౧౧. ముత్తాథేరీగాథావణ్ణనా

సుముత్తా సాధుముత్తామ్హీతిఆదికా ముత్తాథేరియా గాథా. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారా తత్థ తత్థ భవే కుసలం ఉపచినిత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే కోసలజనపదే ఓఘాతకస్స నామ దలిద్దబ్రాహ్మణస్స ధీతా హుత్వా నిబ్బత్తి, తం వయప్పత్తకాలే మాతాపితరో ఏకస్స ఖుజ్జబ్రాహ్మణస్స అదంసు. సా తేన ఘరావాసం అరోచన్తీ తం అనుజానాపేత్వా పబ్బజిత్వా విపస్సనాయ కమ్మం కరోతి. తస్సా బహిద్ధారమ్మణేసు చిత్తం విధావతి, సా తం నిగ్గణ్హన్తీ ‘‘సుముత్తా సాధుముత్తామ్హీ’’తి గాథం వదన్తీయేవ విపస్సనం ఉస్సుక్కాపేత్వా సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తం పాపుణి. తేన వుత్తం అపదానే –

‘‘పదుముత్తరో నామ జినో, సబ్బధమ్మేసు చక్ఖుమా;

పాణినే అనుగణ్హన్తో, పిణ్డాయ పావిసీ పురం.

‘‘తస్స ఆగచ్ఛతో సత్థు, సబ్బే నగరవాసినో;

హట్ఠతుట్ఠా సమాగన్త్వా, వాలికా ఆకిరింసు తే.

‘‘వీథిసమ్మజ్జనం కత్వా, కదలిపుణ్ణకద్ధజే;

ధూమం చుణ్ణఞ్చ మాసఞ్చ, సక్కారం కచ్చ సత్థునో.

‘‘మణ్డపం పటియాదేత్వా, నిమన్తేత్వా వినాయకం;

మహాదానం దదిత్వాన, సమ్బోధిం అభిపత్థయి.

‘‘పదుముత్తరో మహావీరో, హారకో సబ్బపాణినం;

అనుమోదనియం కత్వా, బ్యాకాసి అగ్గపుగ్గలో.

‘‘సతసహస్సే అతిక్కన్తే, కప్పో హేస్సతి భద్దకో;

భవాభవే సుఖం లద్ధా, పాపుణిస్ససి బోధియం.

‘‘హత్థకమ్మఞ్చ యే కేచి, కతావీ నరనారియో;

అనాగతమ్హి అద్ధానే, సబ్బా హేస్సన్తి సమ్ముఖా.

‘‘తేన కమ్మవిపాకేన, చేతనాపణిధీహి చ;

ఉప్పన్నదేవభవనే, తుయ్హం తా పరిచారికా.

‘‘దిబ్బం సుఖమసఙ్ఖ్యేయ్యం, మానుసఞ్చ అసఙ్ఖియం;

అనుభోన్తి చిరం కాలం, సంసరిమ్హ భవాభవే.

‘‘సతసహస్సితో కప్పే, యం కమ్మమకరిం తదా;

సుఖుమాలా మనుస్సేసు, అథో దేవపురేసు చ.

‘‘రూపం భోగం యసం ఆయుం, అథో కిత్తిసుఖం పియం;

లభామి సతతం సబ్బం, సుకతం కమ్మసమ్పదం.

‘‘పచ్ఛిమే భవే సమ్పత్తే, జాతాహం బ్రాహ్మణే కులే;

సుఖుమాలహత్థపాదా, రమణియే నివేసనే.

‘‘సబ్బకాలమ్పి పథవీ, న పస్సామనలఙ్కతం;

చిక్ఖల్లభూమిం అసుచిం, న పస్సామి కుదాచనం.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

అరహత్తం పన పత్వా ఉదానేన్తీ –

౧౧. ‘‘సుముత్తా సాధుముత్తామ్హి, తీహి ఖుజ్జేహి ముత్తియా;

ఉదుక్ఖలేన ముసలేన, పతినా ఖుజ్జకేన చ;

ముత్తామ్హి జాతిమరణా, భవనేత్తి సమూహతా’’తి. – ఇమం గాథం అభాసి;

తత్థ సుముత్తాతి సుట్ఠు ముత్తా. సాధుముత్తామ్హీతి సాధు సమ్మదేవ ముత్తా అమ్హి. కుతో పన సుముత్తా సాధుముత్తాతి ఆహ ‘‘తీహి ఖుజ్జేహి ముత్తియా’’తి, తీహి వఙ్కకేహి పరిముత్తియాతి అత్థో. ఇదాని తాని సరూపతో దస్సేన్తీ ‘‘ఉదుక్ఖలేన ముసలేన, పతినా ఖుజ్జకేన చా’’తి ఆహ. ఉదుక్ఖలే హి ధఞ్ఞం పక్ఖిపన్తియా పరివత్తేన్తియా ముసలేన కోట్టేన్తియా చ పిట్ఠి ఓనామేతబ్బా హోతీతి ఖుజ్జకరణహేతుతాయ తదుభయం ‘‘ఖుజ్జ’’న్తి వుత్తం. సామికో పనస్సా ఖుజ్జో ఏవ. ఇదాని యస్సా ముత్తియా నిదస్సనవసేన తీహి ఖుజ్జేహి ముత్తి వుత్తా. తమేవ దస్సేన్తీ ‘‘ముత్తామ్హి జాతిమరణా’’తి వత్వా తత్థ కారణమాహ ‘‘భవనేత్తి సమూహతా’’తి. తస్సత్థో – న కేవలమహం తీహి ఖుజ్జేహి ఏవ ముత్తా, అథ ఖో సబ్బస్మా జాతిమరణాపి, యస్మా సబ్బస్సాపి భవస్స నేత్తి నాయికా తణ్హా అగ్గమగ్గేన మయా సముగ్ఘాటితాతి.

ముత్తాథేరీగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.