౮. సఙ్గామజిసుత్తవణ్ణనా

౮. అట్ఠమే సఙ్గామజీతి ఏవంనామో. అయఞ్హి ఆయస్మా సావత్థియం అఞ్ఞతరస్స మహావిభవస్స సేట్ఠినో పుత్తో, వయప్పత్తకాలే మాతాపితూహి పతిరూపేన దారేన నియోజేత్వా సాపతేయ్యం నియ్యాతేత్వా ఘరబన్ధనేన బద్ధో హోతి. సో ఏకదివసం సావత్థివాసినో ఉపాసకే పుబ్బణ్హసమయం దానం దత్వా సీలం సమాదియిత్వా సాయన్హసమయే సుద్ధవత్థే సుద్ధుత్తరాసఙ్గే గన్ధమాలాదిహత్థే ధమ్మస్సవనత్థం జేతవనాభిముఖే గచ్ఛన్తే దిస్వా ‘‘కత్థ తుమ్హే గచ్ఛథా’’తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘ధమ్మస్సవనత్థం జేతవనే సత్థు సన్తిక’’న్తి వుత్తే ‘‘తేన హి అహమ్పి గమిస్సామీ’’తి తేహి సద్ధిం జేతవనం అగమాసి. తేన చ సమయేన భగవా కఞ్చనగుహాయం సీహనాదం నదన్తో కేసరసీహో వియ సద్ధమ్మమణ్డపే పఞ్ఞత్తవరబుద్ధాసనే నిసీదిత్వా చతుపరిసమజ్ఝే ధమ్మం దేసేతి.

అథ ఖో తే ఉపాసకా భగవన్తం వన్దిత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు, సఙ్గామజిపి కులపుత్తో తస్సా పరిసాయ పరియన్తే ధమ్మం సుణన్తో నిసీది. భగవా అనుపుబ్బికథం కథేత్వా చత్తారి సచ్చాని పకాసేసి, సచ్చపరియోసానే అనేకేసం పాణసహస్సానం ధమ్మాభిసమయో అహోసి. సఙ్గామజిపి కులపుత్తో సోతాపత్తిఫలం పత్వా పరిసాయ వుట్ఠితాయ భగవన్తం ఉపసఙ్కమిత్వా వన్దిత్వా పబ్బజ్జం యాచి ‘‘పబ్బాజేథ మం భగవా’’తి. ‘‘అనుఞ్ఞాతోసి పన త్వం మాతాపితూహి పబ్బజ్జాయా’’తి? ‘‘నాహం, భన్తే, అనుఞ్ఞాతో’’తి. ‘‘న ఖో, సఙ్గామజి, తథాగతా మాతాపితూహి అననుఞ్ఞాతం పుత్తం పబ్బాజేన్తీ’’తి. ‘‘సోహం, భన్తే, తథా కరిస్సామి, యథా మం మాతాపితరో పబ్బజితుం అనుజానన్తీ’’తి. సో భగవన్తం వన్దిత్వా పదక్ఖిణం కత్వా మాతాపితరో ఉపసఙ్కమిత్వా, ‘‘అమ్మతాతా, అనుజానాథ మం పబ్బజితు’’న్తి ఆహ. తతో పరం రట్ఠపాలసుత్తే (మ. ని. ౨.౨౯౩ ఆదయో) ఆగతనయేన వేదితబ్బం.

అథ సో ‘‘పబ్బజిత్వా అత్తానం దస్సేస్సామీ’’తి పటిఞ్ఞం దత్వా అనుఞ్ఞాతో మాతాపితూహి భగవన్తం ఉపసఙ్కమిత్వా పబ్బజ్జం యాచి. అలత్థ ఖో చ భగవతో సన్తికే పబ్బజ్జం ఉపసమ్పదఞ్చ, అచిరూపసమ్పన్నో చ పన సో ఉపరిమగ్గత్థాయ ఘటేన్తో వాయమన్తో అఞ్ఞతరస్మిం అరఞ్ఞావాసే వస్సం వసిత్వా ఛళభిఞ్ఞో హుత్వా వుత్థవస్సో భగవన్తం దస్సనాయ మాతాపితూనఞ్చ పటిస్సవమోచనత్థం సావత్థిం అగమాసి. తేన వుత్తం – ‘‘తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా సఙ్గామజి సావత్థిం అనుప్పత్తో హోతీ’’తి.

సో హాయస్మా ధురగామే పిణ్డాయ చరిత్వా పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తో జేతవనం పవిసిత్వా భగవన్తం ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం కతపటిసన్థారో అఞ్ఞం బ్యాకరిత్వా పున భగవన్తం వన్దిత్వా పదక్ఖిణం కత్వా నిక్ఖమిత్వా అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే దివావిహారం నిసీది. అథస్స మాతాపితరో ఞాతిమిత్తా చస్స ఆగమనం సుత్వా, ‘‘సఙ్గామజి, కిర ఇధాగతో’’తి హట్ఠతుట్ఠా తురితతురితా విహారం గన్త్వా పరియేసన్తా నం తత్థ నిసిన్నం దిస్వా ఉపసఙ్కమిత్వా పటిసన్థారం కత్వా ‘‘మా అపుత్తకం సాపతేయ్యం రాజానో హరేయ్యుం, అప్పియా దాయాదా వా గణ్హేయ్యుం, నాలం పబ్బజ్జాయ, ఏహి, తాత, విబ్భమా’’తి యాచింసు. తం సుత్వా థేరో ‘‘ఇమే మయ్హం కామేహి అనత్థికభావం న జానన్తి, గూథధారీ వియ గూథపిణ్డే కామేసుయేవ అల్లీయనం ఇచ్ఛన్తి, నయిమే సక్కా ధమ్మకథాయ సఞ్ఞాపేతు’’న్తి అస్సుణన్తో వియ నిసీది. తే నానప్పకారం యాచిత్వా అత్తనో వచనం అగ్గణ్హన్తం దిస్వా ఘరం పవిసిత్వా పుత్తేన సద్ధిం తస్స భరియం సపరివారం ఉయ్యోజేసుం ‘‘మయం నానప్పకారం తం యాచన్తాపి తస్స మనం అలభిత్వా ఆగతా, గచ్ఛ త్వం, భద్దే, తవ భత్తారం పుత్తసన్దస్సనేన యాచిత్వా సఞ్ఞాపేహీ’’తి. తాయ కిర ఆపన్నసత్తాయ అయమాయస్మా పబ్బజితో. సా ‘‘సాధూ’’తి సమ్పటిచ్ఛిత్వా దారకమాదాయ మహతా పరివారేన జేతవనం అగమాసి. తం సన్ధాయ వుత్తం – ‘‘అస్సోసి ఖో ఆయస్మతో సఙ్గామజిస్సా’’తిఆది.

తత్థ పురాణదుతియికాతి పుబ్బే గిహికాలే పాదపరిచరణవసేన దుతియికా, భరియాతి అత్థో. అయ్యోతి ‘‘అయ్యపుత్తో’’తి వత్తబ్బే పబ్బజితానం అనుచ్ఛవికవోహారేన వదతి. కిరాతి అనుస్సవనత్థే నిపాతో, తస్స అనుప్పత్తో కిరాతి సమ్బన్ధో వేదితబ్బో. ఖుద్దపుత్తఞ్హి సమణ, పోస మన్తి ఆపన్నసత్తమేవ మం ఛడ్డేత్వా పబ్బజితో, సాహం ఏతరహి ఖుద్దపుత్తా, తాదిసం మం ఛడ్డేత్వావ తవ సమణధమ్మకరణం అయుత్తం, తస్మా, సమణ, పుత్తదుతియం మం ఘాసచ్ఛాదనాదీహి భరస్సూతి. ఆయస్మా పన, సఙ్గామజి, ఇన్ద్రియాని ఉక్ఖిపిత్వా తం నేవ ఓలోకేతి, నాపి ఆలపతి. తేన వుత్తం – ‘‘ఏవం వుత్తే ఆయస్మా సఙ్గామజి తుణ్హీ అహోసీ’’తి.

సా తిక్ఖత్తుం తథేవ వత్వా తుణ్హీభూతమేవ తం దిస్వా ‘‘పురిసా నామ భరియాసు నిరపేక్ఖాపి పుత్తేసు సాపేక్ఖా హోన్తి, పుత్తసినేహో పితు అట్ఠిమిఞ్జం ఆహచ్చ తిట్ఠతి, తస్మా పుత్తపేమేనాపి మయ్హం వసే వత్తేయ్యా’’తి మఞ్ఞమానా పుత్తం థేరస్స అఙ్కే నిక్ఖిపిత్వా ఏకమన్తం అపక్కమ్మ ‘‘ఏసో తే, సమణ, పుత్తో, పోస న’’న్తి వత్వా థోకం అగమాసి. సా కిర సమణతేజేనస్స సమ్ముఖే ఠాతుం నాసక్ఖి. థేరో దారకమ్పి నేవ ఓలోకేతి నాపి ఆలపతి. అథ సా ఇత్థీ అవిదూరే ఠత్వా ముఖం పరివత్తేత్వా ఓలోకేన్తీ థేరస్స ఆకారం ఞత్వా పటినివత్తిత్వా ‘‘పుత్తేనపి అయం సమణో అనత్థికో’’తి దారకం గహేత్వా పక్కామి. తేన వుత్తం – ‘‘అథ ఖో ఆయస్మతో సఙ్గామజిస్స పురాణదుతియికా’’తిఆది.

తత్థ పుత్తేనపీతి అయం సమణో అత్తనో ఓరసపుత్తేనపి అనత్థికో, పగేవ అఞ్ఞేహీతి అధిప్పాయో. దిబ్బేనాతి ఏత్థ దిబ్బసదిసత్తా దిబ్బం. దేవతానఞ్హి సుచరితకమ్మనిబ్బత్తం పిత్తసేమ్హరుహిరాదీహి అపలిబుద్ధం దూరేపి ఆరమ్మణసమ్పటిచ్ఛనసమత్థం దిబ్బం పసాదచక్ఖు హోతి. ఇదమ్పి చతుత్థజ్ఝానసమాధినిబ్బత్తం అభిఞ్ఞాచక్ఖుం తాదిసన్తి దిబ్బం వియాతి దిబ్బం, దిబ్బవిహారసన్నిస్సయేన లద్ధత్తా వా దిబ్బం, మహాజుతికత్తా మహాగతికత్తా వా దిబ్బం, తేన దిబ్బేన. విసుద్ధేనాతి నీవరణాదిసంకిలేసవిగమేన సుపరిసుద్ధేన. అతిక్కన్తమానుసకేనాతి మనుస్సానం విసయాతీతేన. ఇమం ఏవరూపం విప్పకారన్తి ఇమం ఏవం విప్పకారం యథావుత్తం పబ్బజితేసు అసారుప్పం అఙ్కే పుత్తట్ఠపనసఙ్ఖాతం విరూపకిరియం.

ఏతమత్థన్తి ఏతం ఆయస్మతో సఙ్గామజిస్స పుత్తదారాదీసు సబ్బత్థ నిరపేక్ఖభావసఙ్ఖాతం అత్థం సబ్బాకారతో విదిత్వా. ఇమం ఉదానన్తి ఇమం తస్స ఇట్ఠానిట్ఠాదీసు తాదిభావదీపకం ఉదానం ఉదానేసి.

తత్థ ఆయన్తిన్తి ఆగచ్ఛన్తిం, పురాణదుతియికన్తి అధిప్పాయో. నాభినన్దతీతి దట్ఠుం మం ఆగతాతి న నన్దతి న తుస్సతి. పక్కమన్తిన్తి సా అయం మయా అసమ్మోదితావ గచ్ఛతీతి గచ్ఛన్తిం. న సోచతీతి న చిత్తసన్తాపమాపజ్జతి. యేన పన కారణేన థేరో ఏవం నాభినన్దతి న సోచతి, తం దస్సేతుం ‘‘సఙ్గా సఙ్గామజిం ముత్త’’న్తి వుత్తం. తత్థ సఙ్గాతి రాగసఙ్గో దోసమోహమానదిట్ఠిసఙ్గోతి పఞ్చవిధాపి సఙ్గా సముచ్ఛేదప్పటిపస్సద్ధివిముత్తీహి విముత్తం సఙ్గామజిం భిక్ఖుం. తమహం బ్రూమి బ్రాహ్మణన్తి తం తాదిభావప్పత్తం ఖీణాసవం అహం సబ్బసో బాహితపాపత్తా బ్రాహ్మణన్తి వదామీతి.

అట్ఠమసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.