౩. పధానికతిస్సత్థేరవత్థు

అత్తానఞ్చేతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో పధానికతిస్సత్థేరం ఆరబ్భ కథేసి.

సో కిర సత్థు సన్తికే కమ్మట్ఠానం గహేత్వా పఞ్చసతే భిక్ఖూ ఆదాయ అరఞ్ఞే వస్సం ఉపగన్త్వా, ‘‘ఆవుసో, ధరమానకస్స బుద్ధస్స సన్తికే వో కమ్మట్ఠానం గహితం, అప్పమత్తావ సమణధమ్మం కరోథా’’తి ఓవదిత్వా సయం గన్త్వా నిపజ్జిత్వా సుపతి. తే భిక్ఖూ పఠమయామే చఙ్కమిత్వా మజ్ఝిమయామే విహారం పవిసన్తి. సో నిద్దాయిత్వా పబుద్ధకాలే తేసం సన్తికం గన్త్వా ‘‘కిం తుమ్హే ‘నిపజ్జిత్వా నిద్దాయిస్సామా’తి ఆగతా, సీఘం నిక్ఖమిత్వా సమణధమ్మం కరోథా’’తి వత్వా సయం గన్త్వా తథేవ సుపతి. ఇతరే మజ్ఝిమయామే బహి చఙ్కమిత్వా పచ్ఛిమయామే విహారం పవిసన్తి. సో పునపి పబుజ్ఝిత్వా తేసం సన్తికం గన్త్వా తే విహారా నీహరిత్వా సయం పున గన్త్వా తథేవ సుపతి. తస్మిం నిచ్చకాలం ఏవం కరోన్తే తే భిక్ఖూ సజ్ఝాయం వా కమ్మట్ఠానం వా మనసికాతుం నాసక్ఖింసు, చిత్తం అఞ్ఞథత్తం అగమాసి. తే ‘‘అమ్హాకం ఆచరియో అతివియ ఆరద్ధవీరియో, పరిగ్గణ్హిస్సామ న’’న్తి పరిగ్గణ్హన్తా తస్స కిరియం దిస్వా ‘‘నట్ఠమ్హా, ఆవుసో, ఆచరియో నో తుచ్ఛరవం రవతీ’’తి వదింసు. తేసం అతివియ నిద్దాయ కిలమన్తానం ఏకభిక్ఖుపి విసేసం నిబ్బత్తేతుం నాసక్ఖి. తే వుట్ఠవస్సా సత్థు సన్తికం గన్త్వా సత్థారా కతపటిసన్థారా ‘‘కిం, భిక్ఖవే, అప్పమత్తా హుత్వా సమణధమ్మం కరిత్థా’’తి పుచ్ఛితా తమత్థం ఆరోచేసుం. సత్థా ‘‘న, భిక్ఖవే, ఇదానేవ, పుబ్బేపేస తుమ్హాకం అన్తరాయమకాసియేవా’’తి వత్వా తేహి యాచితో –

‘‘అమాతాపితరసంవడ్ఢో, అనాచేరకులే వసం;

నాయం కాలం అకాలం వా, అభిజానాతి కుక్కుటో’’తి. (జా. ౧.౧.౧౧౯) –

ఇమం అకాలరావికుక్కుటజాతకం విత్థారేత్వా కథేసి. ‘‘తదా హి సో కుక్కుటో అయం పధానికతిస్సత్థేరో అహోసి, ఇమే పఞ్చ సతా భిక్ఖూ తే మాణవా అహేసుం, దిసాపామోక్ఖో ఆచరియో అహమేవా’’తి సత్థా ఇమం జాతకం విత్థారేత్వా, ‘‘భిక్ఖవే, పరం ఓవదన్తేన నామ అత్తా సుదన్తో కాతబ్బో. ఏవం ఓవదన్తో హి సుదన్తో హుత్వా దమేతి నామా’’తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

౧౫౯. ‘‘అత్తానఞ్చే తథా కయిరా, యథాఞ్ఞమనుసాసతి;

సుదన్తో వత దమేథ, అత్తా హి కిర దుద్దమో’’తి.

తస్సత్థో – యో హి భిక్ఖు ‘‘పఠమయామాదీసు చఙ్కమితబ్బ’’న్తి వత్వా పరం ఓవదతి, సయం చఙ్కమనాదీని అధిట్ఠహన్తో అత్తానఞ్చే తథా కయిరా, యథాఞ్ఞమనుసాసతి, ఏవం సన్తే సుదన్తో వత దమేథాతి యేన గుణేన పరం అనుసాసతి, తేన అత్తనా సుదన్తో హుత్వా దమేయ్య. అత్తా హి కిర దుద్దమోతి అయఞ్హి అత్తా నామ దుద్దమో. తస్మా యథా సో సుదన్తో హోతి, తథా దమేతబ్బోతి.

దేసనావసానే పఞ్చ సతాపి తే భిక్ఖూ అరహత్తం పాపుణింసూతి.

పధానికతిస్సత్థేరవత్థు తతియం.