౮. వస్సికత్థేరగాథావణ్ణనా

ఏకోపి సద్ధో మేధావీతి ఆయస్మతో వస్సికత్థేరస్స గాథా. కా ఉప్పత్తి? అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే పుఞ్ఞాని కరోన్తో అత్థదస్సిస్స భగవతో కాలే కులగేహే నిబ్బత్తిత్వా విఞ్ఞుతం పత్తో ఏకదివసం సత్థారం దిస్వా పసన్నచిత్తో పిలక్ఖఫలాని అదాసి. సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే కోసలరట్ఠే బ్రాహ్మణకులే నిబ్బత్తిత్వా వస్సికోతి లద్ధనామో వయప్పత్తో సత్థు యమకపాటిహారియం దిస్వా పటిలద్ధసద్ధో పబ్బజిత్వా సమణధమ్మం కరోన్తో ఆబాధికో అహోసి. అథ నం ఞాతకా వేజ్జపరిదిట్ఠేన భేసజ్జవిధినా ఉపట్ఠహిత్వా అరోగమకంసు. సో తమ్హా ఆబాధా వుట్ఠితో సంవేగజాతో భావనం ఉస్సుక్కాపేత్వా ఛళభిఞ్ఞో అహోసి. తేన వుత్తం అపదానే (అప. థేర ౨.౪౭.౪౦-౪౪) –

‘‘వనన్తరే బుద్ధం దిస్వా, అత్థదస్సిం మహాయసం;

పసన్నచిత్తో సుమనో, పిలక్ఖస్స ఫలం అదా.

‘‘అట్ఠారసే కప్పసతే, యం ఫలం అదదిం తదా;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, ఫలదానస్సిదం ఫలం.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

ఛళభిఞ్ఞో పన హుత్వా ఆకాసేన ఞాతకానం సన్తికే గన్త్వా ఆకాసే ఠితో ధమ్మం దేసేత్వా తే సరణేసు సీలేసు చ పతిట్ఠాపేసి. తేసు కేచి కాలఙ్కతా సరణేసు సీలేసు చ పతిట్ఠితత్తా సగ్గే నిబ్బత్తింసు. అథ నం సత్థా బుద్ధుపట్ఠానం ఉపగతం ‘‘కిం తే, వస్సిక, ఞాతీనం ఆరోగ్య’’న్తి పుచ్ఛి. సో ఞాతీనం అత్తనా కతం ఉపకారం సత్థు కథేన్తో –

౨౪౦. ‘‘ఏకోపి సద్ధో మేధావీ, అస్సద్ధానీధ ఞాతినం;

ధమ్మట్ఠో సీలసమ్పన్నో, హోతి అత్థాయ బన్ధునం.

౨౪౧. ‘‘నిగ్గయ్హ అనుకమ్పాయ, చోదితా ఞాతయో మయా;

ఞాతిబన్ధవపేమేన, కారం కత్వాన భిక్ఖుసు.

౨౪౨. ‘‘తే అబ్భతీతా కాలఙ్కతా, పత్తా తే తిదివం సుఖం;

భాతరో మయ్హం మాతా చ, మోదన్తి కామకామినో’’తి. –

తిస్సో గాథా అభాసి.

తత్థాయం పఠమగాథాయ అత్థో – యో కమ్మఫలసద్ధాయ చ రతనత్తయసద్ధాయ చ వసేన సద్ధో, తతో ఏవ కమ్మస్సకతఞాణాదియోగతో మేధావీ, సత్థు ఓవాదధమ్మే నవలోకుత్తరధమ్మే చ ఠితత్తా ధమ్మట్ఠో, ఆచారసీలస్స మగ్గసీలస్స ఫలసీలస్స చ వసేన సీలసమ్పన్నో, సో ఏకోపి యథావుత్తాయ సద్ధాయ అభావేన అస్సద్ధానం ఇధ ఇమస్మిం లోకే ‘‘అమ్హాకం ఇమే’’తి ఞాతబ్బట్ఠేన ఞాతీనం, తథా పేమబన్ధనేన బన్ధనట్ఠేన ‘‘బన్ధూ’’తి చ లద్ధనామానం బన్ధవానం అత్థాయ హితాయ హోతీతి.

ఏవం సాధారణతో వుత్తమత్థం అత్తూపనాయికం కత్వా దస్సేతుం ‘‘నిగ్గయ్హా’’తిఆదినా ఇతరగాథా వుత్తా. తత్థ నిగ్గయ్హ అనుకమ్పాయ, చోదితా ఞాతయో మయాతి ఇదానిపి దుగ్గతా కుసలం అకత్వా ఆయతిం పరిక్కిలేసం పున మానుభవిత్థాతి నిగ్గహేత్వా ఞాతయో మయా ఓవదితా. ఞాతిబన్ధవపేమేన ‘‘అమ్హాకం అయం బన్ధవో’’తి ఏవం పవత్తేన పేమేన మమ ఓవాదం అతిక్కమితుం అసక్కోన్తా కారం కత్వాన భిక్ఖూసు పసన్నచిత్తా హుత్వా చీవరాదిపచ్చయదానేన చేవ ఉపట్ఠానేన చ భిక్ఖూసు సక్కారసమ్మానం కత్వా తే అబ్భతీతా కాలఙ్కతా హుత్వా ఇమం లోకం అతిక్కన్తా. పున తేతి నిపాతమత్తం. తిదివం సుఖన్తి దేవలోకపరియాపన్నసుఖం, సుఖం వా ఇట్ఠం తిదివం అధిగతా. ‘‘కే పన తే’’తి ఆహ. ‘‘భాతరో మయ్హం మాతా చ, మోదన్తి కామకామినో’’తి. అత్తనా యథాకామితవత్థుకామసమఙ్గినో హుత్వా అభిరమన్తీతి అత్థో.

వస్సికత్థేరగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.