౮. సారిపుత్తత్థేరవత్థు

అస్సద్ధోతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో సారిపుత్తత్థేరం ఆరబ్భ కథేసి.

ఏకస్మిఞ్హి సమయే తింసమత్తా ఆరఞ్ఞకా భిక్ఖూ సత్థు సన్తికం ఆగన్త్వా వన్దిత్వా నిసీదింసు. సత్థా తేసం సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తస్సూపనిస్సయం దిస్వా సారిపుత్తత్థేరం ఆమన్తేత్వా ‘‘సద్దహసి త్వం, సారిపుత్త, సద్ధిన్ద్రియం భావితం బహులీకతం అమతోగధం హోతి అమతపరియోసాన’’న్తి (సం. ని. ౫.౫౧౪) ఏవం పఞ్చిన్ద్రియాని ఆరబ్భ పఞ్హం పుచ్ఛి. థేరో ‘‘న ఖ్వాహం, భన్తే, ఏత్థ భగవతో సద్ధాయ గచ్ఛామి, సద్ధిన్ద్రియం…పే… అమతపరియోసానం. యేసఞ్హేతం, భన్తే, అఞ్ఞాతం అస్స అదిట్ఠం అవిదితం అసచ్ఛికతం అఫస్సితం పఞ్ఞాయ, తే తత్థ పరేసం సద్ధాయ గచ్ఛేయ్యుం. సద్ధిన్ద్రియం…పే… అమతపరియోసాన’’న్తి (సం. ని. ౫.౫౧౪) ఏవం తం పఞ్హం బ్యాకాసి. తం సుత్వా భిక్ఖూ కథం సముట్ఠాపేసుం ‘‘సారిపుత్తత్థేరో మిచ్ఛాగహణం నేవ విస్సజ్జేసి, అజ్జాపి సమ్మాసమ్బుద్ధస్స న సద్దహతియేవా’’తి. తం సుత్వా సత్థా ‘‘కిం నామేతం, భిక్ఖవే, వదేథ. అహఞ్హి ‘పఞ్చిన్ద్రియాని అభావేత్వా సమథవిపస్సనం అవడ్ఢేత్వా మగ్గఫలాని సచ్ఛికాతుం సమత్థో నామ అత్థీతి సద్దహసి త్వం సారిపుత్తో’తి పుచ్ఛిం. సో ‘ఏవం సచ్ఛికరోన్తో అత్థి నామాతి న సద్దహామి, భన్తే’తి కథేసి. న దిన్నస్స వా కతస్స వా ఫలం విపాకం న సద్దహతి, నాపి బుద్ధాదీనం గుణం న సద్దహతి. ఏసో పన అత్తనా పటివిద్ధేసు ఝానవిపస్సనామగ్గఫలధమ్మేసు పరేసం సద్ధాయ న గచ్ఛతి. తస్మా అనుపవజ్జో’’తి వత్వా అనుసన్ధిం ఘటేత్వా ధమ్మం దేసేన్తో ఇమం గాథమాహ –

౯౭. ‘‘అస్సద్ధో అకతఞ్ఞూ చ, సన్ధిచ్ఛేదో చ యో నరో,

హతావకాసో వన్తాసో, స వే ఉత్తమపోరిసో’’తి.

తస్సథో – అత్తనో పటివిద్ధగుణం పరేసం కథాయ న సద్దహతీతి అస్సద్ధో. అకతం నిబ్బానం జానాతీతి అకతఞ్ఞూ, సచ్ఛికతనిబ్బానోతి అత్థో. వట్టసన్ధిం, సంసారసన్ధిం ఛిన్దిత్వా ఠితోతి సన్ధిచ్ఛేదో. కుసలాకుసలకమ్మబీజస్స ఖీణత్తా నిబ్బత్తనావకాసో హతో అస్సాతి హతావకాసో. చతూహి మగ్గేహి కత్తబ్బకిచ్చస్స కతత్తా,సబ్బా ఆసా ఇమినా వన్తాతి వన్తాసో. సో ఏవరూపో నరో. పటివిద్ధలోకుత్తరధమ్మతాయ పురిసేసు ఉత్తమభావం పత్తోతి పురిసుత్తమోతి.

గాథావసానే తే ఆరఞ్ఞకా తింసమత్తా భిక్ఖూ సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తం పాపుణింసు. సేసజనస్సాపి సత్థికా ధమ్మదేసనా అహోసీతి.

సారిపుత్తత్థేరవత్థు అట్ఠమం.