౯. ధమ్మికత్థేరవత్థు

న అత్తహేతూతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో ధమ్మికత్థేరం ఆరబ్భ కథేసి.

సావత్థియం కిరేకో ఉపాసకో ధమ్మేన సమేన అగారం అజ్ఝావసతి. సో పబ్బజితుకామో హుత్వా ఏకదివసం భరియాయ సద్ధిం నిసీదిత్వా సుఖకథం కథేన్తో ఆహ – ‘‘భద్దే, ఇచ్ఛామహం పబ్బజితు’’న్తి. ‘‘తేన హి, సామి, ఆగమేహి తావ, యావాహం కుచ్ఛిగతం దారకం విజాయామీ’’తి. సో ఆగమేత్వా దారకస్స పదసా గమనకాలే పున తం ఆపుచ్ఛిత్వా ‘‘ఆగమేహి తావ, సామి, యావాయం వయప్పత్తో హోతీ’’తి వుత్తే ‘‘కిం మే ఇమాయ అపలోకితాయ వా అనపలోకితాయ వా, అత్తనో దుక్ఖనిస్సరణం కరిస్సామీ’’తి నిక్ఖమిత్వా పబ్బజి. సో కమ్మట్ఠానం గహేత్వా ఘటేన్తో వాయమన్తో అత్తనో పబ్బజితకిచ్చం నిట్ఠపేత్వా తేసం దస్సనత్థాయ పున సావత్థిం గన్త్వా పుత్తస్స ధమ్మకథం కథేసి. సోపి నిక్ఖమిత్వా పబ్బజి, పబ్బజిత్వా చ పన న చిరస్సేవ అరహత్తం పాపుణి. పురాణదుతియికాపిస్స ‘‘యేసం అత్థాయ అహం ఘరావాసే వసేయ్యం, తే ఉభోపి పబ్బజితా, ఇదాని మే కిం ఘరావాసేన, పబ్బజిస్సామీ’’తి నిక్ఖమిత్వా పబ్బజి, పబ్బజిత్వా చ పన న చిరస్సేవ అరహత్తం పాపుణి. అథేకదివసం ధమ్మసభాయం కథం సముట్ఠాపేసుం – ‘‘ఆవుసో, ధమ్మికఉపాసకో అత్తనో ధమ్మే పతిట్ఠితత్తా నిక్ఖమిత్వా పబ్బజిత్వా అరహత్తం పత్తో పుత్తదారస్సాపి పతిట్ఠా జాతో’’తి. సత్థా ఆగన్త్వా ‘‘కాయ నుత్థ, భిక్ఖవే, ఏతరహి కథాయ సన్నిసిన్నా’’తి పుచ్ఛిత్వా ‘ఇమాయ నామా’’’తి వుత్తే, ‘‘భిక్ఖవే, పణ్డితేన నామ నేవ అత్తహేతు, న పరహేతు సమిద్ధి ఇచ్ఛితబ్బా, ధమ్మికేనేవ పన ధమ్మపటిసరణేన భవితబ్బ’’న్తి అనుసన్ధిం ఘటేత్వా ధమ్మం దేసేన్తో ఇమం గాథమాహ –

౮౪. ‘‘న అత్తహేతు న పరస్స హేతు,

న పుత్తమిచ్ఛే న ధనం న రట్ఠం;

న ఇచ్ఛేయ్య అధమ్మేన సమిద్ధిమత్తనో,

స సీలవా పఞ్ఞవా ధమ్మికో సియా’’తి.

తత్థ న అత్తహేతూతి పణ్డితో నామ అత్తహేతు వా పరహేతు వా పాపం న కరోతి. న పుత్తమిచ్ఛేతి పుత్తం వా ధనం వా రట్ఠం వా పాపకమ్మేన న ఇచ్ఛేయ్య, ఏతానిపి ఇచ్ఛతో పాపకమ్మం న కరోతియేవాతి అత్థో. సమిద్ధిమత్తనోతి యా అత్తనో సమిద్ధి, తమ్పి అధమ్మేన న ఇచ్ఛేయ్య,సమిద్ధికారణాపి పాపం న కరోతీతి అత్థో. స సీలవాతి యో ఏవరూపో పుగ్గలో, సో ఏవ సీలవా చ పఞ్ఞవా చ ధమ్మికోచ సియా, న అఞ్ఞోతి అత్థో.

దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పాపుణింసూతి.

ధమ్మికత్థేరవత్థు నవమం.