౬. పిణ్డోలసుత్తవణ్ణనా

౩౬. ఛట్ఠే పిణ్డోలభారద్వాజోతి పిణ్డం ఉలమానో పరియేసమానో పబ్బజితోతి పిణ్డోలో. సో కిర పరిజిణ్ణభోగో బ్రాహ్మణో హుత్వా మహన్తం భిక్ఖుసఙ్ఘస్స లాభసక్కారం దిస్వా పిణ్డత్థాయ నిక్ఖమిత్వా పబ్బజితో. సో మహన్తం కపల్లం ‘‘పత్త’’న్తి గహేత్వా చరతి, కపల్లపూరం యాగుం పివతి, భత్తం భుఞ్జతి, పూవఖజ్జకఞ్చ ఖాదతి. అథస్స మహగ్ఘసభావం సత్థు ఆరోచేసుం. సత్థా తస్స పత్తత్థవికం నానుజాని, హేట్ఠామఞ్చే పత్తం నిక్కుజ్జిత్వా ఠపేతి, సో ఠపేన్తోపి ఘంసేన్తోవ పణామేత్వా ఠపేతి, గణ్హన్తోపి ఘంసేన్తోవ ఆకడ్ఢిత్వా గణ్హాతి. తం గచ్ఛన్తే గచ్ఛన్తే కాలే ఘంసనేన పరిక్ఖీణం, నాళికోదనమత్తస్సేవ గణ్హనకం జాతం. తతో సత్థు ఆరోచేసుం, అథస్స సత్థా పత్తత్థవికం అనుజాని. థేరో అపరేన సమయేన ఇన్ద్రియభావనం భావేన్తో అగ్గఫలే అరహత్తే పతిట్ఠాసి. ఇతి సో పుబ్బే సవిసేసం పిణ్డత్థాయ ఉలతీతి పిణ్డోలో, గోత్తేన పన భారద్వాజోతి ఉభయం ఏకతో కత్వా ‘‘పిణ్డోలభారద్వాజో’’తి వుచ్చతి.

ఆరఞ్ఞకోతి గామన్తసేనాసనపటిక్ఖిపనేన అరఞ్ఞే నివాసో అస్సాతి ఆరఞ్ఞకో, ఆరఞ్ఞకధుతఙ్గం సమాదాయ వత్తన్తస్సేతం నామం. తథా భిక్ఖాసఙ్ఖాతానం ఆమిసపిణ్డానం పాతో పిణ్డపాతో, పరేహి దిన్నానం పిణ్డానం పత్తే నిపతనన్తి అత్థో. పిణ్డపాతం ఉఞ్ఛతి తం తం కులం ఉపసఙ్కమన్తో గవేసతీతి పిణ్డపాతికో, పిణ్డాయ వా పతితుం చరితుం వతమేతస్సాతి పిణ్డపాతీ, పిణ్డపాతీయేవ పిణ్డపాతికో. సఙ్కారకూటాదీసు పంసూనం ఉపరి ఠితత్తా అబ్భుగ్గతట్ఠేన పంసుకూలం వియాతి పంసుకూలం, పంసు వియ వా కుచ్ఛితభావం ఉలతి గచ్ఛతీతి పంసుకూలం, పంసుకూలస్స ధారణం పంసుకూలం, తం సీలం ఏతస్సాతి పంసుకూలికో. సఙ్ఘాటిఉత్తరాసఙ్గఅన్తరవాసకసఙ్ఖాతాని తీణి చీవరాని తిచీవరం, తిచీవరస్స ధారణం తిచీవరం, తం సీలం ఏతస్సాతి తేచీవరికో. అప్పిచ్ఛోతిఆదీనం పదానం అత్థో హేట్ఠా వుత్తోయేవ.

ధుతవాదోతి ధుతో వుచ్చతి ధుతకిలేసో పుగ్గలో, కిలేసధుననకధమ్మో వా. తత్థ అత్థి ధుతో, న ధుతవాదో, అత్థి న ధుతో, ధుతవాదో, అత్థి నేవ ధుతో, న ధుతవాదో, అత్థి ధుతో చేవ, ధుతవాదో చాతి ఇదం చతుక్కం వేదితబ్బం. తేసు యో సయం ధుతధమ్మే సమాదాయ వత్తతి, న పరం తదత్థాయ సమాదపేతి, అయం పఠమో. యో పన సయం న ధుతధమ్మే సమాదాయ వత్తతి, పరం సమాదపేతి, అయం దుతియో. యో ఉభయరహితో, అయం తతియో. యో పన ఉభయసమ్పన్నో, అయం చతుత్థో. ఏవరూపో చ ఆయస్మా పిణ్డోలభారద్వాజోతి. తేన వుత్తం ‘‘ధుతవాదో’’తి. ఏకదేససరూపేకసేసవసేన హి అయం నిద్దేసో యథా తం ‘‘నామరూప’’న్తి.

అధిచిత్తమనుయుత్తోతి ఏత్థ అట్ఠసమాపత్తిసమ్పయోగతో అరహత్తఫలసమాపత్తిసమ్పయోగతో వా చిత్తస్స అధిచిత్తభావో వేదితబ్బో, ఇధ పన ‘‘అరహత్తఫలచిత్త’’న్తి వదన్తి. తంతంసమాపత్తీసు సమాధి ఏవ అధిచిత్తం, ఇధ పన అరహత్తఫలసమాధి వేదితబ్బో. కేచి పన ‘‘అధిచిత్తమనుయుత్తేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా కాలేన కాలం తీణి నిమిత్తాని మనసి కాతబ్బానీతి ఏతస్మిం అధిచిత్తసుత్తే (అ. ని. ౩.౧౦౩) వియ సమథవిపస్సనాచిత్తం అధిచిత్తన్తి ఇధాధిప్పేత’’న్తి వదన్తి, తం న సున్దరం. పురిమోయేవత్థో గహేతబ్బో.

ఏతమత్థం విదిత్వాతి ఏతం ఆయస్మతో పిణ్డోలభారద్వాజస్స అధిట్ఠానపరిక్ఖారసమ్పదాసమ్పన్నం అధిచిత్తానుయోగసఙ్ఖాతం అత్థం సబ్బాకారతో విదిత్వా. ఏవం ‘‘అధిచిత్తానుయోగో మమ సాసనానుట్ఠాన’’న్తి దీపేన్తో ఇమం ఉదానం ఉదానేసి.

తత్థ అనూపవాదోతి వాచాయ కస్సచిపి అనుపవదనం. అనూపఘాతోతి కాయేన కస్సచి ఉపఘాతాకరణం. పాతిమోక్ఖేతి ఏత్థ పాతిమోక్ఖపదస్స అత్థో హేట్ఠా నానప్పకారేహి వుత్తో, తస్మిం పాతిమోక్ఖే. సత్తన్నం ఆపత్తిక్ఖన్ధానం అవీతిక్కమలక్ఖణో సంవరో. మత్తఞ్ఞుతాతి పటిగ్గహణపరిభోగవసేన పమాణఞ్ఞుతా. పన్తఞ్చ సయనాసనన్తి వివిత్తం సఙ్ఘట్టనవిరహితం సేనాసనం. అధిచిత్తే చ ఆయోగోతి అట్ఠన్నం సమాపత్తీనం అధిగమాయ భావనానుయోగో.

అపరో నయో – అనూపవాదోతి కస్సచిపి ఉపరుజ్ఝనవచనస్స అవదనం. తేన సబ్బమ్పి వాచసికం సీలం సఙ్గణ్హాతి. అనూపఘాతోతి కాయేన కస్సచి ఉపఘాతస్స పరవిహేఠనస్స అకరణం. తేన సబ్బమ్పి కాయికం సీలం సఙ్గణ్హాతి. యాదిసం పనిదం ఉభయం బుద్ధానం సాసనన్తోగధం హోతి, తం దస్సేతుం – ‘‘పాతిమోక్ఖే చ సంవరో’’తి వుత్తం. చసద్దో నిపాతమత్తం. పాతిమోక్ఖే చ సంవరోతి పాతిమోక్ఖసంవరభూతో అనూపవాదో అనూపఘాతో చాతి అత్థో.

అథ వా పాతిమోక్ఖేతి అధికరణే భుమ్మం. పాతిమోక్ఖే నిస్సయభూతే సంవరో. కో పన సోతి? అనూపవాదో అనూపఘాతో. ఉపసమ్పదవేలాయఞ్హి అవిసేసేన పాతిమోక్ఖసీలం సమాదిన్నం నామ హోతి, తస్మిం పాతిమోక్ఖే ఠితస్స తతో పరం ఉపవాదూపఘాతానం అకరణవసేన సంవరో, సో అనూపవాదో అనూపఘాతో చాతి వుత్తో.

అథ వా పాతిమోక్ఖేతి నిప్ఫాదేతబ్బే భుమ్మం యథా ‘‘చేతసో అవూపసమో అయోనిసోమనసికారపదట్ఠాన’’న్తి (సం. ని. ౫.౨౩౨). తేన పాతిమోక్ఖేన సాధేతబ్బో అనూపవాదో అనూపఘాతో, పాతిమోక్ఖసంవరసఙ్గహితో అనూపవాదో అనూపఘాతోఇచ్చేవ అత్థో. సంవరోతి ఇమినా పన సతిసంవరో, ఞాణసంవరో, ఖన్తిసంవరో, వీరియసంవరోతి ఇమేసం చతున్నం సంవరానం గహణం, పాతిమోక్ఖసాధనం ఇదం సంవరచతుక్కం.

మత్తఞ్ఞుతా చ భత్తస్మిన్తి పరియేసనపటిగ్గహణపరిభోగవిస్సజ్జనానం వసేన భోజనే పమాణఞ్ఞుతా. పన్తఞ్చ సయనాసనన్తి భావనానుకూలం అరఞ్ఞరుక్ఖమూలాదివివిత్తసేనాసనం. అధిచిత్తే చ ఆయోగోతి సబ్బచిత్తానం అధికత్తా ఉత్తమత్తా అధిచిత్తసఙ్ఖాతే అరహత్తఫలచిత్తే సాధేతబ్బే తస్స నిప్ఫాదనత్థం సమథవిపస్సనాభావనావసేన ఆయోగో. ఏతం బుద్ధాన సాసనన్తి ఏతం పరస్స అనూపవదనం, అనూపఘాతనం, పాతిమోక్ఖసంవరో, పరియేసనపటిగ్గహణాదీసు మత్తఞ్ఞుతా, వివిత్తవాసో, యథావుత్తఅధిచిత్తానుయోగో చ బుద్ధానం సాసనం ఓవాదో అనుసిట్ఠీతి అత్థో. ఏవం ఇమాయ గాథాయ తిస్సో సిక్ఖా కథితాతి వేదితబ్బా.

ఛట్ఠసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.