సా, సతం అస్సతరీరథా;
సతం కఞ్ఞాసహస్సాని, ఆముత్తమణికుణ్డలా;
ఏతస్సాచామదానస్స, కలం నాగ్ఘన్తి సోళసిం.
౧౯౩. ‘‘సతం హేమవతా నాగా, ఈసాదన్తా ఉరూళ్హవా;
సువణ్ణకచ్ఛా మితఙ్గా, హేమకప్పనవాససా;
ఏతస్సాచామదానస్స, కలం నాగచ్ఛన్తి సోళసిం.
౧౯౪. ‘‘చతున్నమపి దీపానం, ఇస్సరం యోధ కారయే;
ఏతస్సాచామదానస్స, కలం నాగ్ఘతి సోళసి’’న్తి. – ఆహ;
౧౯౦. తత్థ అహోతి అచ్ఛరియత్థే నిపాతో. వరాకియాతి కపణియా. పరాభతేనాతి పరతో ఆనీతేన, పరేసం ఘరతో ఉచ్ఛాచరియాయ లద్ధేనాతి అత్థో. దానేనాతి దాతబ్బేన ఆచామమత్తేన దేయ్యధమ్మేన. ఇజ్ఝిత్థ వత దక్ఖిణాతి దక్ఖిణా దానం అహో నిప్ఫజ్జిత్థ, అహో మహప్ఫలా మహాజుతికా మహావిప్ఫారా అహువత్థాతి అత్థో.
౧౯౧. ఇదాని ‘‘ఇత్థిరతనాదీనిపి తస్స దానస్స సతభాగమ్పి సహస్సభాగమ్పి న ఉపేన్తీ’’తి దస్సేతుం ‘‘యా మహేసిత్తం కారేయ్యా’’తిఆది వుత్తం. తత్థ సబ్బఙ్గకల్యాణీతి ‘‘నాతిదీఘా నాతిరస్సా నాతికిసా నాతిథూలా నాతికాళీ నాచ్చోదాతా అతిక్కన్తా మానుసవణ్ణం అప్పత్తా దిబ్బవణ్ణ’’న్తి ఏవం వుత్తేహి సబ్బేహి అఙ్గేహి కారణేహి, సబ్బేహి వా అఙ్గపచ్చఙ్గేహి కల్యాణీ సోభనా సున్దరా. భత్తు చానోమదస్సికాతి సామికస్స అలామకదస్సనా సాతిసయం దస్సనీయా పాసాదికా. ఏతస్సాచామదానస్స, కలం నాగ్ఘతి సోళసిన్తి ఏతస్స ఏతాయ దిన్నస్స ఆచామదానస్స ఫలం సోళసభాగం కత్వా తతో ఏకం భాగం పున సోళసభాగం కత్వా గహితభాగసఙ్ఖాతం సోళసిం కలం చక్కవత్తిరఞ్ఞో ఇత్థిరతనభావోపి నాగ్ఘతి నానుభోతి న పాపుణాతి. ‘‘సువణ్ణస్స పఞ్చదసధరణం నిక్ఖ’’న్తి వదన్తి, ‘‘సతధరణ’’న్తి అపరే.
౧౯౩. హేమవతాతి హిమవతి జాతా, హేమవతజాతికా వా. తే హి మహన్తా థామజవసమ్పన్నా చ హోన్తి. ఈసాదన్తాతి రథీసాసదిసదన్తా, థోకంయేవ అవనతదన్తాతి అత్థో. తేన విసాలకదాఠీభావం నివారేతి. ఉరూళ్హవాతి థామజవపరక్కమేహి బ్రూహన్తో, మహన్తం యుద్ధకిచ్చం వహితుం సమత్థాతి అత్థో. సువణ్ణకచ్ఛాతి హేమమయగీవేయ్యకపటిముక్కా. కచ్ఛసీసేన హి సబ్బం హత్థియోగ్గం వదతి. హేమకప్పనవాససాతి సువణ్ణఖచితగజత్థరణకఙ్కనాదిహత్థాలఙ్కారసమ్పన్నా.
౧౯౪. చతున్నమపి దీపానం ఇస్సరన్తి ద్విసహస్సపరిత్తదీపపరివారానం జమ్బుదీపాదీనం చతున్నం మహాదీపానం ఇస్సరియం. తేన సత్తరతనసముజ్జలం సకలం చక్కవత్తిసిరిం వదతి. యం పనేత్థ, తం హేట్ఠా వుత్తనయమేవ.
ఇధ సక్కేన దేవరాజేన అత్తనా చ వుత్తం సబ్బం ఆయస్మా మహాకస్సపత్థేరో భగవతో ఆరోచేసి. భగవా తం అట్ఠుప్పత్తిం కత్వా సమ్పత్తపరిసాయ విత్థారేన ధమ్మం దేసేసి. సా దేసనా మహాజనస్స సాత్థికా అహోసీతి.
ఆచామదాయికావిమానవణ్ణనా నిట్ఠితా.