౩. లాజదేవధీతావత్థు

పుఞ్ఞఞ్చేతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో లాజదేవధీతరం ఆరబ్భ కథేసి. వత్థు రాజగహే సముట్ఠితం.

ఆయస్మా హి మహాకస్సపో పిప్పలిగుహాయం విహరన్తో ఝానం సమాపజ్జిత్వా సత్తమే దివసే వుట్ఠాయ దిబ్బేన చక్ఖునా భిక్ఖాచారట్ఠానం ఓలోకేన్తో ఏకం సాలిఖేత్తపాలికం ఇత్థిం సాలిసీసాని గహేత్వా లాజే కురుమానం దిస్వా ‘‘సద్ధా ను ఖో, అస్సద్ధా’’తి వీమంసిత్వా ‘‘సద్ధా’’తి ఞత్వా ‘‘సక్ఖిస్సతి ను ఖో మే సఙ్గహం కాతుం, నో’’తి ఉపధారేన్తో ‘‘విసారదా కులధీతా మమ సఙ్గహం కరిస్సతి, కత్వా చ పన మహాసమ్పత్తిం లభిస్సతీ’’తి ఞత్వా చీవరం పారుపిత్వా పత్తమాదాయ సాలిఖేత్తసమీపేయేవ అట్ఠాసి. కులధీతా థేరం దిస్వావ పసన్నచిత్తా పఞ్చవణ్ణాయ పీతియా ఫుట్ఠసరీరా ‘‘తిట్ఠథ, భన్తే’’తి వత్వా లాజే ఆదాయ వేగేన గన్త్వా థేరస్స పత్తే ఆకిరిత్వా పఞ్చపతిట్ఠితేన వన్దిత్వా, ‘‘భన్తే, తుమ్హేహి దిట్ఠధమ్మస్స భాగినీ అస్స’’న్తి పత్థనం అకాసి. థేరో ‘‘ఏవం హోతూ’’తి అనుమోదనమకాసి. సాపి థేరం వన్దిత్వా అత్తనా దిన్నదానం ఆవజ్జమానా నివత్తి. తాయ చ పన కేదారమరియాదాయ గమనమగ్గే ఏకస్మిం బిలే ఘోరవిసో సప్పో నిపజ్జి. సో థేరస్స కాసాయపటిచ్ఛన్నం జఙ్ఘం డంసితుం నాసక్ఖి. ఇతరా దానం ఆవజ్జమానా నివత్తన్తీ తం పదేసం పాపుణి. సప్పో బిలా నిక్ఖమిత్వా తం డంసిత్వా తత్థేవ పాతేసి. సా పసన్నచిత్తేన కాలం కత్వా తావతింసభవనే తింసయోజనికే కనకవిమానే సుత్తప్పబుద్ధా వియ సబ్బాలఙ్కారపటిమణ్డితేన తిగావుతేన అత్తభావేన నిబ్బత్తి. సా ద్వాదసయోజనికం ఏకం దిబ్బవత్థం నివాసేత్వా ఏకం పారుపిత్వా అచ్ఛరాసహస్సపరివుతా పుబ్బకమ్మపకాసనత్థాయ సువణ్ణలాజభరితేన ఓలమ్బకేన సువణ్ణసరకేన పటిమణ్డితే విమానద్వారే ఠితా అత్తనో సమ్పత్తిం ఓలోకేత్వా ‘‘కిం ను ఖో మే కత్వా అయం సమ్పత్తి లద్ధా’’తి దిబ్బేన చక్ఖునా ఉపధారేన్తీ ‘‘అయ్యస్స మే మహాకస్సపత్థేరస్స దిన్నలాజనిస్సన్దేన సా లద్ధా’’తి అఞ్ఞాసి.

సా ఏవం పరిత్తకేన కమ్మేన ఏవరూపం సమ్పత్తిం లభిత్వా ‘‘న దాని మయా పమజ్జితుం వట్టతి, అయ్యస్స వత్తపటివత్తం కత్వా ఇమం సమ్పత్తిం థావరం కరిస్సామీ’’తి చిన్తేత్వా పాతోవ కనకమయం సమ్మజ్జనిఞ్చేవ కచవరఛడ్డనకఞ్చ పచ్ఛిం ఆదాయ గన్త్వా థేరస్స పరివేణం సమ్మజ్జిత్వా పానీయపరిభోజనీయం ఉపట్ఠాపేసి. థేరో తం దిస్వా ‘‘కేనచి దహరేన వా సామణేరేన వా వత్తం కతం భవిస్సతీ’’తి సల్లక్ఖేసి. సా దుతియదివసేపి తథేవ అకాసి, థేరోపి తథేవ సల్లక్ఖేసి. తతియదివసే పన థేరో తస్సా సమ్మజ్జనిసద్దం సుత్వా తాలచ్ఛిద్దాదీహి చ పవిట్ఠం సరీరోభాసం దిస్వా ద్వారం వివరిత్వా ‘‘కో ఏస సమ్మజ్జతీ’’తి పుచ్ఛి. ‘‘అహం, భన్తే, తుమ్హాకం ఉపట్ఠాయికా లాజదేవధీతా’’తి. ‘‘నను మయ్హం ఏవంనామికా ఉపట్ఠాయికా నామ నత్థీ’’తి. ‘‘అహం, భన్తే, సాలిఖేత్తం రక్ఖమానా లాజే దత్వా పసన్నచిత్తా నివత్తన్తీ సప్పేన దట్ఠా కాలం కత్వా తావతింసదేవలోకే ఉప్పన్నా, మయా అయ్యం నిస్సాయ అయం సమ్పత్తి లద్ధా, ఇదానిపి తుమ్హాకం వత్తపటివత్తం కత్వా ‘సమ్పత్తిం థావరం కరిస్సామీ’తి ఆగతామ్హి, భన్తే’’తి. ‘‘హియ్యోపి పరేపి తయావేతం ఠానం సమ్మజ్జితం, తయావ పానీయభోజనీయం ఉపట్ఠాపిత’’న్తి. ‘‘ఆమ, భన్తే’’తి. ‘‘అపేహి దేవధీతే, తయా కతం వత్తం కతంవ హోతు, ఇతో పట్ఠాయ ఇమం ఠానం మా ఆగమీ’’తి. ‘‘భన్తే, మా మం నాసేథ, తుమ్హాకం వత్తం కత్వా సమ్పత్తిం మే థిరం కాతుం దేథా’’తి. ‘‘అపేహి దేవధీతే, మా మం అనాగతే చిత్తబీజనిం గహేత్వా నిసిన్నేహి ధమ్మకథికేహి ‘మహాకస్సపత్థేరస్స కిర ఏకా దేవధీతా ఆగన్త్వా వత్తపటివత్తం కత్వా పానీయపరిభోజనీయం ఉపట్ఠాపేసీ’తి వత్తబ్బతం కరి, ఇతో పట్ఠాయ ఇధ మా ఆగమి, పటిక్కమా’’తి. సా ‘‘మా మం, భన్తే, నాసేథా’’తి పునప్పునం యాచియేవ. థేరో ‘‘నాయం మమ వచనం సుణాతీ’’తి చిన్తేత్వా ‘‘తువం పమాణం న జానాసీ’’తి అచ్ఛరం పహరి. సా తత్థ సణ్ఠాతుం అసక్కోన్తీ ఆకాసే ఉప్పతిత్వా అఞ్జలిం పగ్గయ్హ, ‘‘భన్తే, మయా లద్ధసమ్పత్తిం మా నాసేథ, థావరం కాతుం దేథా’’తి రోదన్తీ ఆకాసే అట్ఠాసి.

సత్థా జేతవనే గన్ధకుటియం నిసిన్నోవ తస్సా రోదితసద్దం సుత్వా ఓభాసం ఫరిత్వా దేవధీతాయ సమ్ముఖే నిసీదిత్వా కథేన్తో వియ ‘‘దేవధీతే మమ పుత్తస్స కస్సపస్స సంవరకరణమేవ భారో, పుఞ్ఞత్థికానం పన ‘అయం నో అత్థో’తి సల్లక్ఖేత్వా పుఞ్ఞకరణమేవ భారో. పుఞ్ఞకరణఞ్హి ఇధ చేవ సమ్పరాయే చ సుఖమేవా’’తి వత్వా అనుసన్ధిం ఘటేత్వా ధమ్మం దేసేన్తో ఇమం గాథమాహ –

౧౧౮. ‘‘పుఞ్ఞఞ్చే పురిసో కయిరా, కయిరా నం పునప్పునం;

తమ్హి ఛన్దం కయిరాథ, సుఖో పుఞ్ఞస్స ఉచ్చయో’’తి.

తస్సత్థో – సచే పురిసో పుఞ్ఞం కరేయ్య, ‘‘ఏకవారం మే పుఞ్ఞం కతం, అలం ఏత్తావతా’’తి అనోరమిత్వా పునప్పునం కరోథేవ. తస్స అకరణక్ఖణేపి తమ్హి పుఞ్ఞే ఛన్దం రుచిం ఉస్సాహం కరోథేవ. కిం కారణా? సుఖో పుఞ్ఞస్స ఉచ్చయో. పుఞ్ఞస్స హి ఉచ్చయో వుడ్ఢి ఇధలోకపరలోకసుఖావహనతో సుఖోతి.

దేసనావసానే దేవధీతా పఞ్చచత్తాలీసయోజనమత్థకే ఠితావ సోతాపత్తిఫలం పాపుణీతి.

లాజదేవధీతావత్థు తతియం.