౧. సున్దరీపరిబ్బాజికావత్థు

అభూతవాదీతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో సున్దరిం పరిబ్బాజికం ఆరబ్భ కథేసి.

‘‘తేన ఖో పన సమయేన భగవా సక్కతో హోతి గరుకతో మానితో పూజితో’’తి వత్థు విత్థారతో ఉదానే (ఉదా. ౩౮) ఆగతమేవ. అయం పనేత్థ సఙ్ఖేపో – భగవతో కిర భిక్ఖుసఙ్ఘస్స చ పఞ్చన్నం మహానదీనం మహోఘసదిసే లాభసక్కారే ఉప్పన్నే హతలాభసక్కారా అఞ్ఞతిత్థియా సూరియుగ్గమనకాలే ఖజ్జోపనకా వియ నిప్పభా హుత్వా ఏకతో సన్నిపతిత్వా మన్తయింసు – ‘‘మయం సమణస్స గోతమస్స ఉప్పన్నకాలతో పట్ఠాయ హతలాభసక్కారా, న నో కోచి అత్థిభావమ్పి జానాతి, కేన ను ఖో సద్ధిం ఏకతో హుత్వా సమణస్స గోతమస్స అవణ్ణం ఉప్పాదేత్వా లాభసక్కారమస్స అన్తరధాపేయ్యామా’’తి. అథ నేసం ఏతదహోసి – ‘‘సున్దరియా సద్ధిం ఏకతో హుత్వా సక్కుణిస్సామా’’తి. తే ఏకదివసం సున్దరిం తిత్థియారామం పవిసిత్వా వన్దిత్వా ఠితం నాలపింసు. సా పునప్పునం సల్లపన్తీపి పటివచనం అలభిత్వా ‘‘అపి పనయ్యా, కేనచి విహేఠితత్థా’’తి పుచ్ఛి. ‘‘కిం, భగిని, సమణం గోతమం అమ్హే విహేఠేత్వా హతలాభసక్కారే కత్వా విచరన్తం న పస్ససీ’’తి? ‘‘మయా ఏత్థ కిం కాతుం వట్టతీ’’తి? ‘‘త్వం ఖోసి, భగిని, అభిరూపా సోభగ్గప్పత్తా, సమణస్స గోతమస్స అయసం ఆరోపేత్వా మహాజనం తవ కథం గాహాపేత్వా హతలాభసక్కారం కరోహీ’’తి. సా తం సుత్వా ‘‘సాధూ’’తి సమ్పటిచ్ఛిత్వా పక్కన్తా తతో పట్ఠాయ మాలాగన్ధవిలేపనకప్పూరకటుకఫలాదీని గహేత్వా సాయం మహాజనస్స సత్థు ధమ్మదేసనం సుత్వా నగరం పవిసనకాలే జేతవనాభిముఖీ గచ్ఛతి, ‘‘కహం గచ్ఛసీ’’తి చ పుట్ఠా ‘‘సమణస్స గోతమస్స సన్తికం గమిస్సామి, అహఞ్హి తేన సద్ధిం ఏకగన్ధకుటియం వసామీ’’తి వత్వా అఞ్ఞతరస్మిం తిత్థియారామే వసిత్వా పాతోవ జేతవనమగ్గం ఓతరిత్వా నగరాభిముఖీ ఆగచ్ఛన్తీ ‘‘కిం, సున్దరి, కహం గతాసీ’’తి పుట్ఠా ‘‘సమణేన గోతమేన సద్ధిం ఏకగన్ధకుటియం వసిత్వా తం కిలేసరతియా రమాపేత్వా ఆగతామ్హీ’’తి వదతి.

అథ తే కతిపాహచ్చయేన ధుత్తానం కహాపణే దత్వా ‘‘గచ్ఛథ సున్దరిం మారేత్వా సమణస్స గోతమస్స గన్ధకుటియా సమీపే మాలాకచవరన్తరే నిక్ఖిపిత్వా ఏథా’’తి వదింసు. తే తథా అకంసు. తతో తిత్థియా ‘‘సున్దరిం న పస్సామా’’తి కోలాహలం కత్వా రఞ్ఞో ఆరోచేత్వా ‘‘కహం వో ఆసఙ్కా’’తి వుత్తా ‘‘ఇమేసు దివసేసు జేతవనే వసతి, తత్థస్సా పవత్తిం న జానామా’’తి వత్వా ‘‘తేన హి గచ్ఛథ, నం విచినథా’’తి రఞ్ఞా అనుఞ్ఞాతా అత్తనో ఉపట్ఠాకే గహేత్వా జేతవనం గన్త్వా విచినన్తా మాలాకచవరన్తరే తం దిస్వా మఞ్చకం ఆరోపేత్వా నగరం పవేసేత్వా ‘‘సమణస్స గోతమస్స సావకా ‘సత్థారా కతం పాపకమ్మం పటిచ్ఛాదేస్సామా’తి సున్దరిం మారేత్వా మాలాకచవరన్తరే నిక్ఖిపింసూ’’తి రఞ్ఞో ఆరోచయింసు. రాజా ‘‘తేన హి గచ్ఛథ, నగరం ఆహిణ్డథా’’తి ఆహ. తే నగరవీథీసు ‘‘పస్సథ సమణానం సక్యపుత్తియానం కమ్మ’’న్తిఆదీని వత్వా పున రఞ్ఞో నివేసనద్వారం ఆగమింసు. రాజా సున్దరియా సరీరం ఆమకసుసానే అట్టకం ఆరోపేత్వా రక్ఖాపేసి. సావత్థివాసినో ఠపేత్వా అరియసావకే సేసా యేభుయ్యేన ‘‘పస్సథ సమణానం సక్యపుత్తియానం కమ్మ’’న్తిఆదీని వత్వా అన్తోనగరేపి బహినగరేపి భిక్ఖూ అక్కోసన్తా విచరన్తి. భిక్ఖూ తం పవత్తిం తథాగతస్స ఆరోచేసుం. సత్థా ‘‘తేన హి తుమ్హేపి తే మనుస్సే ఏవం పటిచోదేథా’’తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

౩౦౬. ‘‘అభూతవాదీ నిరయం ఉపేతి,

యో వాపి కత్వా న కరోమిచాహ;

ఉభోపి తే పేచ్చ సమా భవన్తి,

నిహీనకమ్మా మనుజా పరత్థా’’తి.

తత్థ అభూతవాదీతి పరస్స దోసం అదిస్వావ ముసావాదం కత్వా తుచ్ఛేన పరం అబ్భాచిక్ఖన్తో. కత్వాతి యో వా పన పాపకమ్మం కత్వా ‘‘నాహం ఏతం కరోమీ’’తి ఆహ. పేచ్చ సమా భవన్తీతి తే ఉభోపి జనా పరలోకం గన్త్వా నిరయం ఉపగమనేన గతియా సమా భవన్తి. గతియేవ నేసం పరిచ్ఛిన్నా, ఆయు పన నేసం న పరిచ్ఛిన్నం. బహుకఞ్హి పాపకమ్మం కత్వా చిరం నిరయే పచ్చన్తి, పరిత్తం కత్వా అప్పమత్తకమేవ కాలం. యస్మా పన నేసం ఉభిన్నమ్పి లామకమేవ కమ్మం, తేన వుత్తం – ‘‘నిహీనకమ్మా మనుజా పరత్థా’’తి. పరత్థాతి ఇమస్స పన పదస్స పురతో పేచ్చపదేన సమ్బన్ధో. పేచ్చ పరత్థ ఇతో గన్త్వా తే నిహీనకమ్మా పరలోకే సమా భవన్తీతి అత్థో. దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పాపుణింసూతి.

రాజా ‘‘సున్దరియా అఞ్ఞేహి మారితభావం జానాథా’’తి పురిసే ఉయ్యోజేసి. అథ తే ధుత్తా తేహి కహాపణేహి సురం పివన్తా అఞ్ఞమఞ్ఞం కలహం కరింసు. ఏకో ఏకం ఆహ – ‘‘త్వం సున్దరిం ఏకప్పహారేనేవ మారేత్వా మాలాకచవరన్తరే నిక్ఖిపిత్వా తతో లద్ధకహాపణేహి సురం పివసి, హోతు హోతూ’’తి. రాజపురిసా తే ధుత్తే గహేత్వా రఞ్ఞో దస్సేసుం. అథ నే రాజా ‘‘తుమ్హేహి సా మారితా’’తి పుచ్ఛి. ‘‘ఆమ, దేవా’’తి. ‘‘కేహి మారాపితా’’తి? ‘‘అఞ్ఞతిత్థియేహి, దేవా’’తి. రాజా తిత్థియే పక్కోసాపేత్వా పుచ్ఛి. తే తథేవ వదింసు. తేన హి గచ్ఛథ తుమ్హే ఏవం వదన్తా నగరం ఆహిణ్డథ – ‘‘అయం సున్దరీ సమణస్స గోతమస్స అవణ్ణం ఆరోపేతుకామేహి అమ్హేహి మారాపితా, నేవ సమణస్స గోతమస్స, న సావకానం దోసో అత్థి, అమ్హాకమేవ దోసో’’తి. తే తథా కరింసు. బాలమహాజనో తదా సద్దహి, తిత్థియాపి ధుత్తాపి పురిసవధదణ్డం పాపుణింసు. తతో పట్ఠాయ బుద్ధానం సక్కారో మహా అహోసీతి.

సున్దరీపరిబ్బాజికావత్థు పఠమం.