౬. బిళాలపాదకసేట్ఠివత్థు

మావమఞ్ఞేథ పుఞ్ఞస్సాతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో బిళాలపాదకసేట్ఠిం ఆరబ్భ కథేసి.

ఏకస్మిఞ్హి సమయే సావత్థివాసినో వగ్గబన్ధనేన బుద్ధప్పముఖస్స భిక్ఖుసఙ్ఘస్స దానం దేన్తి. అథేకదివసం సత్థా అనుమోదనం కరోన్తో ఏవమాహ –

‘‘ఉపాసకా ఇధేకచ్చో అత్తనావ దానం దేతి, పరం న సమాదపేతి. సో నిబ్బత్తనిబ్బత్తట్ఠానే భోగసమ్పదం లభతి, నో పరివారసమ్పదం. ఏకచ్చో అత్తనా దానం న దేతి, పరం సమాదపేతి. సో నిబ్బత్తనిబ్బత్తట్ఠానే పరివారసమ్పదం లభతి, నో భోగసమ్పదం. ఏకచ్చో అత్తనా చ న దేతి, పరఞ్చ న సమాదపేతి. సో నిబ్బత్తనిబ్బత్తట్ఠానే నేవ భోగసమ్పదం లభతి, న పరివారసమ్పదం, విఘాసాదో హుత్వా విచరతి. ఏకచ్చో అత్తనా చ దేతి, పరఞ్చ సమాదపేతి. సో నిబ్బత్తనిబ్బత్తట్ఠానే భోగసమ్పదఞ్చేవ లభతి, పరివారసమ్పదఞ్చా’’తి.

అథేకో పణ్డితపురిసో తం ధమ్మదేసనం సుత్వా ‘‘అహో అచ్ఛరియమిదం కారణం, అహం దాని ఉభయసమ్పత్తిసంవత్తనికం కమ్మం కరిస్సామీ’’తి చిన్తేత్వా సత్థారం ఉట్ఠాయ గమనకాలే ఆహ – ‘‘భన్తే, స్వే అమ్హాకం భిక్ఖం గణ్హథా’’తి. కిత్తకేహి పన తే భిక్ఖూహి అత్థోతి? సబ్బభిక్ఖూహి, భన్తేతి. సత్థా అధివాసేసి. సోపి గామం పవిసిత్వా, ‘‘అమ్మతాతా, మయా స్వాతనాయ బుద్ధప్పముఖో భిక్ఖుసఙ్ఘో నిమన్తితో, యో యత్తకానం భిక్ఖూనం సక్కోతి, సో తత్తకానం యాగుఆదీనం అత్థాయ తణ్డులాదీని దేతు, ఏకస్మిం ఠానే పచాపేత్వా దానం దస్సామా’’తి ఉగ్ఘోసేన్తో విచరి.

అథ నం ఏకో సేట్ఠి అత్తనో ఆపణద్వారం సమ్పత్తం దిస్వా ‘‘అయం అత్తనో పహోనకే భిక్ఖూ అనిమన్తేత్వా పన సకలగామం సమాదపేన్తో విచరతీ’’తి కుజ్ఝిత్వా ‘‘తయా గహితభాజనం ఆహరా’’తి తీహి అఙ్గులీహి గహేత్వా థోకే తణ్డులే అదాసి, తథా ముగ్గే, తథా మాసేతి. సో తతో పట్ఠాయ బిళాలపాదకసేట్ఠి నామ జాతో, సప్పిఫాణితాదీని దేన్తోపి కరణ్డం కుటే పక్ఖిపిత్వా ఏకతో కోణం కత్వా బిన్దుం బిన్దుం పగ్ఘరాయన్తో థోకథోకమేవ అదాసి. ఉపాసకో అవసేసేహి దిన్నం ఏకతో కత్వా ఇమినా దిన్నం విసుంయేవ అగ్గహేసి. సో సేట్ఠి తస్స కిరియం దిస్వా ‘‘కిం ను ఖో ఏస మయా దిన్నం విసుం గణ్హాతీ’’తి చిన్తేత్వా తస్స పచ్ఛతో పచ్ఛతో ఏకం చూళుపట్ఠాకం పహిణి ‘‘గచ్ఛ, యం ఏస కరోతి, తం జానాహీ’’తి. సో గన్త్వా ‘‘సేట్ఠిస్స మహప్ఫలం హోతూ’’తి యాగుభత్తపూవానం అత్థాయ ఏకం ద్వే తణ్డులే పక్ఖిపిత్వా ముగ్గమాసేపి తేలఫాణితాదిబిన్దూనిపి సబ్బభాజనేసు పక్ఖిపి. చూళుపట్ఠాకో గన్త్వా సేట్ఠిస్స ఆరోచేసి. తం సుత్వా సేట్ఠి చిన్తేసి – ‘‘సచే మే సో పరిసమజ్ఝే అవణ్ణం భాసిస్సతి, మమ నామే గహితమత్తేయేవ నం పహరిత్వా మారేస్సామీ’’తి నివాసనన్తరే ఛురికం బన్ధిత్వా పునదివసే గన్త్వా భత్తగ్గే అట్ఠాసి. సో పురిసో బుద్ధప్పముఖం భిక్ఖుసఙ్ఘం పరివిసిత్వా భగవన్తం ఆహ – ‘‘భన్తే, మయా మహాజనం సమాదపేత్వా ఇమం దానం దిన్నం, తత్థ సమాదపితమనుస్సా అత్తనో అత్తనో బలేన బహూనిపి థోకానిపి తణ్డులాదీని అదంసు, తేసం సబ్బేసం మహప్ఫలం హోతూ’’తి. తం సుత్వా సో సేట్ఠి చిన్తేసి – ‘‘అహం ‘అసుకేన నామ అచ్ఛరాయ గణ్హిత్వా తణ్డులాదీని దిన్నానీతి మమ నామే గహితమత్తే ఇమం మారేస్సామీ’తి ఆగతో, అయం పన సబ్బసఙ్గాహికం కత్వా ‘యేహిపి నాళిఆదీహి మినిత్వా దిన్నం, యేహిపి అచ్ఛరాయ గహేత్వా దిన్నం, సబ్బేసం మహప్ఫలం హోతూ’తి వదతి. సచాహం ఏవరూపం న ఖమాపేస్సామి, దేవదణ్డో మమ మత్థకే పతిస్సతీ’’తి. సో తస్స పాదమూలే నిపజ్జిత్వా ‘‘ఖమాహి మే, సామీ’’తి ఆహ. ‘‘కిం ఇద’’న్తి చ తేన వుత్తే సబ్బం తం పవత్తిం ఆరోచేసి. తం కిరియం దిస్వా సత్థా ‘‘కిం ఇద’’న్తి దానవేయ్యావటికం పుచ్ఛి. సో అతీతదివసతో పట్ఠాయ సబ్బం తం పవత్తిం ఆరోచేసి. అథ నం సత్థా ‘‘ఏవం కిర సేట్ఠీ’’తి పుచ్ఛిత్వా, ‘‘ఆమ, భన్తే’’తి వుత్తే, ‘‘ఉపాసక, పుఞ్ఞం నామ ‘అప్పక’న్తి న అవమఞ్ఞితబ్బం, మాదిసస్స బుద్ధప్పముఖస్స భిక్ఖుసఙ్ఘస్స దానం దత్వా ‘అప్పక’న్తి న అవమఞ్ఞితబ్బం. పణ్డితమనుస్సా హి పుఞ్ఞం కరోన్తా వివటభాజనం వియ ఉదకేన అనుక్కమేన పుఞ్ఞేన పూరన్తియేవా’’తి వత్వా అనుసన్ధిం ఘటేత్వా ధమ్మం దేసేన్తో ఇమం గాథమాహ –

౧౨౨. ‘‘మావమఞ్ఞేథ పుఞ్ఞస్స, న మన్దం ఆగమిస్సతి;

ఉదబిన్దునిపాతేన, ఉదకుమ్భోపి పూరతి;

ధీరో పూరతి పుఞ్ఞస్స, థోకం థోకమ్పి ఆచిన’’న్తి.

తస్సత్థో – పణ్డితమనుస్సో పుఞ్ఞం కత్వా ‘‘అప్పకమత్తం మయా కతం, న మన్దం విపాకవసేన ఆగమిస్సతి, ఏవం పరిత్తకం కమ్మం కహం మం దక్ఖిస్సతి, అహం వా తం కహం దక్ఖిస్సామి, కదా ఏతం విపచ్చిస్సతీ’’తి ఏవం పుఞ్ఞం మావమఞ్ఞేథ న అవజానేయ్య. యథా హి నిరన్తరం ఉదబిన్దునిపాతేన వివరిత్వా ఠపితం కులాలభాజనం పూరతి, ఏవం ధీరో పణ్డితపురిసో థోకం థోకమ్పి పుఞ్ఞం ఆచినన్తో పుఞ్ఞస్స పూరతీతి.

దేసనావసానే సో సేట్ఠి సోతాపత్తిఫలం పాపుణి, సమ్పత్తపరిసాయపి సాత్థికా ధమ్మదేసనా అహోసీతి.

బిళాలపాదకసేట్ఠివత్థు ఛట్ఠం.