౧౦. ధాతువివణ్ణపేతవత్థువణ్ణనా
అన్తలిక్ఖస్మిం తిట్ఠన్తోతి ఇదం ధాతువివణ్ణపేతవత్థు. భగవతి కుసినారాయం ఉపవత్తనే మల్లానం సాలవనే యమకసాలానమన్తరే పరినిబ్బుతే ధాతువిభాగే చ కతే రాజా అజాతసత్తు అత్తనా లద్ధధాతుభాగం గహేత్వా సత్త వస్సాని సత్త చ మాసే సత్త చ దివసే బుద్ధగుణే అనుస్సరన్తో ఉళారపూజం పవత్తేసి. తత్థ అసఙ్ఖేయ్యా అప్పమేయ్యా మనుస్సా చిత్తాని పసాదేత్వా సగ్గూపగా అహేసుం, ఛళాసీతిమత్తాని పన పురిససహస్సాని చిరకాలభావితేన అస్సద్ధియేన మిచ్ఛాదస్సనేన చ విపల్లత్థచిత్తా పసాదనీయేపి ఠానే అత్తనో చిత్తాని పదోసేత్వా పేతేసు ఉప్పజ్జింసు. తస్మింయేవ రాజగహే అఞ్ఞతరస్స విభవసమ్పన్నస్స కుటుమ్బికస్స భరియా ధీతా సుణిసా చ పసన్నచిత్తా ‘‘ధాతుపూజం కరిస్సామా’’తి గన్ధపుప్ఫాదీని గహేత్వా ధాతుట్ఠానం గన్తుం ఆరద్ధా. సో కుటుమ్బికో ‘‘కిం అట్ఠికానం పూజనేనా’’తి తా పరిభాసేత్వా ధాతుపూజం వివణ్ణేసి. తాపి తస్స వచనం అనాదియిత్వా తత్థ గన్త్వా ధాతుపూజం కత్వా గేహం ఆగతా తాదిసేన రోగేన అభిభూతా నచిరస్సేవ కాలం కత్వా దేవలోకే నిబ్బత్తింసు. సో పన కోధేన అభిభూతో నచిరస్సేవ కాలం కత్వా తేన పాపకమ్మేన పేతేసు నిబ్బత్తి.
అథేకదివసం ఆయస్మా మహాకస్సపో సత్తేసు అనుకమ్పాయ తథారూపం ఇద్ధాభిసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖాసి, యథా మనుస్సా తే పేతే తా చ దేవతాయో పస్సన్తి. తథా పన కత్వా చేతియఙ్గణే ఠితో తం ధాతువివణ్ణకం పేతం తీహి గాథాహి పుచ్ఛి. తస్స సో పేతో బ్యాకాసి –
౫౦౭. ‘‘అన్తలిక్ఖస్మిం తిట్ఠన్తో, దుగ్గన్ధో పూతి వాయసి;
ముఖఞ్చ తే కిమయో పూతిగన్ధం, ఖాదన్తి కిం కమ్మమకాసి పుబ్బే.
౫౦౮. ‘‘తతో సత్థం గహేత్వాన, ఓక్కన్తన్తి పునప్పునం;
ఖారేన పరిప్ఫోసిత్వా, ఓక్కన్తన్తి పునప్పునం.
౫౦౯. ‘‘కిం ను కాయేన వాచాయ, మనసా దుక్కటం కతం;
కిస్సకమ్మవిపాకేన, ఇదం దుక్ఖం నిగచ్ఛసీ’’తి.
౫౧౦. ‘‘అహం రాజగహే రమ్మే, రమణీయే గిరిబ్బజే;
ఇస్సరో ధనధఞ్ఞస్స, సుపహూతస్స మారిస.
౫౧౧. ‘‘తస్సాయం మే భరియా చ, ధీతా చ సుణిసా చ మే;
తా మాలం ఉప్పలఞ్చాపి, పచ్చగ్ఘఞ్చ విలేపనం;
థూపం హరన్తియో వారేసిం, తం పాపం పకతం మయా.
౫౧౨. ‘‘ఛళాసీతిసహస్సాని, మయం పచ్చత్తవేదనా;
థూపపూజం వివణ్ణేత్వా, పచ్చామ నిరయే భుసం.
౫౧౩. ‘‘యే చ ఖో థూపపూజాయ, వత్తన్తే అరహతో మహే;
ఆదీనవం పకాసేన్తి, వివేచయేథ నే తతో.
౫౧౪. ‘‘ఇమా చ పస్స అయన్తియో, మాలధారీ అలఙ్కతా;
మాలావిపాకంనుభోన్తియో, సమిద్ధా చ తా యసస్సినియో.
౫౧౫. ‘‘తఞ్చ దిస్వాన అచ్ఛేరం, అబ్భుతం లోమహంసనం;
నమో కరోన్తి సప్పఞ్ఞా, వన్దన్తి తం మహామునిం.
౫౧౬. ‘‘సోహం నూన ఇతో గన్త్వా, యోనిం లద్ధాన మానుసిం;
థూపపూజం కరిస్సామి, అప్పమత్తో పునప్పున’’న్తి.
౫౦౭-౮. తత్థ దుగ్గన్ధోతి అనిట్ఠగన్ధో, కుణపగన్ధగన్ధీతి అత్థో. తేనాహ ‘‘పూతి వాయసీ’’తి. తతోతి దుగ్గన్ధవాయనతో కిమీహి ఖాయితబ్బతో చ ఉపరి. సత్తం గహేత్వాన, ఓక్కన్తన్తి పునప్పునన్తి కమ్మసఞ్చోదితా సత్తా నిసితధారం సత్థం గహేత్వా పునప్పునం తం వణముఖం అవకన్తన్తి. ఖారేన పరిప్ఫోసిత్వా, ఓక్కన్తన్తి పునప్పునన్తి అవకన్తితట్ఠానే ఖారోదకేన ఆసిఞ్చిత్వా పునప్పునమ్పి అవకన్తన్తి.
౫౧౦. ఇస్సరో ధనధఞ్ఞస్స, సుపహూతస్సాతి అతివియ పహూతస్స ధనస్స ధఞ్ఞస్స చ ఇస్సరో సామీ, అడ్ఢో మహద్ధనోతి అత్థో.
౫౧౧. తస్సాయం మే భరియా చ, ధీతా చ సుణిసా చాతి తస్స మయ్హం అయం పురిమత్తభావే భరియా, అయం ధీతా, అయం సుణిసా. తా దేవభూతా ఆకాసే ఠితాతి దస్సేన్తో వదతి. పచ్చగ్ఘన్తి అభినవం. థూపం హరన్తియో వారేసిన్తి థూపం పూజేతుం ఉపనేన్తియో ధాతుం వివణ్ణేన్తో పటిక్ఖిపిం. తం పాపం పకతం మయాతి తం ధాతువివణ్ణనపాపం కతం సమాచరితం మయాతి విప్పటిసారప్పత్తో వదతి.
౫౧౨. ఛళాసీతిసహస్సానీతి ఛసహస్సాధికా అసీతిసహస్సమత్తా. మయన్తి తే పేతే అత్తనా సద్ధిం సఙ్గహేత్వా వదతి. పచ్చత్తవేదనాతి విసుం విసుం అనుభుయ్యమానదుక్ఖవేదనా. నిరయేతి బలదుక్ఖతాయ పేత్తివిసయం నిరయసదిసం కత్వా ఆహ.
౫౧౩. యే చ ఖో థూపపూజాయ, వత్తన్తే అరహతో మహేతి అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స థూపం ఉద్దిస్స పూజామహే పవత్తమానే అహం వియ యే థూపపూజాయ ఆదీనవం దోసం పకాసేన్తి. తే పుగ్గలే తతో పుఞ్ఞతో వివేచయేథ వివేచాపయేథ, పరిబాహిరే జనయేథాతి అఞ్ఞాపదేసేన అత్తనో మహాజానియతం విభావేతి.
౫౧౪. ఆయన్తియోతి ఆకాసేన ఆగచ్ఛన్తియో. మాలావిపాకన్తి థూపే కతమాలాపూజాయ విపాకం ఫలం. సమిద్ధాతి దిబ్బసమ్పత్తియా సమిద్ధా. తా యసస్సినియోతి తా పరివారవన్తియో.
౫౧౫. తఞ్చ దిస్వానాతి తస్స అతిపరిత్తస్స పూజాపుఞ్ఞస్స అచ్ఛరియం అబ్భుతం లోమహంసనం అతిఉళారం విపాకవిసేసం దిస్వా. నమో కరోన్తి సప్పఞ్ఞా, వన్దన్తి తం మహామునిన్తి, భన్తే కస్సప, ఇమా ఇత్థియో తం ఉత్తమపుఞ్ఞక్ఖేత్తభూతం వన్దన్తి అభివాదేన్తి, నమో కరోన్తి నమక్కారఞ్చ కరోన్తీతి అత్థో.
౫౧౬. అథ సో పేతో సంవిగ్గమానసో సంవేగానురూపం ఆయతిం అత్తనా కాతబ్బం దస్సేన్తో ‘‘సోహం నూనా’’తి గాథమాహ. తం ఉత్తానత్థమేవ.
ఏవం పేతేన వుత్తో మహాకస్సపో తం అట్ఠుప్పత్తిం కత్వా సమ్పత్తపరిసాయ ధమ్మం దేసేసి.
ధాతువివణ్ణపేతవత్థువణ్ణనా నిట్ఠితా.
ఇతి ఖుద్దక-అట్ఠకథాయ పేతవత్థుస్మిం
దసవత్థుపటిమణ్డితస్స
తతియస్స చూళవగ్గస్స అత్థసంవణ్ణనా నిట్ఠితా.