౬. కుమారపేతవత్థువణ్ణనా

సావత్థి నామ నగరన్తి ఇదం సత్థా జేతవనే విహరన్తో ద్వే పేతే ఆరబ్భ కథేసి. సావత్థియం కిర కోసలరఞ్ఞో ద్వే పుత్తా పాసాదికా పఠమవయే ఠితా యోబ్బనమదమత్తా పరదారకమ్మం కత్వా కాలం కత్వా పరిఖాపిట్ఠే పేతా హుత్వా నిబ్బత్తింసు. తే రత్తియం భేరవేన సద్దేన పరిదేవింసు. మనుస్సా తం సుత్వా భీతతసితా ‘‘ఏవం కతే ఇదం అవమఙ్గలం వూపసమ్మతీ’’తి బుద్ధప్పముఖస్స భిక్ఖుసఙ్ఘస్స మహాదానం దత్వా తం పవత్తిం భగవతో ఆరోచేసుం. భగవా ‘‘ఉపాసకా తస్స సద్దస్స సవనేన తుమ్హాకం న కోచి అన్తరాయో’’తి వత్వా తస్స కారణం ఆచిక్ఖిత్వా తేసం ధమ్మం దేసేతుం –

౭౪౬. ‘‘సావత్థి నామ నగరం, హిమవన్తస్స పస్సతో;

తత్థ ఆసుం ద్వే కుమారా, రాజపుత్తాతి మే సుతం.

౭౪౭. ‘‘సమ్మత్తా రజనీయేసు, కామస్సాదాభినన్దినో;

పచ్చుప్పన్నసుఖే గిద్ధా, న తే పస్సింసునాగతం.

౭౪౮. ‘‘తే చుతా చ మనుస్సత్తా, పరలోకం ఇతో గతా;

తేధ ఘోసేన్త్యదిస్సన్తా, పుబ్బే దుక్కటమత్తనో.

౭౪౯. ‘‘బహూసు వత సన్తేసు, దేయ్యధమ్మే ఉపట్ఠితే;

నాసక్ఖిమ్హా చ అత్తానం, పరిత్తం కాతుం సుఖావహం.

౭౫౦. ‘‘కిం తతో పాపకం అస్స, యం నో రాజకులా చుతా;

ఉపపన్నా పేత్తివిసయం, ఖుప్పిపాససమప్పితా.

౭౫౧. ‘‘సామినో ఇధ హుత్వాన, హోన్తి అసామినో తహిం;

భమన్తి ఖుప్పిపాసాయ, మనుస్సా ఉన్నతోనతా.

౭౫౨. ‘‘ఏతమాదీనవం ఞత్వా, ఇస్సరమదసమ్భవం;

పహాయ ఇస్సరమదం, భవే సగ్గగతో నరో;

కాయస్స భేదా సప్పఞ్ఞో, సగ్గం సో ఉపపజ్జతీ’’తి – గాథా అభాసి;

౭౪౬. తత్థ ఇతి మే సుతన్తి న కేవలం అత్తనో ఞాణేన దిట్ఠమేవ, అథ ఖో లోకే పాకటభావేన ఏవం మయా సుతన్తి అత్థో.

౭౪౭. కామస్సాదాభినన్దినోతి కామగుణేసు అస్సాదవసేన అభినన్దనసీలా. పచ్చుప్పన్నసుఖే గిద్ధాతి వత్తమానసుఖమత్తే గిద్ధా గథితా హుత్వా. న తే పస్సింసునాగతన్తి దుచ్చరితం పహాయ సుచరితం చరిత్వా అనాగతం ఆయతిం దేవమనుస్సేసు లద్ధబ్బం సుఖం తే న చిన్తేసుం.

౭౪౮. తేధ ఘోసేన్త్యదిస్సన్తాతి తే పుబ్బే రాజపుత్తభూతా పేతా ఇధ సావత్థియా సమీపే అదిస్సమానరూపా ఘోసేన్తి కన్దన్తి. కిం కన్దన్తీతి ఆహ ‘‘పుబ్బే దుక్కటమత్తనో’’తి.

౭౪౯. ఇదాని తేసం కన్దనస్స కారణం హేతుతో చ ఫలతో చ విభజిత్వా దస్సేతుం ‘‘బహూసు వత సన్తేసూ’’తిఆది వుత్తం.

తత్థ బహూసు వత సన్తేసూతి అనేకేసు దక్ఖిణేయ్యేసు విజ్జమానేసు. దేయ్యధమ్మే ఉపట్ఠితేతి అత్తనో సన్తకే దాతబ్బదేయ్యధమ్మేపి సమీపే ఠితే, లబ్భమానేతి అత్థో. పరిత్తం సుఖావహన్తి అప్పమత్తకమ్పి ఆయతిం సుఖావహం పుఞ్ఞం కత్వా అత్తానం సోత్థిం నిరుపద్దవం కాతుం నాసక్ఖిమ్హా వతాతి యోజనా.

౭౫౦. కిం తతో పాపకం అస్సాతి తతో పాపకం లామకం నామ కిం అఞ్ఞం అస్స సియా. యం నో రాజకులా చుతాతి యేన పాపకమ్మేన మయం రాజకులతో చుతా ఇధ పేత్తివిసయం ఉపపన్నా పేతేసు నిబ్బత్తా ఖుప్పిపాససమప్పితా విచరామాతి అత్థో.

౭౫౧. సామినో ఇధ హుత్వానాతి ఇధ ఇమస్మిం లోకే యస్మింయేవ ఠానే పుబ్బే సామినో హుత్వా విచరన్తి, తహిం తస్మింయేవ ఠానే హోన్తి అస్సామినో. మనుస్సా ఉన్నతోనతాతి మనుస్సకాలే సామినో హుత్వా కాలకతా కమ్మవసేన ఓనతా భమన్తి ఖుప్పిపాసాయ, పస్స సంసారపకతిన్తి దస్సేతి.

౭౫౨. ఏతమాదీనవం ఞత్వా, ఇస్సరమదసమ్భవన్తి ఏతం ఇస్సరియమదవసేన సమ్భూతం అపాయూపపత్తిసఙ్ఖాతం ఆదీనవం దోసం ఞత్వా పహాయ ఇస్సరియమదం పుఞ్ఞప్పసుతో హుత్వా. భవే సగ్గగతో నరోతి సగ్గం దేవలోకం గతోయేవ భవేయ్య.

ఇతి సత్థా తేసం పేతానం పవత్తిం కథేత్వా తేహి మనుస్సేహి కతం దానం తేసం పేతానం ఉద్దిసాపేత్వా సమ్పత్తపరిసాయ అజ్ఝాసయానురూపం ధమ్మం దేసేసి. సా దేసనా మహాజనస్స సాత్థికా అహోసీతి.

కుమారపేతవత్థువణ్ణనా నిట్ఠితా.