౭. సారిపుత్తత్థేరవత్థు

న బ్రాహ్మణస్సాతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో సారిపుత్తత్థేరం ఆరబ్భ కథేసి.

ఏకస్మిం కిర ఠానే సమ్బహులా మనుస్సా ‘‘అహో అమ్హాకం, అయ్యో, ఖన్తిబలేన సమన్నాగతో, అఞ్ఞేసు అక్కోసన్తేసు వా పహరన్తేసు వా కోపమత్తమ్పి నత్థీ’’తి థేరస్స గుణే కథయింసు. అథేకో మిచ్ఛాదిట్ఠికో బ్రాహ్మణో ‘‘కో ఏస న కుజ్ఝతీ’’తి పుచ్ఛి. ‘‘అమ్హాకం థేరో’’తి. ‘‘నం కుజ్ఝాపేన్తో న భవిస్సతీ’’తి? ‘‘నత్థేతం, బ్రాహ్మణా’’తి. ‘‘తేన హి అహం నం కుజ్ఝాపేస్సామీ’’తి? ‘‘సచే సక్కోసి, కుజ్ఝాపేహీ’’తి. సో ‘‘హోతు, జానిస్సామిస్స కత్తబ్బ’’న్తి థేరం భిక్ఖాయ పవిట్ఠం దిస్వా పచ్ఛాభాగేన గన్త్వా పిట్ఠిమజ్ఝే మహన్తం పాణిప్పహారమదాసి. థేరో ‘‘కిం నామేత’’న్తి అనోలోకేత్వావ గతో. బ్రాహ్మణస్స సకలసరీరే డాహో ఉప్పజ్జి. సో ‘‘అహో గుణసమ్పన్నో, అయ్యో’’తి థేరస్స పాదమూలే నిపజ్జిత్వా ‘‘ఖమథ మే, భన్తే’’తి వత్వా ‘‘కిం ఏత’’న్తి చ వుత్తే ‘‘అహం వీమంసనత్థాయ తుమ్హే పహరి’’న్తి ఆహ. ‘‘హోతు ఖమామి తే’’తి. ‘‘సచే మే, భన్తే, ఖమథ, మమ గేహేయేవ నిసీదిత్వా భిక్ఖం గణ్హథా’’తి థేరస్స పత్తం గణ్హి, థేరోపి పత్తం అదాసి. బ్రాహ్మణో థేరం గేహం నేత్వా పరివిసి.

మనుస్సా కుజ్ఝిత్వా ‘‘ఇమినా అమ్హాకం నిరపరాధో అయ్యో పహటో, దణ్డేనపిస్స మోక్ఖో నత్థి, ఏత్థేవ నం మారేస్సామా’’తి లేడ్డుదణ్డాదిహత్థా బ్రాహ్మణస్స గేహద్వారే అట్ఠంసు. థేరో ఉట్ఠాయ గచ్ఛన్తో బ్రాహ్మణస్స హత్థే పత్తం అదాసి. మనుస్సా తం థేరేన సద్ధిం గచ్ఛన్తం దిస్వా, ‘‘భన్తే, తుమ్హాకం పత్తం గహేత్వా బ్రాహ్మణం నివత్తేథా’’తి ఆహంసు. కిం ఏతం ఉపాసకాతి? బ్రాహ్మణేన తుమ్హే పహటా, మయమస్స కత్తబ్బం జానిస్సామాతి. కిం పన తుమ్హే ఇమినా పహటా, ఉదాహు అహన్తి? తుమ్హే, భన్తేతి. ‘‘మం ఏస పహరిత్వా ఖమాపేసి, గచ్ఛథ తుమ్హే’’తి మనుస్సే ఉయ్యోజేత్వా బ్రాహ్మణం నివత్తాపేత్వా థేరో విహారమేవ గతో. భిక్ఖూ ఉజ్ఝాయింసు ‘‘కిం నామేతం సారిపుత్తత్థేరో యేన బ్రాహ్మణేన పహటో, తస్సేవ గేహే నిసీదిత్వా భిక్ఖం గహేత్వా ఆగతో. థేరస్స పహటకాలతో పట్ఠాయ ఇదాని సో కస్స లజ్జిస్సతి, అవసేసే పోథేన్తో విచరిస్సతీ’’తి. సత్థా ఆగన్త్వా ‘‘కాయ నుత్థ, భిక్ఖవే, ఏతరహి కథాయ సన్నిసిన్నా’’తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘ఇమాయ నామా’’తి వుత్తే, ‘‘భిక్ఖవే, బ్రాహ్మణో బ్రాహ్మణం పహరన్తో నామ నత్థి, గిహిబ్రాహ్మణేన పన సమణబ్రాహ్మణో పహటో భవిస్సతి, కోధో నామేస అనాగామిమగ్గేన సముగ్ఘాతం గచ్ఛతీ’’తి వత్వా ధమ్మం దేసేన్తో ఇమా గాథా అభాసి –

౩౮౯. ‘‘న బ్రాహ్మణస్స పహరేయ్య, నాస్స ముఞ్చేథ బ్రాహ్మణో;

ధీ బ్రాహ్మణస్స హన్తారం, తతో ధీ యస్స ముఞ్చతి.

౩౯౦. ‘‘న బ్రాహ్మణస్సేతదకిఞ్చి సేయ్యో, యదా నిసేధో మనసో పియేహి;

యతో యతో హింసమనో నివత్తతి, తతో తతో సమ్మతిమేవ దుక్ఖ’’న్తి.

తత్థ పహరేయ్యాతి ‘‘ఖీణాసవబ్రాహ్మణోహమస్మీ’’తి జానన్తో ఖీణాసవస్స వా అఞ్ఞతరస్స వా జాతిబ్రాహ్మణస్స న పహరేయ్య. నాస్స ముఞ్చేథాతి సోపి పహటో ఖీణాసవబ్రాహ్మణో అస్స పహరిత్వా ఠితస్స వేరం న ముఞ్చేథ, తస్మిం కోపం న కరేయ్యాతి అత్థో. ధీ బ్రాహ్మణస్సాతి ఖీణాసవబ్రాహ్మణస్స హన్తారం గరహామి. తతో ధీతి యో పన తం పహరన్తం పటిపహరన్తో తస్స ఉపరి వేరం ముఞ్చతి, తం తతోపి గరహామియేవ.

ఏతదకిఞ్చి సేయ్యోతి యం ఖీణాసవస్స అక్కోసన్తం వా అపచ్చక్కోసనం, పహరన్తం వా అప్పటిపహరణం, ఏతం తస్స ఖీణాసవబ్రాహ్మణస్స న కిఞ్చి సేయ్యో, అప్పమత్తకం సేయ్యో న హోతి, అధిమత్తమేవ సేయ్యోతి అత్థో. యదా నిసేధో మనసో పియేహీతి కోధనస్స హి కోధుప్పాదోవ మనసో పియో నామ. కోధో హి పనేస మాతాపితూసుపి బుద్ధాదీసుపి అపరజ్ఝతి. తస్మా యో అస్స తేహి మనసో నిసేధో కోధవసేన ఉప్పజ్జమానస్స చిత్తస్స నిగ్గహో, ఏతం న కిఞ్చి సేయ్యోతి అత్థో. హింసమనోతి కోధమనో. సో తస్స యతో యతో వత్థుతో అనాగామిమగ్గేన సముగ్ఘాతం గచ్ఛన్తో నివత్తతి. తతో తతోతి తతో తతో వత్థుతో సకలమ్పి వట్టదుక్ఖం నివత్తతియేవాతి అత్థో.

దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పాపుణింసూతి.

సారిపుత్తత్థేరవత్థు సత్తమం.