౧౩. అక్ఖరుక్ఖపేతవత్థువణ్ణనా

యం దదాతి న తం హోతీతి ఇదం అక్ఖదాయకపేతవత్థు. తస్స కా ఉప్పత్తి? భగవతి సావత్థియం విహరన్తే అఞ్ఞతరో సావత్థివాసీ ఉపాసకో సకటేహి భణ్డస్స పూరేత్వా వణిజ్జాయ విదేసం గన్త్వా తత్థ అత్తనో భణ్డం విక్కిణిత్వా పటిభణ్డం సకటేసు ఆరోపేత్వా సావత్థిం ఉద్దిస్స మగ్గం పటిపజ్జి. తస్స మగ్గం గచ్ఛన్తస్స అటవియం ఏకస్స సకటస్స అక్ఖో భిజ్జి. అథ అఞ్ఞతరో పురిసో రుక్ఖగహణత్థం కుఠారిఫరసుం గాహాపేత్వా అత్తనో గామతో నిక్ఖమిత్వా అరఞ్ఞే విచరన్తో తం ఠానం పత్వా తం ఉపాసకం అక్ఖభఞ్జనేన దోమనస్సప్పత్తం దిస్వా ‘‘అయం వాణిజో అక్ఖభఞ్జనేన అటవియం కిలమతీ’’తి అనుకమ్పం ఉపాదాయ రుక్ఖదణ్డం ఛిన్దిత్వా దళ్హం అక్ఖం కత్వా సకటే యోజేత్వా అదాసి.

సో అపరేన సమయేన కాలం కత్వా తస్మింయేవ అటవిపదేసే భుమ్మదేవతా హుత్వా నిబ్బత్తో. అత్తనో కమ్మం పచ్చవేక్ఖిత్వా రత్తియం తస్స ఉపాసకస్స గేహం గన్త్వా గేహద్వారే ఠత్వా –

౮౦౦. ‘‘యం దదాతి న తం హోతి, దేథేవ దానం దత్వా ఉభయం తరతి;

ఉభయం తేన దానేన గచ్ఛతి, జాగరథ మా పమజ్జథా’’తి. –

గాథమాహ. తత్థ యం దదాతి న తం హోతీతి యం దేయ్యధమ్మం దాయకో దేతి, న తదేవ పరలోకే తస్స దానస్స ఫలభావేన హోతి, అథ ఖో అఞ్ఞం బహుం ఇట్ఠం కన్తం ఫలం హోతియేవ. తస్మా దేథేవ దానన్తి యథా తథా దానం దేథ ఏవ. తత్థ కారణమాహ ‘‘దత్వా ఉభయం తరతీ’’తి, దానం దత్వా దిట్ఠధమ్మికమ్పి సమ్పరాయికమ్పి దుక్ఖం అనత్థఞ్చ అతిక్కమతి. ఉభయం తేన దానేన గచ్ఛతీతి దిట్ఠధమ్మికం సమ్పరాయికఞ్చాతి ఉభయమ్పి సుఖం తేన దానేన ఉపగచ్ఛతి పాపుణాతి, అత్తనో పరేసఞ్చ హితసుఖవసేనాపి అయమత్థో యోజేతబ్బో. జాగరథ మా పమజ్జథాతి ఏవం ఉభయానత్థనివారణం ఉభయహితసాధనం దానం సమ్పాదేతుం జాగరథ, దానూపకరణాని సజ్జేత్వా తత్థ చ అప్పమత్తా హోథాతి అత్థో. ఆదరదస్సనత్థం చేత్థ ఆమేడితవసేన వుత్తం.

వాణిజో అత్తనో కిచ్చం తీరేత్వా పటినివత్తిత్వా అనుక్కమేన సావత్థిం పత్వా దుతియదివసే సత్థారం ఉపసఙ్కమిత్వా వన్దిత్వా ఏకమన్తం నిసిన్నో తం పవత్తిం భగవతో ఆరోచేసి. సత్థా తమత్థం అట్ఠుప్పత్తిం కత్వా సమ్పత్తపరిసాయ ధమ్మం దేసేసి. సా దేసనా మహాజనస్స సాత్థికా అహోసీతి.

అక్ఖరుక్ఖపేతవత్థువణ్ణనా నిట్ఠితా.