౫. మహాకచ్చాయనత్థేరవత్థు

యస్సిన్ద్రియానీతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా పుబ్బారామే విహరన్తో మహాకచ్చాయనత్థేరం ఆరబ్భ కథేసి.

ఏకస్మిఞ్హి సమయే భగవా మహాపవారణాయ మిగారమాతుయా పాసాదస్స హేట్ఠా మహాసావకపరివుతో నిసీది. తస్మిం సమయే మహాకచ్చాయనత్థేరో అవన్తీసు విహరతి. సో పనాయస్మా దూరతోపి ఆగన్త్వా ధమ్మస్సవనం పగ్గణ్హాతియేవ. తస్మా మహాథేరా నిసీదన్తా మహాకచ్చాయనత్థేరస్స ఆసనం ఠపేత్వా నిసీదింసు. సక్కో దేవరాజా ద్వీహి దేవలోకేహి దేవపరిసాయ సద్ధిం ఆగన్త్వా దిబ్బగన్ధమాలాదీహి సత్థారం పూజేత్వా ఠితో మహాకచ్చాయనత్థేరం అదిస్వా కిం ను ఖో మమ, అయ్యో, న దిస్సతి, సాధు ఖో పనస్స సచే ఆగచ్ఛేయ్యాతి. థేరోపి తం ఖణఞ్ఞేవ ఆగన్త్వా అత్తనో ఆసనే నిసిన్నమేవ అత్తానం దస్సేసి. సక్కో థేరం దిస్వా గోప్ఫకేసు దళ్హం గహేత్వా ‘‘సాధు వత మే, అయ్యో, ఆగతో, అహం అయ్యస్స ఆగమనమేవ పచ్చాసీసామీ’’తి వత్వా ఉభోహి హత్థేహి పాదే సమ్బాహిత్వా గన్ధమాలాదీహి పూజేత్వా వన్దిత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. భిక్ఖూ ఉజ్ఝాయింసు. ‘‘సక్కో ముఖం ఓలోకేత్వా సక్కారం కరోతి, అవసేసమహాసావకానం ఏవరూపం సక్కారం అకరిత్వా మహాకచ్చాయనం దిస్వా వేగేన గోప్ఫకేసు గహేత్వా ‘సాధు వత మే, అయ్యో, ఆగతో, అహం అయ్యస్స ఆగమనమేవ పచ్చాసీసామీ’తి వత్వా ఉభోహి హత్థేహి పాదే సమ్బాహిత్వా పూజేత్వా వన్దిత్వా ఏకమన్తం ఠితో’’తి. సత్థా తేసం తం కథం సుత్వా, ‘‘భిక్ఖవే, మమ పుత్తేన మహాకచ్చాయనేన సదిసా ఇన్ద్రియేసు గుత్తద్వారా భిక్ఖూ దేవానమ్పి మనుస్సానమ్పి పియాయేవా’’తి వత్వా అనుసన్ధిం ఘటేత్వా ధమ్మం దేసేన్తో ఇమం గాథమాహ –

౯౪. ‘‘యస్సిన్ద్రియాని సమథఙ్గతాని,

అస్సా యథా సారథినా సుదన్తా;

పహీనమానస్స అనాసవస్స,

దేవాపి తస్స పిహయన్తి తాదినో’’తి.

తస్సత్థో – యస్స భిక్ఖునో ఛేకేన సారథినా సుదన్తా అస్సా వియ ఛ ఇన్ద్రియాని సమథం దన్తభావం నిబ్బిసేవనభావం గతాని, తస్స నవవిధం మానం పహాయ ఠితత్తా పహీనమానస్స చతున్నం ఆసవానం అభావేన అనాసవస్స. తాదినోతి తాదిభావసణ్ఠితస్స తథారూపస్స దేవాపి పిహయన్తి, మనుస్సాపి దస్సనఞ్చ ఆగమనఞ్చ పత్థేన్తియేవాతి.

దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పాపుణింసూతి.

మహాకచ్చాయనత్థేరవత్థు పఞ్చమం.