౧౦. మణికారకులూపకతిస్సత్థేరవత్థు

గబ్భమేకేతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో మణికారకులూపకం తిస్సత్థేరం ఆరబ్భ కథేసి.

సో కిర థేరో ఏకస్స మణికారస్స కులే ద్వాదస వస్సాని భుఞ్జి. తస్మిం కులే జయమ్పతికా మాతాపితుట్ఠానే ఠత్వా థేరం పటిజగ్గింసు. అథేకదివసం సో మణికారో థేరస్స పురతో మంసం ఛిన్దన్తో నిసిన్నో హోతి. తస్మిం ఖణే రాజా పసేనది కోసలో ఏకం మణిరతనం ‘‘ఇమం ధోవిత్వా విజ్ఝిత్వా పహిణతూ’’తి పేసేసి. మణికారో సలోహితేనేవ హత్థేన తం పటిగ్గహేత్వా పేళాయ ఉపరి ఠపేత్వా హత్థధోవనత్థం అన్తో పావిసి. తస్మిం పన గేహే పోసావనియకోఞ్చసకుణో అత్థి. సో లోహితగన్ధేన మంససఞ్ఞాయ తం మణిం థేరస్స పస్సన్తస్సేవ గిలి. మణికారో ఆగన్త్వా మణిం అపస్సన్తో ‘‘మణి కేన గహితో’’తి భరియఞ్చ పుత్తకే చ పటిపాటియా పుచ్ఛిత్వా తేహి ‘‘న గణ్హామా’’తి వుత్తే ‘‘థేరేన గహితో భవిస్సతీ’’తి. చిన్తేత్వా భరియాయ సద్ధిం మన్తేసి – ‘‘థేరేన మణి గహితో భవిస్సతీ’’తి. సా, సామి, మా ఏవం అవచ, ఏత్తకం కాలం మయా థేరస్స న కిఞ్చి వజ్జం దిట్ఠపుబ్బం, న సో మణిం గణ్హాతీతి. మణికారో థేరం పుచ్ఛి – ‘‘భన్తే, ఇమస్మిం ఠానే మణిరతనం తుమ్హేహి గహిత’’న్తి. న గణ్హామి, ఉపాసకాతి. భన్తే, న ఇధ అఞ్ఞో అత్థి, తుమ్హేహియేవ గహితో భవిస్సతి, దేథ మే మణిరతనన్తి. సో తస్మిం అసమ్పటిచ్ఛన్తే పున భరియం ఆహ – ‘‘థేరేనేవ మణి గహితో, పీళేత్వా నం పుచ్ఛిస్సామీ’’తి. సా, సామి, మా నో నాసయి, వరం అమ్హేహి దాసబ్యం ఉపగన్తుం, న చ థేరం ఏవరూపం వత్తున్తి. సో ‘‘సబ్బేవ మయం దాసత్తం ఉపగచ్ఛన్తా మణిమూలం న అగ్ఘామా’’తి రజ్జుం గహేత్వా థేరస్స సీసం వేఠేత్వా దణ్డేన ఘట్టేసి. థేరస్స సీసతో చ కణ్ణనాసాహి చ లోహితం పగ్ఘరి, అక్ఖీని నిక్ఖమనాకారప్పత్తాని అహేసుం, సో వేదనాపమత్తో భూమియం పతి. కోఞ్చో లోహితగన్ధేనా గన్త్వా లోహితం పివి. అథ నం మణికారో థేరే ఉప్పన్నకోధవేగేన ‘‘త్వం కిం కరోసీ’’తి పాదేన పహరిత్వా ఖిపి. సో ఏకప్పహారేనేవ మరిత్వా ఉత్తానో అహోసి.

థేరో తం దిస్వా, ఉపాసక, సీసే వేఠనం తావ మే సిథిలం కత్వా ఇమం కోఞ్చం ఓలోకేహి ‘‘మతో వా, నో వా’’తి. అథ నం సో ఆహ – ‘‘ఏసో వియ త్వమ్పి మరిస్ససీ’’తి. ఉపాసక, ఇమినా సో మణి గిలితో, సచే అయం న అమరిస్సా, న తే అహం మరన్తోపి మణిం ఆచిక్ఖిస్సన్తి. సో తస్స ఉదరం ఫాలేత్వా మణిం దిస్వా పవేధేన్తో సంవిగ్గమానసో థేరస్స పాదమూలే నిపజ్జిత్వా ‘‘ఖమథ, మే, భన్తే, అజానన్తేన మయా కత’’న్తి ఆహ. ఉపాసక, నేవ తుయ్హం దోసో అత్థి, న మయ్హం, వట్టస్సేవేస దోసో, ఖమామి తేతి. భన్తే, సచే మే ఖమథ, పకతినియామేనేవ మే గేహే నిసీదిత్వా భిక్ఖం గణ్హథాతి. ‘‘ఉపాసక, న దానాహం ఇతో పట్ఠాయ పరేసం గేహస్స అన్తోఛదనం పవిసిస్సామి, అన్తోగేహపవేసనస్సేవ హి అయం దోసో, ఇతో పట్ఠాయ పాదేసు ఆవహన్తేసు గేహద్వారే ఠితోవ భిక్ఖం గణ్హిస్సామీ’’తి వత్వా ధుతఙ్గం సమాదాయ ఇమం గాథమాహ –

‘‘పచ్చతి మునినో భత్తం, థోకం థోకం కులే కులే;

పిణ్డికాయ చరిస్సామి, అత్థి జఙ్ఘబలం మమా’’తి. (థేరగా. ౨౪౮) –

ఇదఞ్చ పన వత్వా థేరో తేనేవ బ్యాధినా న చిరస్సేవ పరినిబ్బాయి. కోఞ్చో మణికారస్స భరియాయ కుచ్ఛిస్మిం పటిసన్ధిం గణ్హి. మణికారో కాలం కత్వా నిరయే నిబ్బత్తి. మణికారస్స భరియా థేరే ముదుచిత్తతాయ కాలం కత్వా దేవలోకే నిబ్బత్తి. భిక్ఖూ సత్థారం తేసం అభిసమ్పరాయం పుచ్ఛింసు. సత్థా, ‘‘భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చే గబ్భే నిబ్బత్తన్తి, ఏకచ్చే పాపకారినో నిరయే నిబ్బత్తన్తి, ఏకచ్చే కతకల్యాణా దేవలోకే నిబ్బత్తన్తి, అనాసవా పన పరినిబ్బాయన్తీ’’తి వత్వా అనుసన్ధిం ఘటేత్వా ధమ్మం దేసేన్తో ఇమం గాథమాహ –

౧౨౬. ‘‘గబ్భమేకే ఉప్పజ్జన్తి, నిరయం పాపకమ్మినో;

సగ్గం సుగతినో యన్తి, పరినిబ్బన్తి అనాసవా’’తి.

తత్థ గబ్భన్తి ఇధ మనుస్సగబ్భోవ అధిప్పేతో. సేసమేత్థ ఉత్తానత్థమేవ.

దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పాపుణింసూతి.

మణికారకులూపకతిస్సత్థేరవత్థు దసమం.