౩. బన్ధురత్థేరగాథావణ్ణనా

నాహం ఏతేన అత్థికోతి ఆయస్మతో బన్ధురత్థేరస్స గాథా. కా ఉప్పత్తి? అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో సిద్ధత్థస్స భగవతో కాలే అఞ్ఞతరస్స రఞ్ఞో అన్తేపురే గోపకో హుత్వా ఏకదివసం భగవన్తం సపరిసం రాజఙ్గణేన గచ్ఛన్తం దిస్వా పసన్నచిత్తో కణవేరపుప్ఫాని గహేత్వా ససఙ్ఘం లోకనాయకం పూజేసి. సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవలోకే నిబ్బత్తిత్వా అపరాపరం సుగతీసుయేవ సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే సీలవతీనగరే సేట్ఠిపుత్తో హుత్వా నిబ్బత్తి, బన్ధురోతిస్స నామం అహోసి. సో విఞ్ఞుతం పత్తో కేనచిదేవ కరణీయేన సావత్థియం గతో ఉపాసకేహి సద్ధిం విహారం గతో సత్థు ధమ్మదేసనం సుత్వా పటిలద్ధసద్ధో పబ్బజిత్వా ఞాణస్స పరిపాకత్తా విపస్సనం పట్ఠపేత్వా నచిరస్సేవ అరహత్తం పాపుణి. తేన వుత్తం అపదానే (అప. థేర ౧.౧౭.౭-౧౨) –

‘‘సిద్ధత్థో నామ భగవా, లోకజేట్ఠో నరాసభో;

పురక్ఖతో సావకేహి, నగరం పటిపజ్జథ.

‘‘రఞ్ఞో అన్తేపురే ఆసిం, గోపకో అభిసమ్మతో;

పాసాదే ఉపవిట్ఠోహం, అద్దసం లోకనాయకం.

‘‘కణవేరం గహేత్వాన, భిక్ఖుసఙ్ఘే సమోకిరిం;

బుద్ధస్స విసుం కత్వాన, తతో భియ్యో సమోకిరిం.

‘‘చతున్నవుతితో కప్పే, యం పుప్ఫమభిపూజయిం;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, బుద్ధపూజాయిదం ఫలం.

‘‘సత్తాసీతిమ్హితో కప్పే, చతురాసుం మహిద్ధికా;

సత్తరతనసమ్పన్నా, చక్కవత్తీ మహబ్బలా.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

అరహత్తం పన పత్వా కతఞ్ఞుభావే ఠత్వా అత్తనో ఉపకారస్స రఞ్ఞో పచ్చుపకారం కాతుం సీలవతీనగరం గన్త్వా రఞ్ఞో ధమ్మం దేసేన్తో సచ్చాని పకాసేసి. రాజా సచ్చపరియోసానే సోతాపన్నో హుత్వా అత్తనో నగరే సుదస్సనం నామ మహన్తం విహారం కారేత్వా థేరస్స నియ్యాతేసి. మహాలాభసక్కారో అహోసి. థేరో విహారం సబ్బఞ్చ లాభసక్కారం సఙ్ఘస్స నియ్యాతేత్వా సయం పురిమనియామేనేవ పిణ్డాయ చరిత్వా యాపేన్తో కతిపాహం తత్థ వసిత్వా సావత్థిం గన్తుకామో అహోసి. భిక్ఖూ, ‘‘భన్తే, తుమ్హే ఇధేవ వసథ, సచే పచ్చయేహి వేకల్లం, మయం తం పరిపూరేస్సామా’’తి ఆహంసు. థేరో, ‘‘న మయ్హం, ఆవుసో, ఉళారేహి పచ్చయేహి అత్థో అత్థి, ఇతరీతరేహి పచ్చయేహి యాపేమి, ధమ్మరసేనేవమ్హి తిత్తో’’తి దస్సేన్తో –

౧౦౩. ‘‘నాహం ఏతేన అత్థికో, సుఖితో ధమ్మరసేన తప్పితో;

పిత్వా రసగ్గముత్తమం, న చ కాహామి విసేన సన్థవ’’న్తి. –

గాథం అభాసి.

తత్థ నాహం ఏతేన అత్థికోతి యేన మం తుమ్హే తప్పేతుకామా ‘‘పరిపూరేస్సామా’’తి వదథ, ఏతేన ఆమిసలాభేన పచ్చయామిసరసేన నాహం అత్థికో, మయ్హం ఏతేన అత్థో నత్థి, సన్తుట్ఠి పరమం సుఖన్తి ఇతరీతరేహేవ పచ్చయేహి యాపేమీతి అత్థో. ఇదాని తేన అనత్థికభావే పధానకారణం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘సుఖితో ధమ్మరసేన తప్పితో’’తి. సత్తతింసబోధిపక్ఖియధమ్మరసేన చేవ నవవిధలోకుత్తరధమ్మరసేన చ తప్పితో పీణితో సుఖితో ఉత్తమేన సుఖేన సుహితోతి అత్థో. పిత్వా రసగ్గముత్తమన్తి సబ్బరసేసు అగ్గం సేట్ఠం తతోయేవ ఉత్తమం యథావుత్తం ధమ్మరసం పివిత్వా ఠితో, తేనాహ – ‘‘సబ్బరసం ధమ్మరసో జినాతీ’’తి (ధ. ప. ౩౫౪). న చ కాహామి విసేన సన్థవన్తి ఏవరూపం రసుత్తమం ధమ్మరసం పివిత్వా ఠితో విసేన విససదిసేన విసరసేన సన్థవం సంసగ్గం న కరిస్సామి, తథాకరణస్స కారణం నత్థీతి అత్థో.

బన్ధురత్థేరగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.