౨. సూకరముఖపేతవత్థువణ్ణనా

కాయో తే సబ్బసోవణ్ణోతి ఇదం సత్థరి రాజగహం ఉపనిస్సాయ వేళువనే కలన్దకనివాపే విహరన్తే అఞ్ఞతరం సూకరముఖపేతం ఆరబ్భ వుత్తం. అతీతే కిర కస్సపస్స భగవతో సాసనే ఏకో భిక్ఖు కాయేన సఞ్ఞతో అహోసి, వాచాయ అసఞ్ఞతో, భిక్ఖూ అక్కోసతి పరిభాసతి. సో కాలం కత్వా నిరయే నిబ్బత్తో, ఏకం బుద్ధన్తరం తత్థ పచ్చిత్వా తతో చవిత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే రాజగహసమీపే గిజ్ఝకూటపబ్బతపాదే తస్సేవ కమ్మస్స విపాకావసేసేన ఖుప్పిపాసాభిభూతో పేతో హుత్వా నిబ్బత్తి. తస్స కాయో సువణ్ణవణ్ణో అహోసి, ముఖం సూకరముఖసదిసం. అథాయస్మా నారదో గిజ్ఝకూటే పబ్బతే వసన్తో పాతోవ సరీరపటిజగ్గనం కత్వా పత్తచీవరమాదాయ రాజగహం పిణ్డాయ గచ్ఛన్తో అన్తరామగ్గే తం పేతం దిస్వా తేన కతకమ్మం పుచ్ఛన్తో –

౪. ‘‘కాయో తే సబ్బసోవణ్ణో, సబ్బా ఓభాసతే దిసా;

ముఖం తే సూకరస్సేవ, కిం కమ్మమకరీ పురే’’తి. –

గాథమాహ. తత్థ కాయో తే సబ్బసోవణ్ణోతి తవ కాయో దేహో సబ్బో సువణ్ణవణ్ణో ఉత్తత్తకనకసన్నిభో. సబ్బా ఓభాసతే దిసాతి తస్స పభాయ సబ్బాపి దిసా సమన్తన్తో ఓభాసతి విజ్జోతతి. ఓభాసతేతి వా అన్తోగధహోతుఅత్థమిదం పదన్తి ‘‘తే కాయో సబ్బసోవణ్ణో సబ్బా దిసా ఓభాసేతి విజ్జోతేతీ’’తి అత్థో దట్ఠబ్బో. ముఖం తే సూకరస్సేవాతి ముఖం పన తే సూకరస్స వియ, సూకరముఖసదిసం తవ ముఖన్తి అత్థో. కిం కమ్మమకరీ పురేతి ‘‘త్వం పుబ్బే అతీతజాతియం కీదిసం కమ్మం అకాసీ’’తి పుచ్ఛతి.

ఏవం థేరేన సో పేతో కతకమ్మం పుట్ఠో గాథాయ విస్సజ్జేన్తో –

౫. ‘‘కాయేన సఞ్ఞతో ఆసిం, వాచాయాసిమసఞ్ఞతో;

తేన మేతాదిసో వణ్ణో, యథా పస్ససి నారదా’’తి. –

ఆహ. తత్థ కాయేన సఞ్ఞతో ఆసిన్తి కాయికేన సంయమేన సంయతో కాయద్వారికేన సంవరేన సంవుతో అహోసిం. వాచాయాసిమసఞ్ఞతోతి వాచాయ అసఞ్ఞతో వాచసికేన అసంవరేన సమన్నాగతో అహోసిం. తేనాతి తేన ఉభయేన సంయమేన అసంయమేన చ. మేతి మయ్హం. ఏతాదిసో వణ్ణోతి ఏదిసో. యథా త్వం, నారద, పచ్చక్ఖతో పస్ససి, ఏవరూపో, కాయేన మనుస్ససణ్ఠానో సువణ్ణవణ్ణో, ముఖేన సూకరసదిసో ఆసిన్తి యోజనా. వణ్ణసద్దో హి ఇధ ఛవియం సణ్ఠానే చ దట్ఠబ్బో.

ఏవం పేతో థేరేన పుచ్ఛితో తమత్థం విస్సజ్జేత్వా తమేవ కారణం కత్వా థేరస్స ఓవాదం దేన్తో –

౬. ‘‘తం త్యాహం నారద బ్రూమి, సామం దిట్ఠమిదం తయా;

మాకాసి ముఖసా పాపం, మా ఖో సూకరముఖో అహూ’’తి. –

గాథమాహ. తత్థ తన్తి తస్మా. త్యాహన్తి తే అహం. నారదాతి థేరం ఆలపతి. బ్రూమీతి కథేమి. సామన్తి సయమేవ. ఇదన్తి అత్తనో సరీరం సన్ధాయ వదతి. అయఞ్హేత్థ అత్థో – యస్మా, భన్తే నారద, ఇదం మమ సరీరం గలతో పట్ఠాయ హేట్ఠా మనుస్ససణ్ఠానం, ఉపరి సూకరసణ్ఠానం, తయా పచ్చక్ఖతోవ దిట్ఠం, తస్మా తే అహం ఓవాదవసేన వదామీతి. కిన్తి చేతి ఆహ ‘‘మాకాసి ముఖసా పాపం, మా ఖో సూకరముఖో అహూ’’తి. తత్థ మాతి పటిసేధే నిపాతో. ముఖసాతి ముఖేన. ఖోతి అవధారణే, వాచాయ పాపకమ్మం మాకాసి మా కరోహి. మా ఖో సూకరముఖో అహూతి అహం వియ సూకరముఖో మా అహోసియేవ. సచే పన త్వం ముఖరో హుత్వా వాచాయ పాపం కరేయ్యాసి, ఏకంసేన సూకరముఖో భవేయ్యాసి, తస్మా మాకాసి ముఖసా పాపన్తి ఫలపటిసేధనముఖేనపి హేతుమేవ పటిసేధేతి.

అథాయస్మా నారదో రాజగహే పిణ్డాయ చరిత్వా పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తో చతుపరిసమజ్ఝే నిసిన్నస్స సత్థునో తమత్థం ఆరోచేసి. సత్థా, ‘‘నారద, పుబ్బేవ మయా సో సత్థో దిట్ఠో’’తి వత్వా అనేకాకారవోకారం వచీదుచ్చరితసన్నిస్సితం ఆదీనవం, వచీసుచరితపటిసంయుత్తఞ్చ ఆనిసంసం పకాసేన్తో ధమ్మం దేసేసి. సా దేసనా సమ్పత్తపరిసాయ సాత్థికా అహోసీతి.

సూకరముఖపేతవత్థువణ్ణనా నిట్ఠితా.