౧౨. సుప్పబుద్ధసక్యవత్థు

న అన్తలిక్ఖేతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా నిగ్రోధారామే విహరన్తో సుప్పబుద్ధం సక్కం ఆరబ్భ కథేసి.

సో కిర ‘‘అయం మమ ధీతరం ఛడ్డేత్వా నిక్ఖన్తో చ, మమ పుత్తం పబ్బాజేత్వా తస్స వేరిట్ఠానే ఠితో చా’’తి ఇమేహి ద్వీహి కారణేహి సత్థరి ఆఘాతం బన్ధిత్వా ఏకదివసం ‘‘న దానిస్స నిమన్తనట్ఠానం గన్త్వా భుఞ్జితుం దస్సామీ’’తి గమనమగ్గం పిదహిత్వా అన్తరవీథియం సురం పివన్తో నిసీది. అథస్స సత్థరి భిక్ఖుసఙ్ఘపరివుతే తం ఠానం ఆగతే ‘‘సత్థా ఆగతో’’తి ఆరోచేసుం. సో ఆహ – ‘‘పురతో గచ్ఛాతి తస్స వదేథ, నాయం మయా మహల్లకతరో, నాస్స మగ్గం దస్సామీ’’తి పునప్పునం వుచ్చమానోపి తథేవ వత్వా నిసీది. సత్థా మాతులస్స సన్తికా మగ్గం అలభిత్వా తతో నివత్తి. సోపి ఏకం చరపురిసం పేసేసి ‘‘గచ్ఛ, తస్స కథం సుత్వా ఏహీ’’తి. సత్థాపి నివత్తన్తో సితం కత్వా ఆనన్దత్థేరేన ‘‘కో ను ఖో, భన్తే, సితస్స పాతుకమ్మస్స పచ్చయో’’తి పుట్ఠో ఆహ – ‘‘పస్ససి, ఆనన్ద, సుప్పబుద్ధ’’న్తి. పస్సామి, భన్తేతి. భారియం తేన కమ్మం కతం మాదిసస్స బుద్ధస్స మగ్గం అదేన్తేన, ఇతో సత్తమే దివసే హేట్ఠాపాసాదే సోపానపాదమూలే పథవిం పవిసిస్సతీతి. చరపురిసో తం కథం సుత్వా సుప్పబుద్ధస్స సన్తికం గన్త్వా ‘‘కిం మమ భాగినేయ్యేన నివత్తన్తేన వుత్త’’న్తి పుట్ఠో యథాసుతం ఆరోచేసి. సో తస్స వచనం సుత్వా ‘‘న దాని మమ భాగినేయ్యస్స కథాయ దోసో అత్థి, అద్ధా యం సో వదతి, తం తథేవ హోతి. ఏవం సన్తేపి నం ఇదాని ముసావాదేన నిగ్గణ్హిస్సామి. సో హి మం ‘సత్తమే దివసే పథవిం పవిసిస్సతీ’తి అనియమేన అవత్వా ‘హేట్ఠాపాసాదే సోపానపాదమూలే పథవిం పవిసిస్సతీ’’’తి ఆహ. ‘‘ఇతో దాని పట్ఠాయాహం తం ఠానం న గమిస్సామి, అథ నం తస్మిం ఠానే పథవిం అపవిసిత్వా ముసావాదేన నిగ్గణ్హిస్సామీ’’తి అత్తనో ఉపభోగజాతం సబ్బం సత్తభూమికపాసాదస్స ఉపరి ఆరోపేత్వా సోపానం హరాపేత్వా ద్వారం పిదహాపేత్వా ఏకేకస్మిం ద్వారే ద్వే ద్వే మల్లే ఠపేత్వా ‘‘సచాహం పమాదేన హేట్ఠా ఓరోహితుకామో హోమి, నివారేయ్యాథ మ’’న్తి వత్వా సత్తమే పాసాదతలే సిరిగబ్భే నిసీది. సత్థా తం పవత్తిం సుత్వా, ‘‘భిక్ఖవే, సుప్పబుద్ధో న కేవలం పాసాదతలే వేహాసం ఉప్పతిత్వా ఆకాసే వా నిసీదతు, నావాయ వా సముద్దం పక్ఖన్దతు, పబ్బతన్తరం వా పవిసతు, బుద్ధానం కథాయ ద్విధాభావో నామ నత్థి, మయా వుత్తట్ఠానేయేవ సో పథవిం పవిసిస్సతీ’’తి వత్వా అనుసన్ధిం ఘటేత్వా ధమ్మం దేసేన్తో ఇమం గాథమాహ –

౧౨౮. ‘‘న అన్తలిక్ఖే న సముద్దమజ్ఝే, న పబ్బతానం వివరం పవిస్స;

న విజ్జతీ సో జగతిప్పదేసో, యత్థట్ఠితం నప్పసహేయ్య మచ్చూ’’తి.

తత్థ యత్థ ఠితం నప్పసహేయ్య, మచ్చూతి యస్మిం పదేసే ఠితం మరణం నప్పసహేయ్య నాభిభవేయ్య, కేసగ్గమత్తోపి పథవిప్పదేసో నత్థి. సేసం పురిమసదిసమేవాతి.

దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పాపుణింసూతి.

సత్తమే దివసే సత్థు భిక్ఖాచారమగ్గస్స నిరుద్ధవేలాయ హేట్ఠాపాసాదే సుప్పబుద్ధస్స మఙ్గలస్సో ఉద్దామో హుత్వా తం తం భిత్తిం పహరి. సో ఉపరి నిసిన్నోవస్స సద్దం సుత్వా ‘‘కిమేత’’న్తి పుచ్ఛి. ‘‘మఙ్గలస్సో ఉద్దామో’’తి. సో పనస్సో సుప్పబుద్ధం దిస్వావ సన్నిసీదతి. అథ నం సో గణ్హితుకామో హుత్వా నిసిన్నట్ఠానా ఉట్ఠాయ ద్వారాభిముఖో అహోసి, ద్వారాని సయమేవ వివటాని, సోపానం సకట్ఠానేయేవ ఠితం. ద్వారే ఠితా మల్లా తం గీవాయం గహేత్వా హేట్ఠాభిముఖం ఖిపింసు. ఏతేనుపాయేన సత్తసుపి తలేసు ద్వారాని సయమేవ వివటాని, సోపానాని యథాఠానే ఠితాని. తత్థ తత్థ మల్లా తం గీవాయమేవ గహేత్వా హేట్ఠాభిముఖం ఖిపింసు. అథ నం హేట్ఠాపాసాదే సోపానపాదమూలం సమ్పత్తమేవ మహాపథవీ వివరమానా భిజ్జిత్వా సమ్పటిచ్ఛి, సో గన్త్వా అవీచిమ్హి నిబ్బత్తీతి.

సుప్పబుద్ధసక్యవత్థు ద్వాదసమం.

పాపవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.

నవమో వగ్గో.