౬. ఛక్కనిపాతో
౧. పఞ్చసతమత్తాథేరీగాథావణ్ణనా
ఛక్కనిపాతే యస్స మగ్గం న జానాసీతిఆదికా పఞ్చసతమత్తానం థేరీనం గాథా. ఇమాపి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారా తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయం కుసలం ఉపచినన్తియో అనుక్కమేన ఉపచితవిమోక్ఖసమ్భారా హుత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే తత్థ తత్థ కులగేహే నిబ్బత్తిత్వా వయప్పత్తా మాతాపితూహి పతికులం ఆనీతా తత్థ తత్థ పుత్తే లభిత్వా ఘరావాసం వసన్తియో సమానజాతికస్స తాదిసస్స కమ్మస్స కతత్తా సబ్బావ మతపుత్తా హుత్వా, పుత్తసోకేన అభిభూతా పటాచారాయ థేరియా సన్తికం ఉపసఙ్కమిత్వా వన్దిత్వా నిసిన్నా అత్తనో సోకకారణం ఆరోచేసుం. థేరీ తాసం సోకం వినోదేన్తీ –
౧౨౭. ‘‘యస్స మగ్గం న జానాసి, ఆగతస్స గతస్స వా;
తం కుతో చాగతం సత్తం, మమ పుత్తోతి రోదసి.
౧౨౮. ‘‘మగ్గఞ్చ ఖోస్స జానాసి, ఆగతస్స గతస్స వా;
న నం సమనుసోచేసి, ఏవంధమ్మా హి పాణినో.
౧౨౯. ‘‘అయాచితో తతాగచ్ఛి, నానుఞ్ఞాతో ఇతో గతో;
కుతోచి నూన ఆగన్త్వా, వసిత్వా కతిపాహకం;
ఇతోపి అఞ్ఞేన గతో, తతోపఞ్ఞేన గచ్ఛతి.
౧౩౦. ‘‘పేతో మనుస్సరూపేన, సంసరన్తో గమిస్సతి;
యథాగతో తథా గతో, కా తత్థ పరిదేవనా’’తి. –
ఇమాహి చతూహి గాథాహి ధమ్మం దేసేసి.
తా తస్సా ధమ్మం సుత్వా సఞ్జాతసంవేగా థేరియా సన్తికే పబ్బజింసు. పబ్బజిత్వా విపస్సనాయ కమ్మం కరోన్తియో విముత్తిపరిపాచనీయానం ధమ్మానం పరిపాకం గతత్తా న చిరస్సేవ సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తే పతిట్ఠహింసు. అథ తా అధిగతారహత్తా అత్తనో పటిపత్తిం పచ్చవేక్ఖిత్వా ఉదానవసేన ‘‘యస్స మగ్గం న జానాసీ’’తిఆదికాహి ఓవాదగాథాహి సద్ధిం –
౧౩౧. ‘‘అబ్బహీ వత మే సల్లం, దుద్దసం హదయస్సితం;
యా మే సోకపరేతాయ, పుత్తసోకం బ్యపానుది.
౧౩౨. ‘‘సాజ్జ అబ్బూళ్హసల్లాహం, నిచ్ఛాతా పరినిబ్బుతా;
బుద్ధం ధమ్మఞ్చ సఙ్ఘఞ్చ, ఉపేమి సరణం ముని’’న్తి. –
ఇమా గాథా విసుం విసుం అభాసింసు.
తత్థ యస్స మగ్గం న జానాసి, ఆగతస్స గతస్స వాతి యస్స సత్తస్స ఇధ ఆగతస్స ఆగతమగ్గం వా ఇతో గతస్స గతమగ్గం వా త్వం న జానాసి. అనన్తరా అతీతానాగతభవూపపత్తియో సన్ధాయ వదతి. తం కుతో చాగతం సత్తన్తి తం ఏవం అవిఞ్ఞాతాగతగతమగ్గం కుతోచి గతితో ఆగతమగ్గం ఆగచ్ఛన్తేన అన్తరామగ్గే సబ్బేన సబ్బం అకతపరిచయసమాగతపురిససదిసం సత్తం కేవలం మమత్తం ఉప్పాదేత్వా మమ పుత్తోతి కుతో కేన కారణేన రోదసి. అప్పటికారతో మమ పుత్తస్స చ అకాతబ్బతో న ఏత్థ రోదనకారణం అత్థీతి అధిప్పాయో.
మగ్గఞ్చ ఖోస్స జానాసీతి అస్స తవ పుత్తాభిమతస్స సత్తస్స ఆగతస్స ఆగతమగ్గఞ్చ గతస్స గతమగ్గఞ్చ అథ జానేయ్యాసి. న నం సమనుసోచేసీతి ఏవమ్పి నం న సమనుసోచేయ్యాసి. కస్మా? ఏవంధమ్మా హి పాణినో, దిట్ఠధమ్మేపి హి సత్తానం సబ్బేహి పియేహి మనాపేహి నానాభావా వినాభావా తత్థ వసవత్తితాయ అభావతో, పగేవ అభిసమ్పరాయం.
అయాచితో తతాగచ్ఛీతి తతో పరలోకతో కేనచి అయాచితో ఇధ ఆగచ్ఛి. ‘‘ఆగతో’’తిపి పాళి, సో ఏవత్థో. నానుఞ్ఞాతో ఇతో గతోతి ఇధలోకతో కేనచి అననుఞ్ఞాతో పరలోకం గతో. కుతోచీతి నిరయాదితో యతో కుతోచి గతితో. నూనాతి పరిసఙ్కాయం. వసిత్వా కతిపాహకన్తి కతిపయదివసమత్తం ఇధ వసిత్వా. ఇతోపి అఞ్ఞేన గతోతి ఇతోపి భవతో అఞ్ఞేన గతో, ఇతో అఞ్ఞమ్పి భవం పటిసన్ధివసేన ఉపగతో. తతోపఞ్ఞేన గచ్ఛతీతి తతోపి భవతో అఞ్ఞేన గమిస్సతి, అఞ్ఞమేవ భవం ఉపగమిస్సతి.
పేతోతి అపేతో తం తం భవం ఉపపజ్జిత్వా తతో అపగతో. మనుస్సరూపేనాతి నిదస్సనమత్తమేతం, మనుస్సభావేన తిరచ్ఛానాదిభావేన చాతి అత్థో. సంసరన్తోతి అపరాపరం ఉపపత్తివసేన సంసరన్తో. యథాగతో తథా గతోతి యథా అవిఞ్ఞాతగతితో చ అనామన్తేత్వా ఆగతో తథా అవిఞ్ఞాతగతికో అననుఞ్ఞాతోవ గతో. కా తత్థ పరిదేవనాతి తత్థ తాదిసే అవసవత్తిని యథాకామావచరే కా నామ పరిదేవనా, కిం పరిదేవితేన పయోజనన్తి అత్థో. సేసం వుత్తనయమేవ.
ఏత్థ చ ఆదితో చతస్సో గాథా పటాచారాయ థేరియా తేసం పఞ్చమత్తానం ఇత్థిసతానం సోకవినోదనవసేన విసుం విసుం భాసితా. తస్సా ఓవాదే ఠత్వా పబ్బజిత్వా అధిగతవిసేసాహి తాహి పఞ్చసతమత్తాహి భిక్ఖునీహి ఛపి గాథా పచ్చేకం భాసితాతి దట్ఠబ్బా.
పఞ్చసతా పటాచారాతి పటాచారాయ థేరియా సన్తికే లద్ధఓవాదతాయ పటాచారాయ వుత్తం అవేదిసున్తి కత్వా ‘‘పటాచారా’’తి లద్ధనామా పఞ్చసతా భిక్ఖునియో.
పఞ్చసతమత్తాథేరీగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.
౨. వాసేట్ఠీథేరీగాథావణ్ణనా
పుత్తసోకేనహం అట్టాతిఆదికా వాసేట్ఠియా థేరియా గాథా. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారా తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయం కుసలం ఉపచినన్తీ అనుక్కమేన సమ్భతవిమోక్ఖసమ్భారా దేవమనుస్సేసు సంసరన్తీ ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే వేసాలియం కులగేహే నిబ్బత్తిత్వా వయప్పత్తా మాతాపితూహి సమానజాతికస్స కులపుత్తస్స దిన్నా పతికులం గన్త్వా తేన సద్ధిం సుఖసంవాసం వసన్తీ ఏకం పుత్తం లభిత్వా తస్మిం ఆధావిత్వా పరిధావిత్వా విచరణకాలే కాలం కతే పుత్తసోకేన అట్టితా ఉమ్మత్తికా అహోసి. సా ఞాతకేసు సామికే చ తికిచ్ఛం కరోన్తేసు తేసం అజానన్తానంయేవ పలాయిత్వా యతో తతో పరిబ్భమన్తీ మిథిలానగరం సమ్పత్తా తత్థద్దస భగవన్తం అన్తరవీథియం గచ్ఛన్తం దన్తం గుత్తం సంయతిన్ద్రియం నాగం. దిస్వాన సహ దస్సనేన బుద్ధానుభావతో అపగతుమ్మాదా పకతిచిత్తం పటిలభి. అథస్సా సత్థా సంఖిత్తేన ధమ్మం దేసేసి. సా తం ధమ్మం సుత్వా పటిలద్ధసంవేగా సత్థారం పబ్బజ్జం యాచిత్వా సత్థు ఆణాయ భిక్ఖునీసు పబ్బజిత్వా కతపుబ్బకిచ్చా విపస్సనం పట్ఠపేత్వా ఘటేన్తీ వాయమన్తీ పరిపక్కఞాణతాయ న చిరస్సేవ సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తం పత్వా అత్తనో పటిపత్తిం పచ్చవేక్ఖిత్వా ఉదానవసేన –
౧౩౩. ‘‘పుత్తసోకేనహం అట్టా, ఖిత్తచిత్తా విసఞ్ఞినీ;
నగ్గా పకిణ్ణకేసీ చ, తేన తేన విచారిహం.
౧౩౪. ‘‘వీథిసఙ్కారకూటేసు, సుసానే రథియాసు చ;
అచరిం తీణి వస్సాని, ఖుప్పిపాసా సమప్పితా.
౧౩౫. ‘‘అథద్దసాసిం సుగతం, నగరం మిథిలం పతి;
అదన్తానం దమేతారం, సమ్బుద్ధమకుతోభయం.
౧౩౬. ‘‘సచిత్తం పటిలద్ధాన, వన్దిత్వాన ఉపావిసిం;
సో మే ధమ్మమదేసేసి, అనుకమ్పాయ గోతమో.
౧౩౭. ‘‘తస్స ధమ్మం సుణిత్వాన, పబ్బజిం అనగారియం;
యుఞ్జన్తీ సత్థువచనే, సచ్ఛాకాసిం పదం సివం.
౧౩౮. ‘‘సబ్బే సోకా సముచ్ఛిన్నా, పహీనా ఏతదన్తికా;
పరిఞ్ఞాతా హి మే వత్థూ, యతో సోకాన సమ్భవో’’తి. –
ఇమా గాథా అభాసి.
తత్థ అట్టాతి అట్టితా. అయమేవ వా పాఠో, అట్టితా పీళితాతి అత్థో. ఖిత్తచిత్తాతి సోకుమ్మాదేన ఖిత్తహదయా. తతో ఏవ పకతిసఞ్ఞాయ విగమేన విసఞ్ఞినీ. హిరోత్తప్పాభావతో అపగతవత్థతాయ నగ్గా. విధుతకేసతాయ పకిణ్ణకేసీ. తేన తేనాతి గామేన గామం నగరేన నగరం వీథియా వీథిం విచరిం అహం.
అథాతి పచ్ఛా ఉమ్మాదసంవత్తనియస్స కమ్మస్స పరిక్ఖయే. సుగతన్తి సోభనగమనత్తా సున్దరం ఠానం గతత్తా సమ్మా గదత్తా సమ్మా చ గతత్తా సుగతం భగవన్తం. మిథిలం పతీతి మిథిలాభిముఖం, మిథిలానగరాభిముఖం గచ్ఛన్తన్తి అత్థో.
సచిత్తం పటిలద్ధానాతి బుద్ధానుభావేన ఉమ్మాదం పహాయ అత్తనో పకతిచిత్తం పటిలభిత్వా.
యుఞ్జన్తీ సత్థువచనేతి సత్థు సమ్మాసమ్బుద్ధస్స సాసనే యోగం కరోన్తీ భావనం అనుయుఞ్జన్తీ. సచ్ఛాకాసిం పదం సివన్తి సివం ఖేమం చతూహి యోగేహి అనుపద్దుతం నిబ్బానం పదం సచ్ఛిఅకాసిం.
ఏతదన్తికాతి ఏతం ఇదాని మయా అధిగతం అరహత్తం అన్తో పరియోసానం ఏతేసన్తి ఏతదన్తికా, సోకా. న దాని తేసం సమ్భవో అత్థీతి అత్థో. యతో సోకాన సమ్భవోతి యతో అన్తోనిజ్ఝానలక్ఖణానం సోకానం సమ్భవో, తేసం సోకానం పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధసఙ్ఖాతా వత్థూ అధిట్ఠానాని ఞాతతీరణపహానపరిఞ్ఞాహి పరిఞ్ఞాతా. తస్మా సోకా ఏతదన్తికాతి యోజనా.
వాసేట్ఠీథేరీగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.
౩. ఖేమాథేరీగాథావణ్ణనా
దహరా త్వం రూపవతీతిఆదికా ఖేమాయ థేరియా గాథా. అయం కిర పదుముత్తరస్స భగవతో కాలే హంసవతీనగరే పరాధీనవుత్తికా పరేసం దాసీ అహోసి. సా పరేసం వేయ్యావచ్చకరణేన జీవికం కప్పేన్తీ ఏకదివసం పదుముత్తరస్స సమ్మాసమ్బుద్ధస్స అగ్గసావకం సుజాతత్థేరం పిణ్డాయ చరన్తం దిస్వా తయో మోదకే దత్వా తందివసమేవ అత్తనో కేసే విస్సజ్జేత్వా థేరస్స దానం దత్వా ‘‘అనాగతే మహాపఞ్ఞా బుద్ధస్స సావికా భవేయ్య’’న్తి పత్థనం కత్వా యావజీవం కుసలకమ్మే అప్పమత్తా హుత్వా దేవమనుస్సేసు సంసరన్తీ అనుక్కమేన ఛకామసగ్గే, తేసం తేసం దేవరాజూనం మహేసిభావేన ఉపపన్నా, మనుస్సలోకేపి అనేకవారం చక్కవత్తీనం మణ్డలరాజూనఞ్చ మహేసిభావం ఉపగతా మహాసమ్పత్తియో అనుభవిత్వా విపస్సిస్స భగవతో కాలే మనుస్సలోకే ఉప్పజ్జిత్వా విఞ్ఞుతం పత్వా, సత్థు సన్తికే ధమ్మం సుత్వా పటిలద్ధసంవేగా పబ్బజిత్వా దసవస్ససహస్సాని బ్రహ్మచరియం చరన్తీ బహుస్సుతా ధమ్మకథికా హుత్వా బహుజనస్స ధమ్మకథనాదినా పఞ్ఞాసంవత్తనియకమ్మం కత్వా తతో చవిత్వా సుగతీసుయేవ సంసరన్తీ ఇమస్మిం కప్పే భగవతో చ కకుసన్ధస్స భగవతో చ కోణాగమనస్స కాలే విభవసమ్పన్నే కులే నిబ్బత్తిత్వా విఞ్ఞుతం పత్వా మహన్తం సఙ్ఘారామం కారేత్వా బుద్ధప్పముఖస్స భిక్ఖుసఙ్ఘస్స నియ్యాదేసి.
భగవతో పన కస్సపదసబలస్స కాలే కికిస్స కాసిరఞ్ఞో సబ్బజేట్ఠికా సమణీ నామ ధీతా హుత్వా, సత్థు సన్తికే ధమ్మం సుత్వా పటిలద్ధసంవేగా అగారేయేవ ఠితా, వీసతి వస్ససహస్సాని కోమారిబ్రహ్మచరియం చరన్తీ సమణగుత్తాదీహి అత్తనో భగినీహి సద్ధిం రమణీయం పరివేణం కారేత్వా బుద్ధప్పముఖస్స భిక్ఖుసఙ్ఘస్స నియ్యాదేసి. ఏవమేవ తత్థ తత్థ భవే ఆయతనగతం ఉళారం పుఞ్ఞకమ్మం కత్వా సుగతీసుయేవ సంసరిత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే మద్దరట్ఠే సాకలనగరే రాజకులే నిబ్బత్తి. ఖేమాతిస్సా నామం అహోసి, సువణ్ణవణ్ణా కఞ్చనసన్నిభత్తచా. సా వయప్పత్తా బిమ్బిసారరఞ్ఞో గేహం గతా. సత్థరి వేళువనే విహరన్తే రూపమత్తా హుత్వా ‘‘రూపే దోసం దస్సేతీ’’తి సత్థు దస్సనాయ న గచ్ఛతి.
రాజా మనుస్సేహి వేళువనస్స వణ్ణే పకాసాపేత్వా దేవియా విహారదస్సనాయ చిత్తం ఉప్పాదేసి. అథ దేవీ ‘‘విహారం పస్సిస్సామీ’’తి రాజానం పటిపుచ్ఛి. రాజా ‘‘విహారం గన్త్వా సత్థారం అదిస్వా ఆగన్తుం న లభిస్ససీ’’తి వత్వా పురిసానం సఞ్ఞం అదాసి – ‘‘బలక్కారేనపి దేవిం దసబలం దస్సేథా’’తి. దేవీ విహారం గన్త్వా దివసభాగం ఖేపేత్వా నివత్తేన్తీ సత్థారం అదిస్వావ గన్తుం ఆరద్ధా. అథ నం రాజపురిసా అనిచ్ఛన్తిమ్పి సత్థు సన్తికం నయింసు. సత్థా తం ఆగచ్ఛన్తిం దిస్వా ఇద్ధియా దేవచ్ఛరాసదిసం ఇత్థిం నిమ్మినిత్వా తాలపణ్ణం గహేత్వా బీజయమానం అకాసి. ఖేమా దేవీ తం దిస్వా చిన్తేసి – ‘‘ఏవరూపా నామ దేవచ్ఛరపటిభాగా ఇత్థియో భగవతో అవిదూరే తిట్ఠన్తి, అహం ఏతాసం పరిచారికతాయపి నప్పహోమి, మనమ్పి నిక్కారణా పాపచిత్తస్స వసేన నట్ఠా’’తి నిమిత్తం గహేత్వా తమేవ ఇత్థిం ఓలోకయమానా అట్ఠాసి. అథస్సా పస్సన్తియావ సత్థు అధిట్ఠానబలేన సా ఇత్థీ పఠమవయం అతిక్కమ్మ మజ్ఝిమవయమ్పి అతిక్కమ్మ పచ్ఛిమవయం పత్వా ఖణ్డదన్తా పలితకేసా వలిత్తచా హుత్వా సద్ధిం తాలపణ్ణేన పరివత్తిత్వా పతి. తతో ఖేమా కతాధికారత్తా ఏవం చిన్తేసి – ‘‘ఏవంవిధమ్పి సరీరం ఈదిసం విపత్తిం పాపుణి, మయ్హమ్పి సరీరం ఏవంగతికమేవ భవిస్సతీ’’తి. అథస్సా చిత్తాచారం ఞత్వా సత్థా –
‘‘యే రాగరత్తానుపతన్తి సోతం, సయం కతం మక్కటకోవ జాలం;
ఏతమ్పి ఛేత్వాన పరిబ్బజన్తి, అనపేక్ఖినో కామసుఖం పహాయా’’తి. –
గాథమాహ. సా గాథాపరియోసానే సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తం పాపుణీతి అట్ఠకథాసు ఆగతం. అపదానే పన ‘‘ఇమం గాథం సుత్వా సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠితా రాజానం అనుజానాపేత్వా పబ్బజిత్వా అరహత్తం పాపుణీ’’తి ఆగతం. తత్థాయం అపదానపాళి (అప. థేరీ ౨.౨.౨౮౯-౩౮౩) –
‘‘పదుముత్తరో నామ జినో, సబ్బధమ్మేసు చక్ఖుమా;
ఇతో సతసహస్సమ్హి, కప్పే ఉప్పజ్జి నాయకో.
‘‘తదాహం హంసవతియం, జాతా సేట్ఠికులే అహుం;
నానారతనపజ్జోతే, మహాసుఖసమప్పితా.
‘‘ఉపేత్వా తం మహావీరం, అస్సోసిం ధమ్మదేసనం;
తతో జాతప్పసాదాహం, ఉపేమి సరణం జినం.
‘‘మాతరం పితరం చాహం, ఆయాచిత్వా వినాయకం;
నిమన్తయిత్వా సత్తాహం, భోజయిం సహసావకం.
‘‘అతిక్కన్తే చ సత్తాహే, మహాపఞ్ఞానముత్తమం;
భిక్ఖునిం ఏతదగ్గమ్హి, ఠపేసి నరసారథి.
‘‘తం సుత్వా ముదితా హుత్వా, పునో తస్స మహేసినో;
కారం కత్వాన తం ఠానం, పణిపచ్చ పణీదహిం.
‘‘తతో మమ జినో ఆహ, సిజ్ఝతం పణిధీ తవ;
ససఙ్ఘే మే కతం కారం, అప్పమేయ్యఫలం తయా.
‘‘సతసహస్సితో కప్పే, ఓక్కాకకులసమ్భవో;
గోతమో నామ గోత్తేన, సత్థా లోకే భవిస్సతి.
‘‘తస్స ధమ్మేసు దాయాదా, ఓరసా ధమ్మనిమ్మితా;
ఏతదగ్గమనుప్పత్తా, ఖేమా నామ భవిస్సతి.
‘‘తేన కమ్మేన సుకతేన, చేతనాపణిధీహి చ;
జహిత్వా మానుసం దేహం, తావతింసూపగా అహం.
‘‘తతో చుతా యామమగం, తతోహం తుసితం గతా;
తతో చ నిమ్మానరతిం, వసవత్తిపురం తతో.
‘‘యత్థ యత్థూపపజ్జామి, తస్స కమ్మస్స వాహసా;
తత్థ తత్థేవ రాజూనం, మహేసిత్తమకారయిం.
‘‘తతో చుతా మనుస్సత్తే, రాజూనం చక్కవత్తినం;
మణ్డలీనఞ్చ రాజూనం, మహేసిత్తమకారయిం.
‘‘సమ్పత్తిం అనుభోత్వాన, దేవేసు మనుజేసు చ;
సబ్బత్థ సుఖితా హుత్వా, నేకకప్పేసు సంసరిం.
‘‘ఏకనవుతితో కప్పే, విపస్సీ లోకనాయకో;
ఉప్పజ్జి చారుదస్సనో, సబ్బధమ్మవిపస్సకో.
‘‘తమహం లోకనాయకం, ఉపేత్వా నరసారథిం;
ధమ్మం భణితం సుత్వాన, పబ్బజిం అనగారియం.
‘‘దసవస్ససహస్సాని, తస్స వీరస్స సాసనే;
బ్రహ్మచరియం చరిత్వాన, యుత్తయోగా బహుస్సుతా.
‘‘పచ్చయాకారకుసలా, చతుసచ్చవిసారదా;
నిపుణా చిత్తకథికా, సత్థుసాసనకారికా.
‘‘తతో చుతాహం తుసితం, ఉపపన్నా యసస్సినీ;
అభిభోమి తహిం అఞ్ఞే, బ్రహ్మచారీఫలేనహం.
‘‘యత్థ యత్థూపపన్నాహం, మహాభోగా మహద్ధనా;
మేధావినీ సీలవతీ, వినీతపరిసాపి చ.
‘‘భవామి తేన కమ్మేన, యోగేన జినసాసనే;
సబ్బా సమ్పత్తియో మయ్హం, సులభా మనసో పియా.
‘‘యోపి మే భవతే భత్తా, యత్థ యత్థ గతాయపి;
విమానేతి న మం కోచి, పటిపత్తిబలేన మే.
‘‘ఇమమ్హి భద్దకే కప్పే, బ్రహ్మబన్ధు మహాయసో;
నామేన కోణాగమనో, ఉప్పజ్జి వదతం వరో.
‘‘తదా హి బారాణసియం, సుసమిద్ధకులప్పజా;
ధనఞ్జానీ సుమేధా చ, అహమ్పి చ తయో జనా.
‘‘సఙ్ఘారామమదాసిమ్హ, దానసహాయికా పురే;
సఙ్ఘస్స చ విహారమ్పి, ఉద్దిస్స కారికా మయం.
‘‘తతో చుతా మయం సబ్బా, తావతింసూపగా అహుం;
యససా అగ్గతం పత్తా, మనుస్సేసు తథేవ చ.
‘‘ఇమస్మింయేవ కప్పమ్హి, బ్రహ్మబన్ధు మహాయసో;
కస్సపో నామ గోత్తేన, ఉప్పజ్జి వదతం వరో.
‘‘ఉపట్ఠాకో మహేసిస్స, తదా ఆసి నరిస్సరో;
కాసిరాజా కికీ నామ, బారాణసిపురుత్తమే.
‘‘తస్సాసిం జేట్ఠికా ధీతా, సమణీ ఇతి విస్సుతా;
ధమ్మం సుత్వా జినగ్గస్స, పబ్బజ్జం సమరోచయిం.
‘‘అనుజాని న నో తాతో, అగారేవ తదా మయం;
వీసవస్ససహస్సాని, విచరిమ్హ అతన్దితా.
‘‘కోమారిబ్రహ్మచరియం, రాజకఞ్ఞా సుఖేధితా;
బుద్ధోపట్ఠాననిరతా, ముదితా సత్త ధీతరో.
‘‘సమణీ సమణగుత్తా చ, భిక్ఖునీ భిక్ఖుదాయికా;
ధమ్మా చేవ సుధమ్మా చ, సత్తమీ సఙ్ఘదాయికా.
‘‘అహం ఉప్పలవణ్ణా చ, పటాచారా చ కుణ్డలా;
కిసాగోతమీ ధమ్మదిన్నా, విసాఖా హోతి సత్తమీ.
‘‘కదాచి సో నరాదిచ్చో, ధమ్మం దేసేసి అబ్భుతం;
మహానిదానసుత్తన్తం, సుత్వా తం పరియాపుణిం.
‘‘తేహి కమ్మేహి సుకతేహి, చేతనాపణిధీహి చ;
జహిత్వా మానుసం దేహం, తావతింసమగచ్ఛహం.
‘‘పచ్ఛిమే చ భవే దాని, సాకలాయ పురుత్తమే;
రఞ్ఞో మద్దస్స ధీతామ్హి, మనాపా దయితా పియా.
‘‘సహ మే జాతమత్తమ్హి, ఖేమం తమ్హి పురే అహు;
తతో ఖేమాతి నామం మే, గుణతో ఉపపజ్జథ.
‘‘యదాహం యోబ్బనం పత్తా, రూపలావఞ్ఞభూసితా;
తదా అదాసి మం తాతో, బిమ్బిసారస్స రాజినో.
‘‘తస్సాహం సుప్పియా ఆసిం, రూపకేలాయనే రతా;
రూపానం దోసవాదీతి, న ఉపేసిం మహాదయం.
‘‘బిమ్బిసారో తదా రాజా, మమానుగ్గహబుద్ధియా;
వణ్ణయిత్వా వేళువనం, గాయకే గాపయీ మమం.
‘‘రమ్మం వేళువనం యేన, న దిట్ఠం సుగతాలయం;
న తేన నన్దనం దిట్ఠం, ఇతి మఞ్ఞామసే మయం.
‘‘యేన వేళువనం దిట్ఠం, నరనన్దననన్దనం;
సుదిట్ఠం నన్దనం తేన, అమరిన్దసునన్దనం.
‘‘విహాయ నన్దనం దేవా, ఓతరిత్వా మహీతలం;
రమ్మం వేళువనం దిస్వా, న తప్పన్తి సువిమ్హితా.
‘‘రాజపుఞ్ఞేన నిబ్బత్తం, బుద్ధపుఞ్ఞేన భూసితం;
కో వత్తా తస్స నిస్సేసం, వనస్స గుణసఞ్చయం.
‘‘తం సుత్వా వనసమిద్ధం, మమ సోతమనోహరం;
దట్ఠుకామా తముయ్యానం, రఞ్ఞో ఆరోచయిం తదా.
‘‘మహతా పరివారేన, తదా చ సో మహీపతి;
మం పేసేసి తముయ్యానం, దస్సనాయ సముస్సుకం.
‘‘గచ్ఛ పస్స మహాభోగే, వనం నేత్తరసాయనం;
యం సదా భాతి సిరియా, సుగతాభానురఞ్జితం.
‘‘యదా చ పిణ్డాయ ముని, గిరిబ్బజపురుత్తమం;
పవిట్ఠోహం తదాయేవ, వనం దట్ఠుముపాగమిం.