౩. మోహసుత్తవణ్ణనా

౩. తతియే మోహన్తి అఞ్ఞాణం. తఞ్హి దుక్ఖే అఞ్ఞాణం, దుక్ఖసముదయే అఞ్ఞాణం, దుక్ఖనిరోధే అఞ్ఞాణం, దుక్ఖనిరోధగామినియా పటిపదాయ అఞ్ఞాణన్తిఆదినా నయేన విభాగేన అనేకప్పభేదమ్పి ముయ్హన్తి. తేన సయం వా ముయ్హతి ముయ్హనమత్తమేవ వా తన్తి మోహోతి వుచ్చతి. సో చిత్తస్స అన్ధభావలక్ఖణో, అఞ్ఞాణలక్ఖణో వా, అసమ్పటివేధరసో, ఆరమ్మణసభావచ్ఛాదనరసో వా, అసమ్మాప్పటిపత్తిపచ్చుపట్ఠానో, అన్ధకారపచ్చుపట్ఠానో వా, అయోనిసోమనసికారపదట్ఠానో, సబ్బాకుసలానం మూలన్తి దట్ఠబ్బో. ఇధాపి పజహథాతి పదస్స –

‘‘మూళ్హో అత్థం న జానాతి, మూళ్హో ధమ్మం న పస్సతి;

అన్ధతమం తదా హోతి, యం మోహో సహతే నరం’’. (ఇతివు. ౮౮);

‘‘అనత్థజననో మోహో…పే…. (ఇతివు. ౮౮);

‘‘అవిజ్జా, భిక్ఖవే, పుబ్బఙ్గమా అకుసలానం ధమ్మానం సమాపత్తియా’’ (ఇతివు. ౪౦);

‘‘మోహసమ్బన్ధనో లోకో, భబ్బరూపోవ దిస్సతి’’; (ఉదా. ౭౦);

‘‘మోహో నిదానం కమ్మానం సముదయాయ’’ (అ. ని. ౩.౩౪);

‘‘మూళ్హో ఖో, బ్రాహ్మణ, మోహేన అభిభూతో పరియాదిన్నచిత్తో దిట్ఠధమ్మికమ్పి భయం వేరం పసవతి, సమ్పరాయికమ్పి భయం వేరం పసవతీ’’తి చ –

ఆదినా నయేన ‘‘యో కోచి ధమ్మో కామచ్ఛన్దాదిసంకిలేసధమ్మేహి నిబ్బత్తేతబ్బో, అత్థతో సబ్బో సో మోహహేతుకో’’తి చ మోహే ఆదీనవం తప్పటిపక్ఖతో మోహప్పహానే ఆనిసంసఞ్చ పచ్చవేక్ఖిత్వా కామచ్ఛన్దాదిప్పహానక్కమేనేవ పుబ్బభాగే తదఙ్గాదివసేన మోహం పజహన్తా తతియమగ్గేన యథావుత్తలోభదోసేకట్ఠం మోహం సముచ్ఛేదవసేన పజహథాతి అత్థో దట్ఠబ్బో. అనాగామిమగ్గవజ్ఝో ఏవ హి మోహో ఇధాధిప్పేతోతి. మూళ్హాసేతి కుసలాకుసలసావజ్జానవజ్జాదిభేదే అత్తనో హితాహితే సమ్మూళ్హా. సేసం వుత్తనయమేవ.

తతియసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.