౭. ఆతాపీసుత్తవణ్ణనా

౩౪. సత్తమే అనాతాపీతి కిలేసానం ఆతాపనట్ఠేన ఆతాపో, వీరియం, సో ఏతస్స అత్థీతి ఆతాపీ, న ఆతాపీ అనాతాపీ, సమ్మప్పధానవిరహితో కుసీతోతి వుత్తం హోతి. ఓత్తాపో వుచ్చతి పాపుత్రాసో, సో ఏతస్స అత్థీతి ఓత్తాపీ, న ఓత్తాపీ అనోత్తాపీ, ఓత్తాపరహితో. అథ వా ఆతాపప్పటిపక్ఖో అనాతాపో, కోసజ్జం సో అస్స అత్థీతి అనాతాపీ. యం ‘‘న ఓత్తపతి ఓత్తప్పితబ్బేన, న ఓత్తపతి పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం సమాపత్తియా’’తి ఏవం వుత్తం, తం అనోత్తప్పం అనోత్తాపో. సో అస్స అత్థీతి అనోత్తాపీతి ఏవమేత్థ అత్థో వేదితబ్బో.

అభబ్బోతి అనరహో. సమ్బోధాయాతి అరియమగ్గత్థాయ. నిబ్బానాయాతి కిలేసానం అచ్చన్తవూపసమాయ అమతమహానిబ్బానాయ. అనుత్తరస్స యోగక్ఖేమస్సాతి అరహత్తఫలస్స. తఞ్హి ఉత్తరితరస్స అభావతో అనుత్తరం, చతూహి యోగేహి అనుపద్దుతత్తా ఖేమం నిబ్భయన్తి యోగక్ఖేమన్తి చ వుచ్చతి. అధిగమాయాతి పత్తియా. ఆతాపీతి వీరియవా. సో హి ‘‘ఆరద్ధవీరియో విహరతి అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ, కుసలానం ధమ్మానం ఉపసమ్పదాయ, థామవా దళ్హపరక్కమో అనిక్ఖిత్తధురో కుసలేసు ధమ్మేసూ’’తి (దీ. ని. ౩.౩౪౫) ఏవం వుత్తేన వీరియారమ్భేన సమన్నాగతో కిలేసానం అచ్చన్తమేవ ఆతాపనసీలోతి ఆతాపీ. ఓత్తాపీతి ‘‘యం ఓత్తపతి ఓత్తప్పితబ్బేన, ఓత్తపతి పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం సమాపత్తియా’’తి (ధ. స. ౩౧) ఏవం వుత్తేన ఓత్తప్పేన సమన్నాగతత్తా ఓత్తపనసీలోతి ఓత్తప్పీ. అయఞ్హి ఓత్తాపీతి వుత్తో. తదవినాభావతో హిరియా చ సమన్నాగతో ఏవ హోతీతి హిరోత్తప్పసమ్పన్నో అణుమత్తేపి వజ్జే భయదస్సావీ సీలేసు పరిపూరకారీ హోతి. ఇచ్చస్స సీలసమ్పదా దస్సితా. ఆతాపీతి ఇమినా నయేనస్స కిలేసపరితాపితాదీపనేన సమథవిపస్సనాభావనానుయుత్తతా దస్సితా. యథావుత్తఞ్చ వీరియం సద్ధాసతిసమాధిపఞ్ఞాహి వినా న హోతీతి విముత్తిపరిపాచకాని సద్ధాపఞ్చమాని ఇన్ద్రియాని అత్థతో వుత్తానేవ హోన్తి. తేసు చ సిద్ధేసు అనిచ్చే అనిచ్చసఞ్ఞా, అనిచ్చే దుక్ఖసఞ్ఞా, దుక్ఖే అనత్తసఞ్ఞా, పహానసఞ్ఞా, విరాగసఞ్ఞా, నిరోధసఞ్ఞాతి ఛ నిబ్బేధభాగియా సఞ్ఞా సిద్ధా ఏవాతి. ఏవం ఇమేహి ద్వీహి ధమ్మేహి సమన్నాగతస్స లోకియానం సీలసమాధిపఞ్ఞానం సిజ్ఝనతో మగ్గఫలనిబ్బానాధిగమస్స భబ్బతం దస్సేన్తో ‘‘ఆతాపీ చ ఖో…పే… అధిగమాయా’’తి ఆహ.

గాథాసు కుసీతోతి మిచ్ఛావితక్కబహులతాయ కామబ్యాపాదవిహింసావితక్కసఙ్ఖాతేహి కుచ్ఛితేహి పాపధమ్మేహి సితో సమ్బన్ధో యుత్తోతి కుసీతో. కుచ్ఛితం వా సీదతి సమ్మాపటిపత్తితో అవసీదతీతి కుసీతో, ద-కారస్స త-కారం కత్వా. హీనవీరియోతి నిబ్బీరియో, చతూసుపి ఇరియాపథేసు వీరియకరణరహితో. అనుస్సాహసంహననసభావస్స చిత్తాలసియస్స థినస్స, అసత్తివిఘాతసభావస్స కాయాలసియస్స మిద్ధస్స చ అభిణ్హప్పవత్తియా థినమిద్ధబహులో. పాపజిగుచ్ఛనలక్ఖణాయ హిరియా అభావేన తప్పటిపక్ఖేన అహిరికేన సమన్నాగతత్తా చ అహిరికో. హిరోత్తప్పవీరియానం అభావేనేవ సమ్మాపటిపత్తియం నత్థి ఏతస్స ఆదరోతి అనాదరో. ఉభయథాపి తథా ధమ్మపుగ్గలేన దువిధకిరియాకరణేన అనాదరో. ఫుట్ఠున్తి ఫుసితుం. సమ్బోధిముత్తమన్తి సమ్బోధిసఙ్ఖాతం ఉత్తమం అరహత్తం అధిగన్తుం అభబ్బోతి అత్థో.

సతిమాతి చిరకతచిరభాసితానం అనుస్సరణే సమత్థస్స సతినేపక్కస్స భావేన చతుసతిపట్ఠానయోగేన సతిమా. నిపకోతి సత్తట్ఠానియసమ్పజఞ్ఞసఙ్ఖాతేన చేవ కమ్మట్ఠానపరిహరణపఞ్ఞాసఙ్ఖాతేన చ నేపక్కేన సమన్నాగతత్తా నిపకో. ఝాయీతి ఆరమ్మణూపనిజ్ఝానేన లక్ఖణూపనిజ్ఝానేన చాతి ద్వీహిపి ఝానేహి ఝాయీ. అప్పమత్తోతి ‘‘దివసం చఙ్కమేన నిసజ్జాయ ఆవరణియేహి ధమ్మేహి చిత్తం పరిసోధేతీ’’తిఆదినా నయేన కమ్మట్ఠానభావనాయ అప్పమత్తో. సంయోజనం జాతిజరాయ ఛేత్వాతి జాతియా చేవ జరాయ చ సత్తే సంయోజేతీతి సంయోజనన్తి లద్ధనామం కామరాగాదికం దసవిధమ్పి కిలేసజాతం అనుసయసముగ్ఘాతవసేన మూలతో ఛిన్దిత్వా. అథ వా సంయోజనం జాతిజరాయ ఛేత్వాతి జాతిజరాయ సంయోజనం ఛిన్దిత్వా. యస్స హి సంయోజనాని అచ్ఛిన్నాని, తస్స జాతిజరాయ అచ్ఛేదో అసముగ్ఘాతోవ. యస్స పన తాని ఛిన్నాని, తస్స జాతిజరాపి ఛిన్నావ కారణస్స సముగ్ఘాతితత్తా. తస్మా సంయోజనం ఛిన్దన్తో ఏవ జాతిజరాపి ఛిన్దతి. తేన వుత్తం ‘‘సంయోజనం జాతిజరాయ ఛేత్వా’’తి. ఇధేవ సమ్బోధిమనుత్తరం ఫుసేతి ఇమస్మింయేవ అత్తభావే అగ్గమగ్గం అరహత్తం వా ఫుసే పాపుణేయ్య.

సత్తమసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.