౧౦. పారాపరియత్థేరగాథావణ్ణనా

సమణస్స అహు చిన్తాతిఆదికా ఆయస్మతో పారాపరియత్థేరస్స గాథా. ఇమస్స వత్థు హేట్ఠా ఆగతమేవ. తా చ గాథా సత్థరి ధరన్తే అత్తనో పుథుజ్జనకాలే మనచ్ఛట్ఠానం ఇన్ద్రియానం నిగ్గణ్హనచిన్తాయ పకాసనవసేన భాసితా. ఇమా పన అపరభాగే సత్థరి పరినిబ్బుతే అత్తనో చ పరినిబ్బానే ఉపట్ఠితే తదా ఆయతిఞ్చ భిక్ఖూనం ఉద్ధమ్మపటిపత్తియా పకాసనవసేన భాసితా. తత్థ –

౯౨౦. ‘‘సమణస్స అహు చిన్తా, పుప్ఫితమ్హి మహావనే;

ఏకగ్గస్స నిసిన్నస్స, పవివిత్తస్స ఝాయినో’’తి. –

అయం గాథా సఙ్గీతికారేహి ఠపితా. తస్సత్థో హేట్ఠా వుత్తనయోవ. అయం పన సమ్బన్ధో – సత్థరి అగ్గసావకేసు ఏకచ్చేసు మహాథేరేసు చ పరినిబ్బుతేసు అతీతసత్థుకే పావచనే సుబ్బచేసు సిక్ఖాకామేసు భిక్ఖూసు దుల్లభేసు, దుబ్బచేసు మిచ్ఛాపటిపత్తిబహులేసు భిక్ఖూసు చ జాతేసు సుపుప్ఫితే మహన్తే సాలవనే నిసిన్నస్స పవివిత్తస్స ఏకగ్గస్స ఝాయనసీలస్స, సమితపాపతాయ సమణస్స, పారాపరియత్థేరస్స పటిపత్తిం నిస్సాయ చిన్తా వీమంసా అహోసీతి ఇతరా –

౯౨౧. ‘‘అఞ్ఞథా లోకనాథమ్హి, తిట్ఠన్తే పురిసుత్తమే;

ఇరియం ఆసి భిక్ఖూనం, అఞ్ఞథా దాని దిస్సతి.

౯౨౨. ‘‘సీతవాతపరిత్తాణం, హిరికోపీనఛాదనం;

మత్తట్ఠియం అభుఞ్జింసు, సన్తుట్ఠా ఇతరీతరే.

౯౨౩. ‘‘పణీతం యది వా లూఖం, అప్పం వా యది వా బహుం;

యాపనత్థం అభుఞ్జింసు, అగిద్ధా నాధిముచ్ఛితా.

౯౨౪. ‘‘జీవితానం పరిక్ఖారే, భేసజ్జే అథ పచ్చయే;

న బాళ్హం ఉస్సుకా ఆసుం, యథా తే ఆసవక్ఖయే.

౯౨౫. ‘‘అరఞ్ఞే రుక్ఖమూలేసు, కన్దరాసు గుహాసు చ;

వివేకమనుబ్రూహన్తా, విహంసు తప్పరాయణా.

౯౨౬. ‘‘నీచా నివిట్ఠా సుభరా, ముదూ అథద్ధమానసా;

అబ్యాసేకా అముఖరా, అత్థచిన్తావసానుగా.

౯౨౭. ‘‘తతో పాసాదికం ఆసి, గతం భుత్తం నిసేవితం;

సినిద్ధా తేలధారావ, అహోసి ఇరియాపథో.

౯౨౮. ‘‘సబ్బాసవపరిక్ఖీణా, మహాఝాయీ మహాహితా;

నిబ్బుతా దాని తే థేరా, పరిత్తా దాని తాదిసా.

౯౨౯. ‘‘కుసలానఞ్చ ధమ్మానం, పఞ్ఞాయ చ పరిక్ఖయా;

సబ్బాకారవరూపేతం, లుజ్జతే జినసాసనం.

౯౩౦. ‘‘పాపకానఞ్చ ధమ్మానం, కిలేసానఞ్చ యో ఉతు;

ఉపట్ఠితా వివేకాయ, యే చ సద్ధమ్మసేసకా.

౯౩౧. ‘‘తే కిలేసా పవడ్ఢన్తా, ఆవిసన్తి బహుం జనం;

కీళన్తి మఞ్ఞే బాలేహి, ఉమ్మత్తేహివ రక్ఖసా.

౯౩౨. ‘‘కిలేసేహాభిభూతా తే, తేన తేన విధావితా;

నరా కిలేసవత్థూసు, ససఙ్గామేవ ఘోసితే.

౯౩౩. ‘‘పరిచ్చజిత్వా సద్ధమ్మం, అఞ్ఞమఞ్ఞేహి భణ్డరే;

దిట్ఠిగతాని అన్వేన్తా, ఇదం సేయ్యోతి మఞ్ఞరే.

౯౩౪. ‘‘ధనఞ్చ పుత్తం భరియఞ్చ, ఛడ్డయిత్వాన నిగ్గతా;

కటచ్ఛుభిక్ఖహేతూపి, అకిచ్ఛాని నిసేవరే.

౯౩౫. ‘‘ఉదరావదేహకం భుత్వా, సయన్తుత్తానసేయ్యకా;

కథా వడ్ఢేన్తి పటిబుద్ధా, యా కథా సత్థుగరహితా.

౯౩౬. ‘‘సబ్బకారుకసిప్పాని, చిత్తిం కత్వాన సిక్ఖరే;

అవూపసన్తా అజ్ఝత్తం, సామఞ్ఞత్థోతిఅచ్ఛతి.

౯౩౭. ‘‘మత్తికం తేలచుణ్ణఞ్చ, ఉదకాసనభోజనం;

గిహీనం ఉపనామేన్తి, ఆకఙ్ఖన్తా బహుత్తరం.

౯౩౮. ‘‘దన్తపోనం కపిత్థఞ్చ, పుప్ఫం ఖాదనియాని చ;

పిణ్డపాతే చ సమ్పన్నే, అమ్బే ఆమలకాని చ.

౯౩౯. ‘‘భేసజ్జేసు యథా వేజ్జా, కిచ్చాకిచ్చే యథా గిహీ;

గణికావ విభూసాయం, ఇస్సరే ఖత్తియా యథా.

౯౪౦. ‘‘నేకతికా వఞ్చనికా, కూటసక్ఖీ అపాటుకా;

బహూహి పరికప్పేహి, ఆమిసం పరిభుఞ్జరే.

౯౪౧. ‘‘లేసకప్పే పరియాయే, పరికప్పేనుధావితా;

జీవికత్థా ఉపాయేన, సఙ్కడ్ఢన్తి బహుం ధనం.

౯౪౨. ‘‘ఉపట్ఠాపేన్తి పరిసం, కమ్మతో నో చ ధమ్మతో;

ధమ్మం పరేసం దేసేన్తి, లాభతో నో చ అత్థతో.

౯౪౩. ‘‘సఙ్ఘలాభస్స భణ్డన్తి, సఙ్ఘతో పరిబాహిరా;

పరలాభోపజీవన్తా, అహిరీకా న లజ్జరే.

౯౪౪. ‘‘నానుయుత్తా తథా ఏకే, ముణ్డా సఙ్ఘాటిపారుతా;

సమ్భావనంయేవిచ్ఛన్తి, లాభసక్కారముచ్ఛితా.

౯౪౫. ‘‘ఏవం నానప్పయాతమ్హి, న దాని సుకరం తథా;

అఫుసితం వా ఫుసితుం, ఫుసితం వానురక్ఖితుం.

౯౪౬. ‘‘యథా కణ్టకట్ఠానమ్హి, చరేయ్య అనుపాహనో;

సతిం ఉపట్ఠపేత్వాన, ఏవం గామే మునీ చరే.

౯౪౭. ‘‘సరిత్వా పుబ్బకే యోగీ, తేసం వత్తమనుస్సరం;

కిఞ్చాపి పచ్ఛిమో కాలో, ఫుసేయ్య అమతం పదం.

౯౪౮. ‘‘ఇదం వత్వా సాలవనే, సమణో భావితిన్ద్రియో;

బ్రాహ్మణో పరినిబ్బాయీ, ఇసి ఖీణపునబ్భవో’’తి. –

ఇమా గాథా థేరేనేవ భాసితా.

తత్థ ఇరియం ఆసి భిక్ఖూనన్తి పురిసుత్తమే లోకనాథమ్హి సమ్మాసమ్బుద్ధే తిట్ఠన్తే ధరన్తే ఏతరహి పటిపత్తిభావతో. అఞ్ఞథా అఞ్ఞేన పకారేన భిక్ఖూనం ఇరియం చరితం అహోసి యథానుసిట్ఠం పటిపత్తిభావతో. అఞ్ఞథా దాని దిస్సతీతి ఇదాని పన తతో అఞ్ఞథా భిక్ఖూనం ఇరియం దిస్సతి అయాథావపటిపత్తిభావతోతి అధిప్పాయో.

ఇదాని సత్థరి ధరన్తే యేనాకారేన భిక్ఖూనం పటిపత్తి అహోసి, తం తావ దస్సేతుం ‘‘సీతవాతపరిత్తాణ’’న్తిఆది వుత్తం. తత్థ మత్తట్ఠియన్తి తం మత్తం పయోజనం. యావదేవ సీతవాతపరిత్తాణం, యావదేవ హిరీకోపీనపటిచ్ఛాదనం కత్వా చీవరం పరిభుఞ్జింసు. కథం? సన్తుట్ఠా ఇతరీతరే యస్మిం తస్మిం హీనే పణీతే వా యథాలద్ధే పచ్చయే సన్తోసం ఆపన్నా.

పణీతన్తి ఉళారం సప్పిఆదినా సంసట్ఠం, తదభావేన లూఖం. అప్పన్తి, చతుపఞ్చాలోపమత్తమ్పి. బహుం యాపనత్థం అభుఞ్జింసూతి పణీతం బహుం భుఞ్జన్తాపి యాపనమత్తమేవ ఆహారం భుఞ్జింసు. తతో ఏవ అగిద్ధా గేధం అనాపన్నా. నాధిముచ్ఛితా న అజ్ఝోసితా అక్ఖబ్భఞ్జనం వియ సాకటికా, వణలేపనం వియ వణినో అభుఞ్జింసు.

జీవితానం పరిక్ఖారే, భేసజ్జే అథ పచ్చయేపి జీవితానం పవత్తియా పరిక్ఖారభూతే భేసజ్జసఙ్ఖాతే పచ్చయే గిలానపచ్చయే. యథా తేతి యథా తే పురిమకా భిక్ఖూ ఆసవక్ఖయే ఉస్సుకా యుత్తా ఆసుం, తథా తే రోగాభిభూతాపి గిలానపచ్చయే బాళ్హం అతివియ ఉస్సుకా నాహేసున్తి అత్థో.

తప్పరాయణాతి వివేకపరాయణా వివేకపోణా. ఏవం చతూహి గాథాహి చతుపచ్చయసన్తోసం భావనాభిరతిఞ్చ దస్సేన్తేన తేసం అరియవంసపటిపదా దస్సితా.

నీచాతి ‘‘మయం పంసుకూలికా పిణ్డపాతికా’’తి అత్తుక్కంసనపరవమ్భనాని అకత్వా నీచవుత్తినో, నివాతవుత్తినోతి అత్థో. నివిట్ఠాతి సాసనే నివిట్ఠసద్ధా. సుభరాతి అప్పిచ్ఛతాదిభావేన సుపోసా. ముదూతి వత్తపటిపత్తియం సకలే చ బ్రహ్మచరియే ముదూ, సుపరికమ్మకతసువణ్ణం వియ వినియోగక్ఖమా. ముదూతి వా అభాకుటికా ఉత్తానముఖా పుప్ఫితముఖేన పటిసన్థారవుత్తినో, సుతిత్థం వియ సుఖావహాతి వుత్తం హోతి. అథద్ధమానసాతి అకథినచిత్తా తేన సుబ్బచభావమాహ. అబ్యాసేకాతి సతివిప్పవాసాభావతో కిలేసబ్యాసేకరహితా, అన్తరన్తరా తణ్హాదిట్ఠిమానాదీహి అవోకిణ్ణాతి అత్థో. అముఖరాతి న ముఖరా, న ముఖేన ఖరా వచీపాగబ్భియరహితాతి వా అత్థో. అత్థచిన్తావసానుగాతి హితచిన్తావసానుగాహితచిన్తావసికా, అత్తనో పరేసఞ్చ హితచిన్తమేవ అనుపరివత్తనకా.

తతోతి తస్మా నీచవుత్తాదిహేతు. పాసాదికన్తి పసాదజనికం పటిపత్తిం పస్సన్తానం సుణన్తానఞ్చ పసాదావహం. గతన్తి అభిక్కన్తపటిక్కన్తపరివత్తనాదిగమనం. గతన్తి వా కాయవాచాపవత్తి. భుత్తన్తి చతుపచ్చయపరిభోగో. నిసేవితన్తి గోచరనిసేవనం. సినిద్ధా తేలధారావాతి యథా అనివత్తితా కుసలజనాభిసిఞ్చితా సవన్తీ తేలధారా అవిచ్ఛిన్నా సినిద్ధా మట్ఠా దస్సనీయా పాసాదికా హోతి, ఏవం తేసం ఆకప్పసమ్పన్నానం ఇరియాపథో అచ్ఛిద్దో సణ్హో మట్ఠో దస్సనీయో పాసాదికో అహోసి.

మహాఝాయీతి మహన్తేహి ఝానేహి ఝాయనసీలా, మహన్తం వా నిబ్బానం ఝాయన్తీతి మహాఝాయీ. తతో ఏవ మహాహితా, మహన్తేహి హితేహి సమన్నాగతాతి అత్థో. తే థేరాతి తే యథావుత్తప్పకారా పటిపత్తిపరాయణా థేరా ఇదాని పరినిబ్బుతాతి అత్థో. పరిత్తా దాని తాదిసాతి ఇదాని పచ్ఛిమే కాలే తాదిసా తథారూపా థేరా పరిత్తా అప్పకా కతిపయా ఏవాతి వుత్తం హోతి.

కుసలానఞ్చ ధమ్మానన్తి వివట్టస్స ఉపనిస్సయభూతానం విమోక్ఖసమ్భారానం అనవజ్జధమ్మానం. పఞ్ఞాయ చాతి తథారూపాయ పఞ్ఞాయ చ. పరిక్ఖయాతి అభావతో అనుప్పత్తితో. కామఞ్చేత్థ పఞ్ఞాపి సియా అనవజ్జధమ్మా, బహుకారభావదస్సనత్థం పనస్సా విసుం గహణం యథా పుఞ్ఞఞాణసమ్భారాతి. సబ్బాకారవరూపేతన్తి ఆదికల్యాణతాదీహి సబ్బేహి ఆకారవరేహి పకారవిసేసేహి ఉపేతం యుత్తం జినస్స భగవతో సాసనం లుజ్జతి వినస్సతీతి అత్థో.

పాపకానఞ్చ ధమ్మానం, కిలేసానఞ్చ యో ఉతూతి కాయదుచ్చరితాదీనం పాపధమ్మానం లోభాదీనఞ్చ కిలేసానం యో ఉతు యో కాలో, సో అయం వత్తతీతి వచనసేసో. ఉపట్ఠితా వివేకాయ, యే చ సద్ధమ్మసేసకాతి యే పన ఏవరూపే కాలే కాయచిత్తఉపధివివేకత్థాయ ఉపట్ఠితా ఆరద్ధవీరియా, తే చ సేసపటిపత్తిసద్ధమ్మకా హోన్తి. అయఞ్హేత్థ అధిప్పాయో – సువిసుద్ధసీలాచారాపి సమానా ఇదాని ఏకచ్చే భిక్ఖూ ఇరియాపథసణ్ఠాపనం, సమథవిపస్సనాభావనావిధానం, మహాపలిబోధూపచ్ఛేదో, ఖుద్దకపలిబోధూపచ్ఛేదోతి ఏవమాదిపుబ్బకిచ్చం సమ్పాదేత్వా భావనమనుయుఞ్జన్తి. తే సేసపటిపత్తిసద్ధమ్మకా, పటిపత్తిం మత్థకం పాపేతుం న సక్కోన్తీతి.

తే కిలేసా పవడ్ఢన్తాతి యే భగవతో ఓరసపుత్తేహి చ తదా పరిక్ఖయం పరియాదానం గమితా కిలేసా, తే ఏతరహి లద్ధోకాసా భిక్ఖూసు వుద్ధిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జన్తా. ఆవిసన్తి బహుం జనన్తి కల్యాణమిత్తరహితం అయోనిసోమనసికారబహులం అన్ధబాలజనం అభిభవిత్వా అవసం కరోన్తా ఆవిసన్తి సన్తానం అనుపవిసన్తి. ఏవంభూతా చ తే కీళన్తి మఞ్ఞే బాలేహి, ఉమ్మత్తేహివ రక్ఖసా, యథా నామ కేళిసీలా రక్ఖసా భిసక్కరహితే ఉమ్మత్తే ఆవిసిత్వా తే అనయబ్యసనం ఆపాదేన్తా తేహి కీళన్తి, ఏవం తే కిలేసా సమ్మాసమ్బుద్ధభిసక్కరహితే అన్ధబాలే భిక్ఖూ ఆవిసిత్వా తేసం దిట్ఠధమ్మికాదిభేదం అనత్థం ఉప్పాదేన్తా తేహి సద్ధిం కీళన్తి మఞ్ఞే, కీళన్తా వియ హోన్తీతి అత్థో.

తేన తేనాతి తేన తేన ఆరమ్మణభాగేన. విధావితాతి విరూపం ధావితా అసారుప్పవసేన పటిపజ్జన్తా. కిలేసవత్థూసూతి పఠమం ఉప్పన్నం కిలేసా పచ్ఛా ఉప్పజ్జనకానం కారణభావతో కిలేసావ కిలేసవత్థూని, తేసు కిలేసవత్థూసు సమూహితేసు. ససఙ్గామేవ ఘోసితేతి హిరఞ్ఞసువణ్ణమణిముత్తాదికం ధనం విప్పకిరిత్వా ‘‘యం యం హిరఞ్ఞసువణ్ణాది యస్స యస్స హత్థగతం, తం తం తస్స తస్సేవ హోతూ’’తి ఏవం కామఘోసనా ససఙ్గామఘోసనా నామ. తత్థాయమత్థో – కిలేసవత్థూసు ‘‘యో యో కిలేసో యం యం సత్తం గణ్హాతి అభిభవతి, సో సో తస్స తస్స హోతూ’’తి కిలేససేనాపతినా మారేన ససఙ్గామే ఘోసితే వియ. తేహి తేహి కిలేసేహి అభిభూతా తే బాలపుథుజ్జనా తేన తేన ఆరమ్మణభాగేన విధావితా వోసితాతి.

తే ఏవం విధావితా కిం కరోన్తీతి ఆహ ‘‘పరిచ్చజిత్వా సద్ధమ్మం, అఞ్ఞమఞ్ఞేహి భణ్డరే’’తి. తస్సత్థో – పటిపత్తిసద్ధమ్మం ఛడ్డేత్వా ఆమిసకిఞ్జక్ఖహేతు అఞ్ఞమఞ్ఞేహి భణ్డరే కలహం కరోన్తీతి. దిట్ఠిగతానీతి ‘‘విఞ్ఞాణమత్తమేవ అత్థి, నత్థేవ రూపధమ్మా’’తి, ‘‘యథా పుగ్గలో నామ పరమత్థతో నత్థి, ఏవం సభావధమ్మాపి పరమత్థతో నత్థి, వోహారమత్తమేవా’’తి చ ఏవమాదీని దిట్ఠిగతాని మిచ్ఛాగాహే అన్వేన్తా అనుగచ్ఛన్తా ఇదం సేయ్యో ఇదమేవ సేట్ఠం, అఞ్ఞం మిచ్ఛాతి మఞ్ఞన్తి.

నిగ్గతాతి గేహతో నిక్ఖన్తా. కటచ్ఛుభిక్ఖహేతూపీతి కటచ్ఛుమత్తభిక్ఖానిమిత్తమ్పి. తం దదన్తస్స గహట్ఠస్స అననులోమికసంసగ్గవసేన అకిచ్చాని పబ్బజితేన అకత్తబ్బాని కమ్మాని నిసేవరే కరోన్తి.

ఉదరావదేహకం భుత్వాతి ‘‘ఊనూదరో మితాహారో’’తి (థేరగా. ౯౮౨; మి. ప. ౬.౫.౧౦) వుత్తవచనం అచిన్తేత్వా ఉదరపూరం భుఞ్జిత్వా. సయన్తుత్తానసేయ్యకాతి ‘‘దక్ఖిణేన పస్సేన సీహసేయ్యం కప్పేతి పాదే పాదం అచ్చాధాయ సతో సమ్పజానో’’తి (అ. ని. ౮.౯; విభ. ౫౧౯) వుత్తవిధానం అననుస్సరిత్వా ఉత్తానసేయ్యకా సయన్తి. యా కథా సత్థుగరహితాతి రాజకథాదితిరచ్ఛానకథం సన్ధాయ వదతి.

సబ్బకారుకసిప్పానీతి సబ్బేహి వేస్సాదీహి కారుకేహి కత్తబ్బాని భత్తతాలవణ్టకరణాదీని హత్థసిప్పాని. చిత్తిం కత్వానాతి సక్కచ్చం సాదరం కత్వా. అవూపసన్తా అజ్ఝత్తన్తి కిలేసవూపసమాభావతో గద్దుహనమత్తమ్పి సమాధానాభావతో చ అజ్ఝత్తం అవూపసన్తా, అవూపసన్తచిత్తాతి అత్థో. సామఞ్ఞత్థోతి సమణధమ్మో. అతిఅచ్ఛతీతి తేసం ఆజీవకిచ్చపసుతతాయ ఏకదేసమ్పి అఫుసనతో విసుంయేవ నిసీదతి, అనల్లీయతీతి వుత్తం హోతి.

మత్తికన్తి పాకతికం వా పఞ్చవణ్ణం వా గిహీనం వినియోగక్ఖమం మత్తికం. తేలచుణ్ణఞ్చాతి పాకతికం, అభిసఙ్ఖతం వా తేలఞ్చ చుణ్ణఞ్చ. ఉదకాసనభోజనన్తి ఉదకఞ్చ ఆసనఞ్చ భోజనఞ్చ. ఆకఙ్ఖన్తా బహుత్తరన్తి బహుం పిణ్డపాతాదిఉత్తరుత్తరం ఆకఙ్ఖన్తా ‘‘అమ్హేహి మత్తికాదీసు దిన్నేసు మనుస్సా దళ్హభత్తికా హుత్వా బహుం ఉత్తరుత్తరం చతుపచ్చయజాతం దస్సన్తీ’’తి అధిప్పాయేన గిహీనం ఉపనామేన్తీతి అత్థో.

దన్తే పునన్తి సోధేన్తి ఏతేనాతి దన్తపోనం, దన్తకట్ఠం. కపిత్థన్తి కపిత్థఫలం. పుప్ఫన్తి సుమనచమ్పకాదిపుప్ఫం. ఖాదనీయానీతి అట్ఠారసవిధేపి ఖజ్జకవిసేసే. పిణ్డపాతే చ సమ్పన్నేతి వణ్ణాదిసమ్పయుత్తే ఓదనవిసేసే. ‘‘అమ్బే ఆమలకాని చా’’తి చ-సద్దేన మాతులుఙ్గతాలనాళికేరాదిఫలాని అవుత్తాని సఙ్గణ్హాతి. సబ్బత్థ గిహీనం ఉపనామేన్తి ఆకఙ్ఖన్తా బహుత్తరన్తి యోజనా.

భేసజ్జేసు యథా వేజ్జాతి గిహీనం భేసజ్జప్పయోగేసు యథా వేజ్జా, తథా భిక్ఖూ పటిపజ్జన్తీతి అధిప్పాయో. కిచ్చాకిచ్చే యథా గిహీతి గహట్ఠానం ఖుద్దకే చేవ మహన్తే చ కిచ్చే కత్తబ్బే గిహీ వియ. గణికావ విభూసాయన్తి అత్తనో సరీరస్స విభూసనే రూపూపజీవినియో వియ. ఇస్సరే ఖత్తియా యథాతి ఇస్సరే ఇస్సరియపవత్తనే యథా ఖత్తియా, ఏవం కులపతీ హుత్వా వత్తన్తీతి అత్థో.

నేకతికాతి నికతియం నియుత్తా, అమణింయేవ మణిం, అసువణ్ణంయేవ సువణ్ణం కత్వా పటిరూపసాచియోగనిరతా. వఞ్చనికాతి కూటమానాదీహి విప్పలమ్బకా. కూటసక్ఖీతి అయాథావసక్ఖినో. అపాటుకాతి వామకా, అసంయతవుత్తీతి అత్థో. బహూహి పరికప్పేహీతి యథావుత్తేహి అఞ్ఞేహి చ బహూహి మిచ్ఛాజీవప్పకారేహి.

లేసకప్పేతి కప్పియలేసే కప్పియపటిరూపే. పరియాయేతి, పచ్చయేసు పరియాయస్స యోగే. పరికప్పేతి వడ్ఢిఆదివికప్పనే, సబ్బత్థ విసయే భుమ్మం. అనుధావితాతి మహిచ్ఛతాదీహి పాపధమ్మేహి అనుధావితా వోసితా. జీవికత్థా జీవికప్పయోజనా ఆజీవహేతుకా. ఉపాయేనాతి పరికథాదినా ఉపాయేన పచ్చయుప్పాదననయేన. సఙ్కడ్ఢన్తీతి సంహరన్తి.

ఉపట్ఠాపేన్తి పరిసన్తి పరిసాయ అత్తానం ఉపట్ఠపేన్తి, యథా పరిసా అత్తానం ఉపట్ఠపేన్తి, ఏవం పరిసం సఙ్గణ్హన్తీతి అత్థో. కమ్మతోతి కమ్మహేతు. తే హి అత్తనో కత్తబ్బవేయ్యావచ్చనిమిత్తం ఉపట్ఠపేన్తి. నో చ ధమ్మతోతి ధమ్మనిమిత్తం నో చ ఉపట్ఠపేన్తి. యో సత్థారా ఉల్లుమ్పనసభావసణ్ఠితాయ పరిసాయ సఙ్గహో అనుఞ్ఞాతో, తేన న సఙ్గణ్హన్తీతి అత్థో. లాభతోతి లాభహేతు, ‘‘అయ్యో బహుస్సుతో, భాణకో, ‘ధమ్మకథికో’తి ఏవం సమ్భావేన్తో మహాజనో మయ్హం లాభసక్కారే ఉపనయిస్సతీ’’తి ఇచ్ఛాచారే ఠత్వా లాభనిమిత్తం పరేసం ధమ్మం దేసేన్తి. నో చ అత్థతోతి యో సో విముత్తాయతనసీసే ఠత్వా సద్ధమ్మం కథేన్తేన పత్తబ్బో అత్థో, న తందిట్ఠధమ్మికాదిభేదహితనిమిత్తం ధమ్మం దేసేన్తీతి అత్థో.

సఙ్ఘలాభస్స భణ్డన్తీతి సఙ్ఘలాభహేతు భణ్డన్తి ‘‘మయ్హం పాపుణాతి, న తుయ్హ’’న్తిఆదినా కలహం కరోన్తి. సఙ్ఘతో పరిబాహిరాతి, అరియసఙ్ఘతో బహిభూతా అరియసఙ్ఘే తదభావతో. పరలాభోపజీవన్తాతి సాసనే లాభస్స అన్ధబాలపుథుజ్జనేహి పరే సీలాదిగుణసమ్పన్నే సేక్ఖే ఉద్దిస్స ఉప్పన్నత్తా తం పరలాభం, పరతో వా దాయకతో లద్ధబ్బలాభం ఉపజీవన్తా భణ్డనకారకా భిక్ఖూ పాపజిగుచ్ఛాయ అభావతో అహిరికా సమానా చ ‘‘మయం పరలాభం భుఞ్జామ, పరపటిబద్ధజీవికా’’తిపి న లజ్జరే న హిరీయన్తి.

నానుయుత్తాతి సమణకరణేహి ధమ్మేహి అననుయుత్తా. తథాతి యథా పుబ్బే వుత్తా బన్ధనకారకాదయో, తథా. ఏకేతి ఏకచ్చే. ముణ్డా సఙ్ఘాటిపారుతాతి కేవలం ముణ్డితకేసతాయ ముణ్డా పిలోతికఖణ్డేహి సఙ్ఘటితట్ఠేన ‘‘సఙ్ఘాటీ’’తి లద్ధనామేన చీవరేన పారుతసరీరా. సమ్భావనంయేవిచ్ఛన్తి, లాభసక్కారముచ్ఛితాతి లాభసక్కారాసాయ ముచ్ఛితా అజ్ఝోసితా హుత్వా, ‘‘పేసలో ధుతవాదో బహుస్సుతో’’తి వా మధురవచనమనుయుత్తా ‘‘అరియో’’తి చ కేవలం సమ్భావనం బహుమానంయేవ ఇచ్ఛన్తి ఏసన్తి, న తన్నిమిత్తే గుణేతి అత్థో.

ఏవన్తి ‘‘కుసలానఞ్చ ధమ్మానం పఞ్ఞాయ చ పరిక్ఖయా’’తి వుత్తనయేన. నానప్పయాతమ్హీతి నానప్పకారే భేదనధమ్మే పయాతే సమకతే, నానప్పకారేన వా సంకిలేసధమ్మే పయాతుం పవత్తితుం ఆరద్ధే. న దాని సుకరం తథాతి ఇదాని ఇమస్మిం దుల్లభకల్యాణమిత్తే దుల్లభసప్పాయసద్ధమ్మస్సవనే చ కాలే యథా సత్థరి ధరన్తే అఫుసితం అఫుట్ఠం, అనధిగతం ఝానవిపస్సనం ఫుసితుం అధిగన్తుం, ఫుసితం వా హానభాగియం ఠితిభాగియమేవ వా అహుత్వా యథా విసేసభాగియం హోతి, తథా అనురక్ఖితుం పాలేతుం సుకరం, తథా న సుకరం, తథా సమ్పాదేతుం న సక్కాతి అత్థో.

ఇదాని అత్తనో పరినిబ్బానకాలస్స ఆసన్నత్తా సంఖిత్తేన ఓవాదేన సబ్రహ్మచారిం ఓవదన్తో ‘‘యథా కణ్టకట్ఠానమ్హీ’’తిఆదిమాహ. తస్సత్థో – యథా పురిసో కేనచిదేవ పయోజనేన కణ్టకనిచితే పదేసే అనుపాహనో విచరన్తో ‘‘మా మం కణ్టకో విజ్ఝీ’’తి సతిం ఉపట్ఠపేత్వావ విచరతి, ఏవం కిలేసకణ్టకనిచితే గోచరగామే పయోజనేన చరన్తో ముని సతిం ఉపట్ఠపేత్వాన సతిసమ్పజఞ్ఞయుత్తో అప్పమత్తోవ చరేయ్య కమ్మట్ఠానం అవిజహన్తోతి వుత్తం హోతి.

సరిత్వా పుబ్బకే యోగీ, తేసం వత్తమనుస్సరన్తి పురిమకే యోగే భావనాయ యుత్తతాయ యోగీ ఆరద్ధవిపస్సకే సరిత్వా తేసం వత్తం ఆగమానుసారేన సమ్మాపటిపత్తిభావనావిధిం అనుస్సరన్తో ధురనిక్ఖేపం అకత్వా యథాపటిపజ్జన్తో. కిఞ్చాపి పచ్ఛిమో కాలోతి యదిపాయం అతీతసత్థుకో చరిమో కాలో, తథాపి యథాధమ్మమేవ పటిపజ్జన్తో విపస్సనం ఉస్సుక్కాపేన్తో ఫుసేయ్య అమతం పదం నిబ్బానం అధిగచ్ఛేయ్య.

ఇదం వత్వాతి, యథాదస్సితం సంకిలేసవోదానేసు ఇమం పటిపత్తివిధిం కథేత్వా. అయఞ్చ ఓసానగాథా సఙ్గీతికారేహి థేరస్స పరినిబ్బానం పకాసేతుం వుత్తాతి వేదితబ్బా.

పారాపరియత్థేరగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.

వీసతినిపాతవణ్ణనా నిట్ఠితా.