౫. ముసావాదసుత్తవణ్ణనా

౨౫. పఞ్చమే ఏకధమ్మం అతీతస్సాతి కా ఉప్పత్తి? భగవతో భిక్ఖుసఙ్ఘస్స చ మహాలాభసక్కారో ఉప్పజ్జి, తిత్థియానం పరిహాయి. తే హతలాభసక్కారా నిప్పభా నిత్తేజా ఇస్సాపకతా చిఞ్చమాణవికం నామ పరిబ్బాజికం ఉయ్యోజేసుం – ‘‘ఏహి, త్వం భగిని, సమణం గోతమం అభూతేన అబ్భాచిక్ఖస్సూ’’తి. సా భగవన్తం చతుపరిసమజ్ఝే ధమ్మం దేసేన్తం ఉపగన్త్వా అభూతేన అబ్భాచిక్ఖిత్వా సక్కేనస్సా అభూతభావే పకాసితే మహాజనేన ‘‘ధీ కాళకణ్ణీ’’తి విహారతో నిక్కడ్ఢాపితా పథవియా వివరే దిన్నే అవీచిజాలానం ఇన్ధనం హుత్వావ అవీచినిరయే నిబ్బత్తి, భియ్యోసోమత్తాయ తిత్థియానం లాభసక్కారో పరిహాయి. భిక్ఖూ ధమ్మసభాయం కథం సముట్ఠాపేసుం ‘‘ఆవుసో, చిఞ్చమాణవికా ఏవం ఉళారగుణం అగ్గదక్ఖిణేయ్యం సమ్మాసమ్బుద్ధం అభూతేన అక్కోసిత్వా మహావినాసం పత్తా’’తి. సత్థా ఆగన్త్వా ‘‘కాయ నుత్థ, భిక్ఖవే, ఏతరహి కథాయ సన్నిసిన్నా’’తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘ఇమాయ నామా’’తి వుత్తే ‘‘న, భిక్ఖవే, ఇదానేవ, పుబ్బేపి సా మం అభూతేన అక్కోసిత్వా మహావినాసం పత్తాయేవా’’తి మహాపదుమజాతకమ్పి విత్థారేత్వా ఉపరి ధమ్మం దేసేన్తో ఇమిస్సా అట్ఠుప్పత్తియా ‘‘ఏకధమ్మం అతీతస్సా’’తి ఇదం సుత్తం దేసేసి.

తత్థ ఏకధమ్మన్తి ఏకం వచీసచ్చసఙ్ఖాతం ధమ్మం. అతీతస్సాతి యా సా అట్ఠ అనరియవోహారే వజ్జేత్వా అట్ఠసు అరియవోహారేసు పతిట్ఠాపనత్థం ‘‘సచ్చం, భణే, నాలిక’’న్తి అరియేహి ఠపితా మరియాదా, తం అతిక్కమిత్వా ఠితస్స. పురిసో ఏవ పుగ్గలోతి పురిసపుగ్గలో, తస్స. అకరణీయన్తి కాతుం అసక్కుణేయ్యం. సమ్పజానముసావాదీ హి పుగ్గలో కిఞ్చి పాపకమ్మం కత్వా ‘‘ఇదం నామ తయా కత’’న్తి వుత్తే ‘‘న మయా కత’’న్తి ముసావాదేనేవ పరిహరిస్సతి. ఏవఞ్చ పటిపజ్జన్తో కిఞ్చి పాపకమ్మం కరోతియేవ, న తత్థ లజ్జతి సచ్చమరియాదాయ సమతిక్కన్తత్తా. తేన వుత్తం ‘‘కతమం ఏకధమ్మం, యదిదం, భిక్ఖవే, సమ్పజానముసావాదో’’తి.

గాథాయం ముసావాదిస్సాతి ముసా అభూతం అతచ్ఛం పరేసం విఞ్ఞాపనవసేన వదనసీలస్స. యస్స దససు వచనేసు ఏకమ్పి సచ్చం నత్థి, ఏవరూపే వత్తబ్బమేవ నత్థి. జన్తునోతి సత్తస్స. సత్తో హి జాయనట్ఠేన ‘‘జన్తూ’’తి వుచ్చతి. వితిణ్ణపరలోకస్సాతి విస్సట్ఠపరలోకస్స. ఈదిసో హి మనుస్ససమ్పత్తి దేవలోకసమ్పత్తి అవసానే నిబ్బానసమ్పత్తీతి ఇమా తిస్సోపి సమ్పత్తియో న పస్సతి. నత్థి పాపన్తి తస్స తాదిసస్స ఇదం నామ పాపం న కత్తబ్బన్తి నత్థీతి.

పఞ్చమసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.