౯. సిక్ఖానిసంససుత్తవణ్ణనా

౪౬. నవమే సిక్ఖానిసంసాతి ఏత్థ సిక్ఖితబ్బాతి సిక్ఖా, సా తివిధా అధిసీలసిక్ఖా, అధిచిత్తసిక్ఖా, అధిపఞ్ఞాసిక్ఖాతి. తివిధాపి చేసా సిక్ఖా ఆనిసంసా ఏతేసం, న లాభసక్కారసిలోకాతి సిక్ఖానిసంసా. విహరథాతి సిక్ఖానిసంసా హుత్వా విహరథ, తీసు సిక్ఖాసు ఆనిసంసదస్సావినో హుత్వా తాహి సిక్ఖాహి లద్ధబ్బం ఆనిసంసమేవ సమ్పస్సన్తా విహరథాతి అత్థో. పఞ్ఞుత్తరాతి తాసు సిక్ఖాసు యా అధిపఞ్ఞాసిక్ఖాసఙ్ఖాతా పఞ్ఞా, సా ఉత్తరా పధానా విసిట్ఠా ఏతేసన్తి పఞ్ఞుత్తరా. యే హి సిక్ఖానిసంసా విహరన్తి, తే పఞ్ఞుత్తరా భవన్తీతి. విముత్తిసారాతి అరహత్తఫలసఙ్ఖాతా విముత్తి సారం ఏతేసన్తి విముత్తిసారా, యథావుత్తం విముత్తింయేవ సారతో గహేత్వా ఠితాతి అత్థో. యే హి సిక్ఖానిసంసా పఞ్ఞుత్తరా చ, న తే భవవిసేసం పత్థేన్తి, అపిచ ఖో విభవం ఆకఙ్ఖన్తా విముత్తింయేవ సారతో పచ్చేన్తి. సతాధిపతేయ్యాతి జేట్ఠకకరణట్ఠేన సతి అధిపతేయ్యం ఏతేసన్తి సతాధిపతేయ్యా అధిపతి ఏవ అధిపతేయ్యన్తి కత్వా, చతూసు సతిపట్ఠానేసు సుప్పతిట్ఠితచిత్తా కాయానుపస్సనాదిముఖేన సమథవిపస్సనాభావనానుయుత్తాతి అత్థో.

అథ వా సిక్ఖానిసంసాతి భిక్ఖవే, ఏవరూపే దుల్లభక్ఖణపటిలాభే తివిధసిక్ఖాసిక్ఖనమేవ ఆనిసంసం కత్వా విహరథ, ఏవం విహరన్తా చ పఞ్ఞుత్తరా పఞ్ఞాయ ఉత్తరా లోకుత్తరపఞ్ఞాయ సమన్నాగతా హుత్వా విహరథ, ఏవంభూతా చ విముత్తిసారా నిబ్బానసారా అనఞ్ఞసారా విహరథ. తథాభావస్స చాయం ఉపాయో, యం సతాధిపతేయ్యా విహరథ, సతిపట్ఠానభావనాయ యుత్తప్పయుత్తా హోథ, సబ్బత్థ వా సతారక్ఖేన చేతసా విహరథాతి ఏవమేత్థ అత్థో వేదితబ్బో. ఇతి భగవా తీసు సిక్ఖాసు భిక్ఖూ నియోజేన్తో యథా తా సిక్ఖితబ్బా, యేన చ పారిపూరిం గచ్ఛన్తి, తం సఙ్ఖేపేనేవ దస్సేత్వా ఇదాని యథానుసిట్ఠం పటిపజ్జమానానం ఫలవిసేసదస్సనేన తస్సా పటిపత్తియా అమోఘభావం పకాసేన్తో ‘‘సిక్ఖానిసంసాన’’న్తిఆదిమాహ. తం వుత్తత్థమేవ.

గాథాసు పరిపుణ్ణసిక్ఖన్తి అగ్గఫలప్పత్తియా పరిసుద్ధసిక్ఖం, అసేక్ఖన్తి అత్థో. అపహానధమ్మన్తి ఏత్థ పహానధమ్మా వుచ్చన్తి కుప్పా విముత్తియో. పహానధమ్మోతి హి హానధమ్మో కుప్పధమ్మో. న పహానధమ్మోతి అపహానధమ్మో, అకుప్పధమ్మో. ‘‘అప్పహానధమ్మో’’తిపి పాళి, సో ఏవ అత్థో. ఖయో ఏవ అన్తోతి ఖయన్తో, జాతియా ఖయన్తో జాతిఖయన్తో, నిబ్బానం. ఖయో వా మరణం, జాతిఖయన్తో నిబ్బానమేవ, తస్స దిట్ఠత్తా జాతిఖయన్తదస్సీ.

తస్మాతి యస్మా సిక్ఖాపారిపూరియా అయం జరాపారఙ్గమనపరియోసానో ఆనిసంసో, తస్మా. సదాతి సబ్బకాలం. ఝానరతాతి లక్ఖణూపనిజ్ఝానే, ఆరమ్మణూపనిజ్ఝానేతి దువిధేపి ఝానే రతా, తతో ఏవ సమాహితా. మారం ససేనం అభిభుయ్యాతి కిలేససేనాయ అనట్ఠసేనాయ చ ససేనం అనవసిట్ఠం చతుబ్బిధమ్పి మారం అభిభవిత్వా. దేవపుత్తమారస్సపి హి గుణమారణే సహాయభావూపగమనతో కిలేసా ‘‘సేనా’’తి వుచ్చన్తి. తథా రోగాదయో అనట్ఠా మచ్చుమారస్స. యథాహ –

‘‘కామా తే పఠమా సేనా, దుతియా అరతి వుచ్చతి;

తతియా ఖుప్పిపాసా తే, చతుత్థీ తణ్హా పవుచ్చతి.

‘‘పఞ్చమీ థినమిద్ధం తే, ఛట్ఠా భీరూ పవుచ్చతి;

సత్తమీ విచికిచ్ఛా తే, మక్ఖో థమ్భో చ అట్ఠమో.

‘‘లాభో సిలోకో సక్కారో, మిచ్ఛాలద్ధో చ యో యసో;

యో చత్తానం సముక్కంసే, పరే చ అవజానతి.

‘‘ఏసా నముచి తే సేనా, కణ్హస్సాభిప్పహారినీ;

న నం అసూరో జినాతి, జేత్వా చ లభతే సుఖ’’న్తి. (సు. ని. ౪౩౮-౪౪౧; మహాని. ౨౮);

యథా చాహ –

‘‘అజ్జేవ కిచ్చమాతప్పం, కో జఞ్ఞా మరణం సువే;

న హి నో సఙ్గరం తేన, మహాసేనేన మచ్చునా’’తి. (మ. ని. ౩.౨౮౦; జా. ౨.౨౨.౧౨౧);

భవథ జాతిమరణస్స పారగాతి జాతియా మరణస్స చ పారగామినో నిబ్బానగామినో భవథాతి.

నవమసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.