౯. సంకిచ్చసామణేరవత్థు

యో చ వస్ససతం జీవేతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో సంకిచ్చసామణేరం ఆరబ్భ కథేసి.

సావత్థియం కిర తింసమత్తా కులపుత్తా సత్థు ధమ్మకథం సుత్వా సాసనే ఉరం దత్వా పబ్బజింసు. తే ఉపసమ్పదాయ పఞ్చవస్సా హుత్వా సత్థారం ఉపసఙ్కమిత్వా గన్థధురం విపస్సనాధురన్తి ద్వే ధురానీతి సుత్వా ‘‘మయం మహల్లకకాలే పబ్బజితా’’తి గన్థధురే ఉస్సాహం అకత్వా విపస్సనాధురం పూరేతుకామా యావ అరహత్తా కమ్మట్ఠానం కథాపేత్వా, ‘‘భన్తే, ఏకం అరఞ్ఞాయతనం గమిస్సామా’’తి సత్థారం ఆపుచ్ఛింసు. సత్థా ‘‘కతరం ఠానం గమిస్సథా’’తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘అసుకం నామా’’తి వుత్తే ‘‘తత్థ తేసం ఏకం విఘాసాదం నిస్సాయ భయం ఉప్పజ్జిస్సతి, తఞ్చ పన సంకిచ్చసామణేరే గతే వూపసమిస్సతి, అథ నేసం పబ్బజితకిచ్చం పారిపూరిం గమిస్సతీ’’తి అఞ్ఞాసి.

సంకిచ్చసామణేరో నామ సారిపుత్తత్థేరస్స సామణేరో సత్తవస్సికో జాతియా. తస్స కిర మాతా సావత్థియం అడ్ఢకులస్స ధీతా. సా తస్మిం కుచ్ఛిగతే ఏకేన బ్యాధినా తఙ్ఖణఞ్ఞేవ కాలమకాసి. తస్సా ఝాపియమానాయ ఠపేత్వా గబ్భమంసం సేసం ఝాయి. అథస్సా గబ్భమంసం చితకతో ఓతారేత్వా ద్వీసు తీసు ఠానేసు సూలేహి విజ్ఝింసు. సూలకోటి దారకస్స అక్ఖికోటిం పహరి. ఏవం గబ్భమంసం విజ్ఝిత్వా అఙ్గారరాసిమ్హి ఖిపిత్వా అఙ్గారేహేవ పటిచ్ఛాదేత్వా పక్కమింసు. గబ్భమంసం ఝాయి, అఙ్గారమత్థకే పన సువణ్ణబిమ్బసదిసో దారకో పదుమగబ్భే నిపన్నో వియ అహోసి. పచ్ఛిమభవికస్స సత్తస్స హి సినేరునా ఓత్థరియమానస్సపి అరహత్తం అప్పత్వా జీవితక్ఖయో నామ నత్థి. పునదివసే ‘‘చితకం నిబ్బాపేస్సామా’’తి ఆగతా తథానిపన్నం దారకం దిస్వా అచ్ఛరియబ్భుతచిత్తజాతా ‘‘కథఞ్హి నామ ఏత్తకేసు దారూసు ఖీయమానేసు సకలసరీరే ఝాపియమానే దారకో న ఝాయి, కిం ను ఖో భవిస్సతీ’’తి దారకం ఆదాయ అన్తోగామం గన్త్వా నేమిత్తకే పుచ్ఛింసు. నేమిత్తకా ‘‘సచే అయం దారకో అగారం అజ్ఝావస్సిస్సతి, యావ సత్తమా కులపరివట్టా ఞాతకా దుగ్గతా భవిస్సన్తి? సచే పబ్బజిస్సతి, పఞ్చహి సమణసతేహి పరివుతో విచరిస్సతీ’’తి ఆహంసు. తస్స సఙ్కునా అక్ఖికోటియా భిన్నత్తా సంకిచ్చన్తి నామం కరింసు. సో అపరేన సమయేన సంకిచ్చోతి పఞ్ఞాయి. అథ నం ఞాతకా ‘‘హోతు, వడ్ఢితకాలే అమ్హాకం అయ్యస్స సారిపుత్తస్స సన్తికే పబ్బాజేస్సామా’’తి పోసింసు. సో సత్తవస్సికకాలే ‘‘తవ మాతుకుచ్ఛియం వసనకాలే మాతా తే కాలమకాసి, తస్సా సరీరే ఝాపియమానేపి త్వం న ఝాయీ’’తి కుమారకానం కథం సుత్వా ‘‘అహం కిర ఏవరూపా భయా ముత్తో, కిం మే ఘరావాసేన, పబ్బజిస్సామీ’’తి ఞాతకానం ఆరోచేసి. తే ‘‘సాధు, తాతా’’తి సారిపుత్తత్థేరస్స సన్తికం నేత్వా, ‘‘భన్తే, ఇమం పబ్బాజేథా’’తి అదంసు. థేరో తచపఞ్చకకమ్మట్ఠానం దత్వా పబ్బాజేసి. సో ఖురగ్గేయేవ సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తం పాపుణి. అయం సంకిచ్చసామణేరో నామ.

సత్థా ‘‘ఏతస్మిం గతే తం భయం వూపసమిస్సతి, అథ నేసం పబ్బజితకిచ్చం పారిపూరిం గమిస్సతీ’’తి ఞత్వా, ‘‘భిక్ఖవే, తుమ్హాకం జేట్ఠభాతికం సారిపుత్తత్థేరం ఓలోకేత్వా గచ్ఛథా’’తి ఆహ. తే ‘‘సాధూ’’తి వత్వా థేరస్స సన్తికం గన్త్వా ‘‘కిం, ఆవుసో’’తి వుత్తే మయం సత్థు సన్తికే కమ్మట్ఠానం గహేత్వా అరఞ్ఞం పవిసితుకామా హుత్వా ఆపుచ్ఛిమ్హా, అథ నో సత్థా ఏవమాహ – ‘‘తుమ్హాకం జేట్ఠభాతికం ఓలోకేత్వా గచ్ఛథా’’తి? ‘‘తేనమ్హా ఇధాగతా’’తి. థేరో ‘‘సత్థారా ఇమే ఏకం కారణం దిస్వా ఇధ పహితా భవిస్సన్తి, కిం ను ఖో ఏత’’న్తి ఆవజ్జేన్తో తమత్థం ఞత్వా ఆహ – ‘‘అత్థి పన వో, ఆవుసో, సామణేరో’’తి? ‘‘నత్థి, ఆవుసో’’తి. ‘‘సచే నత్థి, ఇమం సంకిచ్చసామణేరం గహేత్వా గచ్ఛథా’’తి. ‘‘అలం, ఆవుసో, సామణేరం నిస్సాయ నో పలిబోధో భవిస్సతి, కిం అరఞ్ఞే వసన్తానం సామణేరేనా’’తి? ‘‘నావుసో, ఇమం నిస్సాయ తుమ్హాకం పలిబోధో, అపిచ ఖో పన తుమ్హే నిస్సాయ ఇమస్స పలిబోధో భవిస్సతి. సత్థాపి తుమ్హే మమ సన్తికం పహిణన్తో తుమ్హేహి సద్ధిం సామణేరస్స పహిణనం పచ్చాసీసన్తో పహిణి, ఇమం గహేత్వా గచ్ఛథా’’తి. తే ‘‘సాధూ’’తి అధివాసేత్వా సామణేరేన సద్ధిం ఏకతింస జనా థేరం అపలోకేత్వా విహారా నిక్ఖమ్మ చారికం చరన్తా వీసయోజనసతమత్థకే ఏకం సహస్సకులం గామం పాపుణింసు.

మనుస్సా తే దిస్వా పసన్నచిత్తా సక్కచ్చం పరివిసిత్వా, ‘‘భన్తే, కత్థ గమిస్సథా’’తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘యథాఫాసుకట్ఠానం, ఆవుసో’’తి వుత్తే పాదమూలే నిపజ్జిత్వా ‘‘మయం, భన్తే, అయ్యేసు ఇమం ఠానం నిస్సాయ అన్తోవస్సం వసన్తేసు పఞ్చసీలం సమాదాయ ఉపోసథకమ్మం కరిస్సామా’’తి యాచింసు. థేరా అధివాసేసుం. అథ నేసం మనుస్సా రత్తిట్ఠానదివాట్ఠానచఙ్కమనపణ్ణసాలాయో సంవిదహిత్వా ‘‘అజ్జ మయం, స్వే మయ’’న్తి ఉస్సాహప్పత్తా ఉపట్ఠానమకంసు. థేరా వస్సూపనాయికదివసే కతికవత్తం కరింసు, ‘‘ఆవుసో, అమ్హేహి ధరమానకబుద్ధస్స సన్తికే కమ్మట్ఠానం గహితం, న ఖో పన సక్కా అఞ్ఞత్ర పటిపత్తిసమ్పదాయ బుద్ధే ఆరాధేతుం, అమ్హాకఞ్చ అపాయద్వారాని వివటానేవ, తస్మా అఞ్ఞత్ర పాతో భిక్ఖాచారవేలం, సాయం థేరూపట్ఠానవేలఞ్చ సేసకాలే ద్వే ఏకట్ఠానే న భవిస్సామ, యస్స అఫాసుకం భవిస్సతి, తేన ఘణ్డియా పహటాయ తస్స సన్తికం గన్త్వా భేసజ్జం కరిస్సామ, ఇతో అఞ్ఞస్మిం రత్తిభాగే వా దివసభాగే వా అప్పమత్తా కమ్మట్ఠానమనుయుఞ్జిస్సామా’’తి.

తేసు ఏవం కతికం కత్వా విహరన్తేసు ఏకో దుగ్గతపురిసో ధీతరం ఉపనిస్సాయ జీవన్తో తస్మిం ఠానే దుబ్భిక్ఖే ఉప్పన్నే అపరం ధీతరం ఉపనిస్సాయ జీవితుకామో మగ్గం పటిపజ్జి. థేరాపి గామే పిణ్డాయ చరిత్వా వసనట్ఠానం ఆగచ్ఛన్తా అన్తరామగ్గే ఏకిస్సా నదియా న్హత్వా వాలుకపులినే నిసీదిత్వా భత్తకిచ్చం కరింసు. తస్మిం ఖణే సో పురిసో తం ఠానం పత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. అథ నం థేరా ‘‘కహం గచ్ఛసీ’’తి పుచ్ఛింసు. సో తమత్థం ఆరోచేసి. థేరా తస్మిం కారుఞ్ఞం ఉప్పాదేత్వా, ‘‘ఉపాసక, అతివియ ఛాతోసి, గచ్ఛ, పణ్ణం ఆహర, ఏకమేకం తే భత్తపిణ్డం దస్సామా’’తి వత్వా తేన పణ్ణే ఆహటే అత్తనా అత్తనా భుఞ్జననియామేనేవ సూపబ్యఞ్జనేహి సన్నహిత్వా ఏకమేకం పిణ్డం అదంసు. ఏతదేవ కిర వత్తం, యం భోజనకాలే ఆగతస్స భత్తం దదమానేన భిక్ఖునా అగ్గభత్తం అదత్వా అత్తనా భుఞ్జననియామేనేవ థోకం వా బహుం వా దాతబ్బం. తస్మా తేపి తథా అదంసు. సో కతభత్తకిచ్చో థేరే వన్దిత్వా పుచ్ఛి – ‘‘కిం, భన్తే, అయ్యా, కేనచి నిమన్తితా’’తి? ‘‘నత్థి, ఉపాసక, నిమన్తనం, మనుస్సా దేవసికం ఏవరూపమేవ ఆహారం దేన్తీ’’తి. సో చిన్తేసి – ‘‘మయం నిచ్చకాలం ఉట్ఠాయ సముట్ఠాయ కమ్మం కరోన్తాపి ఏవరూపం ఆహారం లద్ధుం న సక్కోమ, కిం మే అఞ్ఞత్థ గతేన, ఇమేసం సన్తికేయేవ జీవిస్సామీ’’తి. అథ నే ఆహ – ‘‘అహం వత్తపటివత్తం కత్వా అయ్యానం సన్తికే వసితుం ఇచ్ఛామీ’’తి. ‘‘సాధు, ఉపాసకా’’తి. సో తేహి సద్ధిం తేసం వసనట్ఠానం గన్త్వా సాధుకం వత్తపటివత్తం కరోన్తో భిక్ఖూ అతివియ ఆరాధేత్వా ద్వేమాసచ్చయేన ధీతరం దట్ఠుకామో హుత్వా ‘‘సచే, అయ్యే, ఆపుచ్ఛిస్సామి, న మం విస్సజ్జిస్సన్తి, అనాపుచ్ఛా గమిస్సామీ’’తి తేసం అనాచిక్ఖిత్వావ నిక్ఖమి. ఏత్తకమేవ కిరస్స ఓళారికం ఖలితం అహోసి, యం భిక్ఖూనం అనారోచేత్వా పక్కామి.

తస్స పన గమనమగ్గే ఏకా అటవీ అత్థి. తత్థ పఞ్చసతానం చోరానం ‘‘యో ఇమం అటవిం పవిసతి, తం మారేత్వా తస్స మంసలోహితేన తుయ్హం బలికమ్మం కరిస్సామా’’తి దేవతాయ ఆయాచనం కత్వా వసన్తానం సత్తమో దివసో హోతి. తస్మా సత్తమే దివసే చోరజేట్ఠకో రుక్ఖం ఆరుయ్హ ఓలోకేన్తో తం ఆగచ్ఛన్తం దిస్వా చోరానం సఞ్ఞమదాసి. తే తస్స అటవిమజ్ఝం పవిట్ఠభావం ఞత్వా పరిక్ఖిపిత్వా తం గణ్హిత్వా గాళ్హబన్ధనం కత్వా అరణిసహితేన అగ్గిం నిబ్బత్తేత్వా దారూని సఙ్కడ్ఢిత్వా మహన్తం అగ్గిక్ఖన్ధం కత్వా సూలాని తచ్ఛింసు. సో తేసం తం కిరియం దిస్వా, ‘‘సామి, ఇమస్మిం ఠానే నేవ సూకరా, న మిగాదయో దిస్సన్తి, కిం కారణా ఇదం కరోథా’’తి పుచ్ఛి. ‘‘తం మారేత్వా తవ మంసలోహితేన దేవతాయ బలికమ్మం కరిస్సామా’’తి. సో మరణభయతజ్జితో భిక్ఖూనం తం ఉపకారం అచిన్తేత్వా కేవలం అత్తనో జీవితమేవ రక్ఖమానో ఏవమాహ – ‘‘సామి, అహం విఘాసాదో, ఉచ్ఛిట్ఠభత్తం భుఞ్జిత్వా వడ్ఢితో, విఘాసాదో నామ కాళకణ్ణికో, అయ్యా పన యతో తతో నిక్ఖమిత్వా పబ్బజితాపి ఖత్తియావ, అసుకస్మిం ఠానే ఏకతింస భిక్ఖూ వసన్తి, తే మారేత్వా బలికమ్మం కరోథ, అతివియ వో దేవతా తుస్సిస్సతీ’’తి. తం సుత్వా చోరా ‘‘భద్దకం ఏస వదేతి, కిం ఇమినా కాళకణ్ణినా, ఖత్తియే మారేత్వా బలికమ్మం కరిస్సామా’’తి చిన్తేత్వా ‘‘ఏహి, నేసం వసనట్ఠానం దస్సేహీ’’తి తమేవ మగ్గదేసకం కత్వా తం ఠానం పత్వా విహారమజ్ఝే భిక్ఖూ అదిస్వా ‘‘కహం భిక్ఖూ’’తి నం పుచ్ఛింసు. సో ద్వే మాసే వసితత్తా తేసం కతికవత్తం జానన్తో ఏవమాహ – ‘‘అత్తనో దివాట్ఠానరత్తిట్ఠానేసు నిసిన్నా, ఏతం ఘణ్డిం పహరథ, ఘణ్డిసద్దేన సన్నిపతిస్సన్తీ’’తి. చోరజేట్ఠకో ఘణ్డిం పహరి.

భిక్ఖూ ఘణ్డిసద్దం సుత్వా ‘‘అకాలే ఘణ్డి పహటా, కస్సచి అఫాసుకం భవిస్సతీ’’తి ఆగన్త్వా విహారమజ్ఝే పటిపాటియా పఞ్ఞత్తేసు పాసాణఫలకేసు నిసీదింసు. సఙ్ఘత్థేరో చోరే ఓలోకేత్వా పుచ్ఛి – ‘‘ఉపాసకా కేనాయం ఘణ్డి పహటా’’తి? చోరజేట్ఠకో ఆహ – ‘‘మయా, భన్తే’’తి. ‘‘కిం కారణా’’తి? ‘‘అమ్హేహి అటవిదేవతాయ ఆయాచితం అత్థి, తస్సా బలికమ్మకరణత్థాయ ఏకం భిక్ఖుం గహేత్వా గమిస్సామా’’తి. తం సుత్వా మహాథేరో భిక్ఖూ ఆహ – ‘‘ఆవుసో, భాతికానం ఉప్పన్నకిచ్చం నామ జేట్ఠభాతికేన నిత్థరితబ్బం, అహం అత్తనో జీవితం తుమ్హాకం పరిచ్చజిత్వా ఇమేహి సద్ధిం గమిస్సామి, మా సబ్బేసం అన్తరాయో హోతు, అప్పమత్తా సమణధమ్మం కరోథా’’తి. అనుథేరో ఆహ – ‘‘భన్తే, జేట్ఠభాతు కిచ్చం నామ కనిట్ఠస్స భారో, అహం గమిస్సామి, తుమ్హే అప్పమత్తా హోథా’’తి. ఇమినా ఉపాయేన ‘‘అహమేవ అహమేవా’’తి వత్వా పటిపాటియా తింసపి జనా ఉట్ఠహింసు, ఏవం తే నేవ ఏకిస్సా మాతుయా పుత్తా, న ఏకస్స పితునో, నాపి వీతరాగా, అథ చ పన అవసేసానం అత్థాయ పటిపాటియా జీవితం పరిచ్చజింసు. తేసు ఏకోపి ‘‘త్వం యాహీ’’తి వత్తుం సమత్థో నామ నాహోసి.

సంకిచ్చసామణేరో తేసం కథం సుత్వా, ‘‘భన్తే, తుమ్హే తిట్ఠథ, అహం తుమ్హాకం జీవితం పరిచ్చజిత్వా గమిస్సామీ’’తి ఆహ. తే ఆహంసు – ‘‘ఆవుసో, మయం సబ్బే ఏకతో మారియమానాపి తం ఏకకం న విస్సజ్జేస్సామా’’తి. ‘‘కిం కారణా, భన్తే’’తి? ‘‘‘ఆవుసో, త్వం ధమ్మసేనాపతిసారిపుత్తత్థేరస్స సామణేరో, సచే తం విస్సజ్జేస్సామ, సామణేరం మే ఆదాయ గన్త్వా చోరానం నియ్యాదింసూ’తి థేరో నో గరహిస్సతి, తం నిన్దం నిత్థరితుం న సక్ఖిస్సామ, తేన తం న విస్సజ్జేస్సామా’’తి. ‘‘భన్తే, సమ్మాసమ్బుద్ధో తుమ్హే మమ ఉపజ్ఝాయస్స సన్తికం పహిణన్తోపి, మమ ఉపజ్ఝాయో మం తుమ్హేహి సద్ధిం పహిణన్తోపి ఇదమేవ కారణం దిస్వా పహిణి, తిట్ఠథ తుమ్హే, అహమేవ గమిస్సామీ’’తి సో తింస భిక్ఖూ వన్దిత్వా ‘‘సచే, భన్తే, మే దోసో అత్థి, ఖమథా’’తి వత్వా నిక్ఖమి. తదా భిక్ఖూనం మహాసంవేగో ఉప్పజ్జి, అక్ఖీని అస్సుపుణ్ణాని హదయమంసం పవేధి. మహాథేరో చోరే ఆహ – ‘‘ఉపాసకా అయం దహరకో తుమ్హే అగ్గిం కరోన్తే, సూలాని తచ్ఛన్తే, పణ్ణాని అత్థరన్తే దిస్వా భాయిస్సతి, ఇమం ఏకమన్తే ఠపేత్వా తాని కిచ్చాని కరేయ్యాథా’’తి. చోరా సామణేరం ఆదాయ గన్త్వా ఏకమన్తే ఠపేత్వా సబ్బకిచ్చాని కరింసు.

కిచ్చపరియోసానే చోరజేట్ఠకో అసిం అబ్బాహిత్వా సామణేరం ఉపసఙ్కమి. సామణేరో నిసీదమానో ఝానం సమాపజ్జిత్వావ నిసీది. చోరజేట్ఠకో అసిం పరివత్తేత్వా సామణేరస్స ఖన్ధే పాతేసి, అసి నమిత్వా ధారాయ ధారం పహరి, సో ‘‘న సమ్మా పహరి’’న్తి మఞ్ఞమానో పున తం ఉజుకం కత్వా పహరి. అసి తాలపణ్ణం వియ వేఠయమానో థరుమూలం అగమాసి. సామణేరఞ్హి తస్మిం కాలే సినేరునా అవత్థరన్తోపి మారేతుం సమత్థో నామ నత్థి, పగేవ అసినా. తం పాటిహారియం దిస్వా చోరజేట్ఠకో చిన్తేసి – ‘‘పుబ్బే మే అసి సిలాథమ్భం వా ఖదిరఖాణుం వా కళీరం వియ ఛిన్దతి, ఇదాని ఏకవారం నమి, ఏకవారం తాలపత్తవేఠకో వియ జాతో. అయం నామ అసి అచేతనా హుత్వాపి ఇమస్స గుణం జానాతి, అహం సచేతనోపి న జానామీ’’తి. సో అసిం భూమియం ఖిపిత్వా తస్స పాదమూలే ఉరేన నిపజ్జిత్వా, ‘‘భన్తే, మయం ధనకారణా అటవిం పవిట్ఠామ్హా, అమ్హే దూరతోవ దిస్వా సహస్సమత్తాపి మనుస్సా పవేధన్తి, ద్వే తిస్సో కథా కథేతుం న సక్కోన్తి. తవ పన సన్తాసమత్తమ్పి నత్థి, ఉక్కాముఖే సువణ్ణం వియ సుపుప్ఫితకణికారం వియ చ తే ముఖం విరోచతి, కిం ను ఖో కారణ’’న్తి పుచ్ఛన్తో ఇమం గాథమాహ –

‘‘తస్స తే నత్థి భీతత్తం, భియ్యో వణ్ణో పసీదతి;

కస్మా న పరిదేవేసి, ఏవరూపే మహబ్భయే’’తి. (థేరగా. ౭౦౬);

సామణేరో ఝానా వుట్ఠాయ తస్స ధమ్మం దేసేన్తో, ‘‘ఆవుసో గామణి, ఖీణాసవస్స అత్తభావో నామ సీసే ఠపితభారో వియ హోతి, సో తస్మిం భిజ్జన్తే వా నస్సన్తే వా తుస్సతేవ, న భాయతీ’’తి వత్వా ఇమా గాథా అభాసి –

‘‘నత్థి చేతసికం దుక్ఖం, అనపేక్ఖస్స గామణి;

అతిక్కన్తా భయా సబ్బే, ఖీణసంయోజనస్స వే.

‘‘ఖీణాయ భవనేత్తియా, దిట్ఠే ధమ్మే యథాతథే;

న భయం మరణే హోతి, భారనిక్ఖేపనే యథా’’తి. (థేరగా. ౭౦౭-౭౦౮);

సో తస్స కథం సుత్వా పఞ్చ చోరసతాని ఓలోకేత్వా ఆహ – ‘‘తుమ్హే కిం కరిస్సథా’’తి? ‘‘తుమ్హే పన, సామీ’’తి. ‘‘మమ తావ, భో, ‘ఏవరూపం పాటిహారియం దిస్వా అగారమజ్ఝే కమ్మం నత్థి, అయ్యస్స సన్తికే పబ్బజిస్సామీ’తి. మయమ్పి తథేవ కరిస్సామా’’తి. ‘‘సాధు, తాతా’’తి తతో పఞ్చసతాపి చోరా సామణేరం వన్దిత్వా పబ్బజ్జం యాచింసు. సో తేసం అసిధారాహి ఏవ కేసే చేవ వత్థదసా చ ఛిన్దిత్వా తమ్బమత్తికాయ రజిత్వా తాని కాసాయాని అచ్ఛాదాపేత్వా దససు సీలేసు పతిట్ఠాపేత్వా తే ఆదాయ గచ్ఛన్తో చిన్తేసి – ‘‘సచాహం థేరే అదిస్వావ గమిస్సామి, తే సమణధమ్మం కాతుం న సక్ఖిస్సన్తి. చోరానఞ్హి మం గహేత్వా నిక్ఖన్తకాలతో పట్ఠాయ తేసు ఏకోపి అస్సూని సన్ధారేతుం నాసక్ఖి, ‘మారితో ను ఖో సామణేరో, నో’తి చిన్తేన్తానం కమ్మట్ఠానం అభిముఖం న భవిస్సతి, తస్మా దిస్వావ నే గమిస్సామీ’’తి. సో పఞ్చసతభిక్ఖుపరివారో తత్థ గన్త్వా అత్తనో దస్సనేన పటిలద్ధఅస్సాసేహి తేహి ‘‘కిం, సప్పురిస, సంకిచ్చ, లద్ధం తే జీవిత’’న్తి వుత్తే, ‘‘ఆమ, భన్తే, ఇమే మం మారేతుకామా హుత్వా మారేతుం అసక్కోన్తా మమ గుణే పసీదిత్వా ధమ్మం సుత్వా పబ్బజితా, అహం ‘తుమ్హే దిస్వావ గమిస్సామీ’తి ఆగతో, అప్పమత్తా సమణధమ్మం కరోథ, అహం సత్థు సన్తికం గమిస్సామీ’’తి తే భిక్ఖూ వన్దిత్వా ఇతరే ఆదాయ ఉపజ్ఝాయస్స సన్తికం గన్త్వా ‘‘కిం సంకిచ్చ, అన్తేవాసికా తే లద్ధా’’తి వుత్తే, ‘‘ఆమ, భన్తే’’తి తం పవత్తిం ఆరోచేసి. థేరేన ‘‘గచ్ఛ సంకిచ్చ, సత్థారం పస్సాహీ’’తి వుత్తే, ‘‘సాధూ’’తి థేరం వన్దిత్వా తే ఆదాయ సత్థు సన్తికం గన్త్వా సత్థారాపి ‘‘కిం సంకిచ్చ, అన్తేవాసికా తే లద్ధా’’తి వుత్తే, ‘‘ఆమ, భన్తే’’తి తం పవత్తిం ఆరోచేసి. సత్థా ‘‘ఏవం కిర, భిక్ఖవే’’తి పుచ్ఛిత్వా, ‘‘ఆమ, భన్తే’’తి వుత్తే, ‘‘భిక్ఖవే, తుమ్హాకం చోరకమ్మం కత్వా దుస్సీలే పతిట్ఠాయ వస్ససతం జీవనతో ఇదాని సీలే పతిట్ఠాయ ఏకదివసమ్పి జీవితం సేయ్యో’’తి వత్వా అనుసన్ధిం ఘటేత్వా ధమ్మం దేసేన్తో ఇమం గాథమాహ –

౧౧౦. ‘‘యో చ వస్ససతం జీవే, దుస్సీలో అసమాహితో;

ఏకాహం జీవితం సేయ్యో, సీలవన్తస్స ఝాయినో’’తి.

తత్థ దుస్సీలోతి నిస్సీలో. సీలవన్తస్సాతి దుస్సీలస్స వస్ససతం జీవనతో సీలవన్తస్స ద్వీహి ఝానేహి ఝాయినో ఏకదివసమ్పి ఏకముహుత్తమ్పి జీవితం సేయ్యో, ఉత్తమన్తి అత్థో.

దేసనావసానే తే పఞ్చసతాపి భిక్ఖూ సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తం పాపుణింసు, సమ్పత్తమహాజనస్సాపి సాత్థికా ధమ్మదేసనా అహోసీతి.

అపరేన సమయేన సంకిచ్చో ఉపసమ్పదం లభిత్వా దసవస్సో హుత్వా సామణేరం గణ్హి. సో పన తస్సేవ భాగినేయ్యో అధిముత్తసామణేరో నామ. అథ నం థేరో పరిపుణ్ణవస్సకాలే ఆమన్తేత్వా ‘‘ఉపసమ్పదం తే కరిస్సామి, గచ్ఛ, ఞాతకానం సన్తికే వస్సపరిమాణం పుచ్ఛిత్వా ఏహీ’’తి ఉయ్యోజేసి. సో మాతాపితూనం సన్తికం గచ్ఛన్తో అన్తరామగ్గే పఞ్చసతేహి చోరేహి బలికమ్మత్థాయ మారియమానో తేసం ధమ్మం దేసేత్వా పసన్నచిత్తేహి తేహి ‘‘న తే ఇమస్మిం ఠానే అమ్హాకం అత్థిభావో కస్సచి ఆరోచేతబ్బో’’తి విస్సట్ఠో పటిపథే మాతాపితరో ఆగచ్ఛన్తే దిస్వా తమేవ మగ్గం పటిపజ్జన్తానమ్పి తేసం సచ్చమనురక్ఖన్తో నారోచేసి. తేసం చోరేహి విహేఠియమానానం ‘‘త్వమ్పి చోరేహి సద్ధిం ఏకతో హుత్వా మఞ్ఞే, అమ్హాకం నారోచేసీ’’తి పరిదేవన్తానం సద్దం సుత్వా తే మాతాపితూనమ్పి అనారోచితభావం ఞత్వా పసన్నచిత్తా పబ్బజ్జం యాచింసు. సోపి సంకిచ్చసామణేరో వియ తే సబ్బే పబ్బాజేత్వా ఉపజ్ఝాయస్స సన్తికం ఆనేత్వా తేన సత్థు సన్తికం పేసితో గన్త్వా తం పవత్తిం ఆరోచేసి. సత్థా ‘‘ఏవం కిర, భిక్ఖవే’’తి పుచ్ఛిత్వా, ‘‘ఆమ, భన్తే’’తి వుత్తే పురిమనయేనేవ అనుసన్ధిం ఘటేత్వా ధమ్మం దేసేన్తో ఇమమేవ గాథమాహ –

‘‘యో చ వస్ససతం జీవే, దుస్సీలో అసమాహితో;

ఏకాహం జీవితం సేయ్యో, సీలవన్తస్స ఝాయినో’’తి.

ఇదమ్పి అధిముత్తసామణేరవత్థు వుత్తనయమేవాతి.

సంకిచ్చసామణేరవత్థు నవమం.