౭. కాతియానత్థేరగాథావణ్ణనా

ఉట్ఠేహీతిఆదికా ఆయస్మతో కాతియానత్థేరస్స గాథా. కా ఉప్పత్తి? అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే పుఞ్ఞాని ఉపచినిత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే సావత్థియం అఞ్ఞతరస్స కోసియగోత్తస్స బ్రాహ్మణస్స పుత్తో హుత్వా నిబ్బత్తో, మాతుగోత్తవసేన పన కాతియానోతి లద్ధనామో వయప్పత్తో సామఞ్ఞకానిత్థేరస్స గిహిసహాయో థేరం దిస్వా పబ్బజితో సమణధమ్మం కరోన్తో రత్తిం ‘‘నిద్దాభిభవం వినోదేస్సామీ’’తి చఙ్కమం ఆరుహి. సో చఙ్కమన్తో నిద్దాయ అభిభూతో పచలాయమానో పరిపతిత్వా తత్థేవ అనన్తరహితాయ భూమియా నిపజ్జి, సత్థా తస్స తం పవత్తిం దిస్వా సయం తత్థ గన్త్వా ఆకాసే ఠత్వా ‘‘కాతియానా’’తి సఞ్ఞం అదాసి. సో సత్థారం దిస్వా ఉట్ఠహిత్వా వన్దిత్వా సంవేగజాతో అట్ఠాసి. అథస్స సత్థా ధమ్మం దేసేన్తో –

౪౧౧. ‘‘ఉట్ఠేహి నిసీద కాతియాన, మా నిద్దాబహులో అహు జాగరస్సు;

మా తం అలసం పమత్తబన్ధు, కూటేనేవ జినాతు మచ్చురాజా.

౪౧౨. ‘‘సేయ్యథాపి మహాసముద్దవేగో, ఏవం జాతిజరాతి వత్తతే తం;

సో కరోహి సుదీపమత్తనో త్వం, న హి తాణం తవ విజ్జతేవ అఞ్ఞం.

౪౧౩. ‘‘సత్థా హి విజేసి మగ్గమేతం, సఙ్గా జాతిజరాభయా అతీతం;

పుబ్బాపరరత్తమప్పమత్తో, అనుయుఞ్జస్సు దళ్హం కరోహి యోగం.

౪౧౪. ‘‘పురిమాని పముఞ్చ బన్ధనాని, సఙ్ఘాటిఖురముణ్డభిక్ఖభోజీ;

మా ఖిడ్డారతిఞ్చ మా నిద్దం, అనుయుఞ్జిత్థ ఝాయ కాతియాన.

౪౧౫. ‘‘ఝాయాహి జినాహి కాతియాన, యోగక్ఖేమపథేసు కోవిదోసి;

పప్పుయ్య అనుత్తరం విసుద్ధిం, పరినిబ్బాహిసి వారినావ జోతి.

౪౧౬. ‘‘పజ్జోతకరో పరిత్తరంసో, వాతేన వినమ్యతే లతావ;

ఏవమ్పి తువం అనాదియానో, మారం ఇన్దసగోత్త నిద్ధునాహి;

సో వేదయితాసు వీతరాగో, కాలం కఙ్ఖ ఇధేవ సీతిభూతో’’తి. –

ఇమా గాథా అభాసి.

తత్థ ఉట్ఠేహీతి నిద్దూపగమనతో ఉట్ఠహన్తో ఉట్ఠానవీరియం కరోహి. యస్మా నిపజ్జా నామ కోసజ్జపక్ఖియా, తస్మా మా సయి. నిసీదాతి పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా ఉజుం కాయం పణిధాయ పరిముఖం సతిం ఉపట్ఠపేత్వా నిసీద. కాతియానాతి తం నామేన ఆలపతి. మా నిద్దాబహులో అహూతి నిద్దాబహులో నిద్దాభిభూతో మా అహు. జాగరస్సూతి జాగర, జాగరియమనుయుత్తో హోహి. మా తం అలసన్తి జాగరియం అననుయుఞ్జన్తం తం అలసం కుసీతం పమత్తబన్ధు మచ్చురాజా కూటేనేవ అద్దుహనేన వియ నేసాదో మిగం వా పక్ఖిం వా జరారోగేహి మా జినాతు మా అభిభవతు, మా అజ్ఝోత్థరతూతి అత్థో.

సేయ్యథాపీతి సేయ్యథా అపి. మహాసముద్దవేగోతి మహాసముద్దస్స ఊమివేగో. ఏవన్తి యథా నామ మహాసముద్దఊమివేగో ఉపరూపరి ఉట్ఠహన్తో తం అభిక్కమితుం అసక్కోన్తం పురిసం అభిభవతి, ఏవం జాతి జరా చ కోసజ్జాభిభూతం తం అతివత్తతే ఉపరూపరి అజ్ఝోత్థరతి. సో కరోహీతి సో త్వం, కాతియాన, చతూహి ఓఘేహి అనజ్ఝోత్థరణీయం అరహత్తఫలసఙ్ఖాతం సుదీపం అత్తనో కరోహి అత్తనో సన్తానే ఉప్పాదేహి. న హి తాణం తవ విజ్జతేవ అఞ్ఞన్తి హీతి హేతుఅత్థే నిపాతో. యస్మా తతో అగ్గఫలతో అఞ్ఞం తవ తాణం నామ ఇధ వా హురం వా న ఉపలబ్భతి, తస్మా తం అరహత్తసఙ్ఖాతం సుదీపం కరోహీతి.

సత్థా హి విజేసి మగ్గమేతన్తి యం సాధేతుం అవిసహన్తా యతో పరాజితా పుథూ అఞ్ఞతిత్థియా, తదేతం తస్స సుదీపస్స కారణభూతం పఞ్చవిధసఙ్గతో జాతిఆదిభయతో చ అతీతం అరియమగ్గం దేవపుత్తమారాదికే అభిభవిత్వా తుయ్హం సత్థా విజేసి సాధేసి. యస్మా సత్థు సన్తకం నామ సావకేన అధిగన్తబ్బం న విస్సజ్జేతబ్బం, తస్మా తస్స అధిగమాయ పుబ్బరత్తాపరరత్తం పురిమయామం పచ్ఛిమయామఞ్చ, అప్పమత్తో సతో సమ్పజానో హుత్వా అనుయుఞ్జ యోగం భావనం దళ్హఞ్చ కరోహి.

పురిమాని పముఞ్చ బన్ధనానీతి పురిమకాని గిహికాలే ఆబద్ధాని గిహిబన్ధనాని కామగుణబన్ధనాని పముఞ్చ విస్సజ్జేహి, తత్థ అనపేక్ఖో హోహి. సఙ్ఘాటిఖురముణ్డభిక్ఖభోజీతి సఙ్ఘాటిధారీ ఖురేన కతసిరముణ్డో భిక్ఖాహారభోజీ, తివిధమ్పేతం పురిమబన్ధనపమోక్ఖస్స ఖిడ్డారతినిద్దాననుయోగస్స చ కారణవచనం. యస్మా త్వం సఙ్ఘాటిపారుతో ముణ్డో భిక్ఖాహారో జీవతి, తస్మా తే కామసుఖానుయోగో ఖిడ్డారతినిద్దానుయోగో చ న యుత్తోతి తతో పురిమాని పముఞ్చ బన్ధనాని ఖిడ్డారతిం నిద్దఞ్చ మానుయుఞ్జిత్థాతి యోజనా. ఝాయాతి ఝాయస్సు ఆరమ్మణూపనిజ్ఝానం అనుయుఞ్జ.

తం పన అనుయుఞ్జన్తో యేన ఝానేన ఝాయతో కిలేసా సబ్బసో జితా హోన్తి, తం లక్ఖణూపనిజ్ఝానం అనుయుఞ్జాతి దస్సేన్తో ‘‘ఝాయాహి జినాహీ’’తి ఆహ. యోగక్ఖేమపథేసు కోవిదోసీతి చతూహి యోగేహి ఖేమస్స నిబ్బానస్స పథభూతేసు బోధిపక్ఖియధమ్మేసు కుసలో ఛేకో అసి, తస్మా భావనం ఉస్సుక్కాపేన్తో అనుత్తరం ఉత్తరరహితం, విసుద్ధిం నిబ్బానం అరహత్తఞ్చ పప్పుయ్య పాపుణిత్వా పన త్వం పరినిబ్బాహిసి. వారినావ జోతీతి మహతా సలిలవుట్ఠినిపాతేన అగ్గిఖన్ధో వియ అరియమగ్గవుట్ఠినిపాతేన పరినిబ్బాయిస్సతి.

పజ్జోతకరోతి పజ్జోతిం కరో పదీపో. పరిత్తరంసోతి ఖుద్దకచ్చికో. వినమ్యతేతి వినమీయతి అపనియ్యతి. లతావాతి వల్లి వియ. ఇదం వుత్తం హోతి – యథా వట్టిఆదిపచ్చయవేకల్లేన పరిత్తరంసో మన్దపభో పదీపో అప్పికా లతా వా వాతేన విధమియ్యతి విద్ధంసియ్యతి, ఏవం తువమ్పి. కోసియగోత్తతాయ, ఇన్దసగోత్త, ఇన్దసమానగోత్తం. మారం తస్స వసే అనావత్తనా అనుపాదానతో చ అనాదియానో, నిద్ధునాహి విధమేహి విద్ధంసేహి. ఏవం పన విద్ధంసమానో సో త్వం వేదయితాసు సబ్బాసు వేదనాసు విగతచ్ఛన్దరాగో ఇధేవ ఇమస్మింయేవ అత్తభావే సబ్బకిలేసదరథపరిళాహాభావేన సీతిభూతో నిబ్బుతో అత్తనో పరినిబ్బానకాలం కఙ్ఖ ఆగమేహీతి. ఏవం సత్థారా అనుపాదిసేసం నిబ్బానం పాపేత్వా దేసనాయ కతాయ థేరో దేసనావసానే విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అరహత్తం పాపుణి. అరహత్తం పన పత్వా సత్థారా దేసితనియామేనేవ ఇమా గాథా అభాసి. తా ఏవ ఇమా గాథా థేరస్స అఞ్ఞాబ్యాకరణఞ్చ జాతా.

కాతియానత్థేరగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.