౫. పణ్డితసామణేరవత్థు

ఉదకఞ్హి నయన్తీతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో పణ్డితసామణేరం ఆరబ్భ కథేసి.

అతీతే కిర కస్సపసమ్మాసమ్బుద్ధో వీసతిఖీణాసవసహస్సపరివారో బారాణసిం అగమాసి. మనుస్సా అత్తనో బలం సల్లక్ఖేత్వా అట్ఠపి దసపి ఏకతో హుత్వా అగన్తుకదానాదీని అదంసు. అథేకదివసం సత్థా భత్తకిచ్చపరియోసానే ఏవం అనుమోదనమకాసి –

‘‘ఉపాసకా ఇధ ఏకచ్చో ‘అత్తనో సన్తకమేవ దాతుం వట్టతి, కిం పరేన సమాదపితేనా’తి అత్తనావ దానం దేతి, పరం న సమాదపేతి. సో నిబ్బత్తనిబ్బత్తట్ఠానే భోగసమ్పదం లభతి, నో పరివారసమ్పదం. ఏకచ్చో పరం సమాదపేతి, అత్తనా న దేతి. సో నిబ్బత్తనిబ్బత్తట్ఠానే పరివారసమ్పదం లభతి, నో భోగసమ్పదం ఏకచ్చో అత్తనాపి న దేతి, పరమ్పి న సమాదపేతి. సో నిబ్బత్తనిబ్బత్తట్ఠానే నేవ భోగసమ్పదం లభతి, న పరివారసమ్పదం, విఘాసాదోవ హుత్వా జీవతి. ఏకచ్చో అత్తనా చ దేతి, పరఞ్చ సమాదపేతి. సో నిబ్బత్తనిబ్బత్తట్ఠానే భోగసమ్పదమ్పి లభతి పరివారసమ్పదమ్పీ’’తి.

తం సుత్వా సమీపే ఠితో ఏకో పణ్డితపురిసో చిన్తేసి – ‘‘అహం దాని తథా కరిస్సామి, యథా మే ద్వేపి సమ్పత్తియో భవిస్సన్తీ’’తి. సో సత్థారం వన్దిత్వా ఆహ – ‘‘భన్తే, స్వాతనాయ మయ్హం భిక్ఖం గణ్హథా’’తి. ‘‘కిత్తకేహి తే భిక్ఖూహి అత్థో’’తి? ‘‘కిత్తకో పన వో, భన్తే, పరివారో’’తి? ‘‘వీసతి భిక్ఖుసహస్సానీ’’తి. ‘‘భన్తే, సబ్బేహి సద్ధిం స్వాతనాయ మయ్హం భిక్ఖం గణ్హథా’’తి. సత్థా అధివాసేసి. సో గామం పవిసిత్వా, ‘‘అమ్మతాతా, స్వాతనాయ మయా బుద్ధప్పముఖో భిక్ఖుసఙ్ఘో నిమన్తితో, తుమ్హే యత్తకానం భిక్ఖూనం దాతుం సక్ఖిస్సథ, తత్తకానం దానం దేథా’’తి ఆరోచేత్వా విచరన్తో అత్తనో అత్తనో బలం సల్లక్ఖేత్వా ‘‘మయం దసన్నం దస్సామ, మయం వీసతియా, మయం సతస్స, మయం పఞ్చసతాన’’న్తి వుత్తే సబ్బేసం వచనం ఆదితో పట్ఠాయ పణ్ణే ఆరోపేసి.

తేన చ సమయేన తస్మిం నగరే అతిదుగ్గతభావేనేవ ‘‘మహాదుగ్గతో’’తి పఞ్ఞాతో ఏకో పురిసో అత్థి. సో తమ్పి సమ్ముఖాగతం దిస్వా, సమ్మ మహాదుగ్గత, మయా స్వాతనాయ బుద్ధప్పముఖో భిక్ఖుసఙ్ఘో నిమన్తితో, స్వే నగరవాసినో దానం దస్సన్తి, ‘‘త్వం కతి భిక్ఖూ భోజేస్ససీ’’తి? ‘‘సామి, మయ్హం కిం భిక్ఖూహి, భిక్ఖూహి నామ సధనానం అత్థో, మయ్హం పన స్వే యాగుఅత్థాయ తణ్డులనాళిమత్తమ్పి నత్థి, అహం భతిం కత్వా జీవామి, కిం మే భిక్ఖూహీ’’తి? సమాదపకేన నామ బ్యత్తేన భవితబ్బం. తస్మా సో తేన ‘‘నత్థీ’’తి వుత్తేపి తుణ్హీభూతో అహుత్వా ఏవమాహ – ‘‘సమ్మ మహాదుగ్గత, ఇమస్మిం నగరే సుభోజనం భుఞ్జిత్వా సుఖుమవత్థం నివాసేత్వా నానాభరణపటిమణ్డితా సిరిసయనే సయమానా బహూ జనా సమ్పత్తిం అనుభవన్తి, త్వం పన దివసం భతిం కత్వా కుచ్ఛిపూరణమత్తమ్పి న లభసి, ఏవం సన్తేపి ‘అహం పుబ్బే పుఞ్ఞం అకతత్తా కిఞ్చి న లభామీ’తి న జానాసీ’’తి? ‘‘జానామి, సామీ’’తి. ‘‘అథ కస్మా ఇదాని పుఞ్ఞం న కరోసి, త్వం యువా బలసమ్పన్నో, కిం తయా భతిం కత్వాపి యథాబలం దానం దాతుం న వట్టతీ’’తి? సో తస్మిం కథేన్తేయేవ సంవేగప్పత్తో హుత్వా ‘‘మయ్హమ్పి ఏకం భిక్ఖుం పణ్ణే ఆరోపేహి, కిఞ్చిదేవ భతిం కత్వా ఏకస్స భిక్ఖం దస్సామీ’’తి ఆహ. ఇతరో ‘‘కిం ఏకేన భిక్ఖునా పణ్ణే ఆరోపితేనా’’తి న ఆరోపేసి? మహాదుగ్గతోపి గేహం గన్త్వా భరియం ఆహ – ‘‘భద్దే, నగరవాసినో స్వే సఙ్ఘభత్తం కరిస్సన్తి, అహమ్పి సమాదపకేన ‘ఏకస్స భిక్ఖం దేహీ’తి వుత్తో, మయమ్పి స్వే ఏకస్స భిక్ఖం దస్సామా’’తి. అథస్స భరియా ‘‘మయం దలిద్దా, కస్మా తయా సమ్పటిచ్ఛిత’’న్తి అవత్వావ, ‘‘సామి, భద్దకం తే కతం, మయం పుబ్బేపి కిఞ్చి అదత్వా ఇదాని దుగ్గతా జాతా, మయం ఉభోపి భతిం కత్వా ఏకస్స భిక్ఖం దస్సామ, సామీ’’తి వత్వా ఉభోపి గేహా నిక్ఖమిత్వా భతిట్ఠానం అగమంసు.

మహాసేట్ఠి తం దిస్వా ‘‘కిం, సమ్మ మహాదుగ్గత, భతిం కరిస్ససీ’’తి పుచ్ఛి. ‘‘ఆమ, అయ్యా’’తి. ‘‘కిం కరిస్ససీ’’తి? ‘‘యం తుమ్హే కారేస్సథ, తం కరిస్సామీ’’తి. ‘‘తేన హి మయం స్వే ద్వే తీణి భిక్ఖుసతాని భోజేస్సామ, ఏహి, దారూని ఫాలేహీ’’తి వాసిఫరసుం నీహరిత్వా దాపేసి. మహాదుగ్గతో దళ్హం కచ్ఛం బన్ధిత్వా మహుస్సాహప్పత్తో వాసిం పహాయ ఫరసుం గణ్హన్తో, ఫరసుం పహాయ వాసిం గణ్హన్తో దారూని ఫాలేతి. అథ నం సేట్ఠి ఆహ – ‘‘సమ్మ, త్వం అజ్జ అతివియ ఉస్సాహప్పత్తో కమ్మం కరోసి, కిం ను ఖో కారణ’’న్తి? ‘‘సామి, అహం స్వే ఏకం భిక్ఖుం భోజేస్సామీ’’తి. తం సుత్వా సేట్ఠి పసన్నమానసో చిన్తేసి – ‘‘అహో ఇమినా దుక్కరం కతం, ‘అహం దుగ్గతో’తి తుణ్హీభావం అనాపజ్జిత్వా ‘భతిం కత్వా ఏకం భిక్ఖుం భోజేస్సామీ’తి వదతీ’’తి. సేట్ఠిభరియాపి తస్స భరియం దిస్వా, ‘‘అమ్మ, కిం కమ్మం కరిస్ససీ’’తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘యం తుమ్హే కారేస్సథ, తం కరోమీ’’తి వుత్తే ఉదుక్ఖలసాలం పవేసేత్వా సుప్పముసలాదీని దాపేసి. సా నచ్చన్తీ వియ తుట్ఠపహట్ఠా వీహిం కోట్టేతి చేవ ఓఫుణాతి చ. అథ నం సేట్ఠిభరియా పుచ్ఛి – ‘‘అమ్మ, త్వం అతివియ తుట్ఠపహట్ఠా కమ్మం కరోసి, కిం ను ఖో కారణ’’న్తి? ‘‘అయ్యే, ఇమం భతిం కత్వా మయమ్పి ఏకం భిక్ఖుం భోజేస్సామా’’తి. తం సుత్వా సేట్ఠిభరియాపి తస్సం ‘‘అహో వతాయం దుక్కరకారికా’’తి పసీది. సేట్ఠి మహాదుగ్గతస్స దారూనం ఫాలితకాలే ‘‘అయం తే భతీ’’తి సాలీనం చతస్సో నాళియో దాపేత్వా ‘‘అయం తే తుట్ఠిదాయో’’తి అపరాపి చతస్సో నాళియో దాపేసి.

సో గేహం గన్త్వా భరియం ఆహ – ‘‘మయా భతిం కత్వా సాలి లద్ధో, అయం నివాపో భవిస్సతి, తయా లద్ధాయ భతియా దధితేలకటుకభణ్డాని గణ్హాహీ’’తి. సేట్ఠిభరియాపి పున తస్సా ఏకం సప్పికరోటికఞ్చేవ దధిభాజనఞ్చ కటుకభణ్డఞ్చ సుద్ధతణ్డుళినాళిఞ్చ దాపేసి. ఇతి చ ఉభిన్నమ్పి నవ తణ్డులనాళియో అహేసుం. తే ‘‘దేయ్యధమ్మో నో లద్ధో’’తి తుట్ఠహట్ఠా పాతోవ ఉట్ఠహింసు. భరియా మహాదుగ్గతం ఆహ – ‘‘గచ్ఛ, సామి, పణ్ణం పరియేసిత్వా ఆహరా’’తి. సో అన్తరాపణే పణ్ణం అదిస్వా నదీతీరం గన్త్వా ‘‘అజ్జ అయ్యానం భోజనం దాతుం లభిస్సామీ’’తి పహట్ఠమానసో గాయన్తో పణ్ణం ఉచ్చినతి. మహాజాలం ఖిపిత్వా ఠితో కేవట్టో ‘‘మహాదుగ్గతస్స సద్దేన భవితబ్బ’’న్తి తం పక్కోసిత్వా పుచ్ఛి – ‘‘అతివియ తుట్ఠచిత్తో గాయసి, కిం ను ఖో కారణ’’న్తి? ‘‘పణ్ణం ఉచ్చినామి, సమ్మా’’తి. ‘‘కిం కరిస్ససీ’’తి? ‘‘ఏకం భిక్ఖుం భోజేస్సామీ’’తి. ‘‘అహో సుఖితో, భిక్ఖు, సో తవ కిం పణ్ణం ఖాదిస్సతీ’’తి? ‘‘కిం కరోమి, సమ్మ, అత్తనా లద్ధపణ్ణేన భోజేస్సామీ’’తి? ‘‘తేన హి ఏహీ’’తి. ‘‘కిం కరోమి, సమ్మా’’తి? ‘‘ఇమే మచ్ఛే గహేత్వా పాదగ్ఘనకాని అడ్ఢగ్ఘనకాని కహాపణగ్ఘనకాని చ ఉద్దానాని కరోహీ’’తి. సో తథా అకాసి. బద్ధబద్ధే మచ్ఛే నగరవాసినో నిమన్తితనిమన్తితానం భిక్ఖూనం అత్థాయ హరింసు. తస్స మచ్ఛుద్దానాని కరోన్తస్సేవ భిక్ఖాచారవేలా పాపుణి. సో వేలం సల్లక్ఖేత్వా ‘‘గమిస్సామహం, సమ్మ, అయం భిక్ఖూనం ఆగమనవేలా’’తి ఆహ. ‘‘అత్థి పన కిఞ్చి మచ్ఛుద్దాన’’న్తి? ‘‘నత్థి, సమ్మ, సబ్బాని ఖీణానీ’’తి. ‘‘తేన హి మయా అత్తనో అత్థాయ వాలుకాయ నిఖణిత్వా చత్తారో రోహితమచ్ఛా ఠపితా, సచే భిక్ఖుం భోజేతుకామోసి, ఇమే గహేత్వా గచ్ఛా’’తి తే మచ్ఛే తస్స అదాసి.

తం దివసం పన సత్థా పచ్చూసకాలే లోకం వోలోకేన్తో మహాదుగ్గతం అత్తనో ఞాణజాలస్స అన్తో పవిట్ఠం దిస్వా ‘‘కిం ను ఖో భవిస్సతీ’’తి ఆవజ్జేన్తో ‘‘మహాదుగ్గతో ‘ఏకం భిక్ఖుం భోజేస్సామీ’తి భరియాయ సద్ధిం హియ్యో భతిం అకాసి, కతరం ను ఖో భిక్ఖుం లభిస్సతీ’’తి చిన్తేత్వా ‘‘మనుస్సా పణ్ణే ఆరోపితసఞ్ఞాయ భిక్ఖూ గహేత్వా అత్తనో అత్తనో గేహేసు నిసీదాపేస్సన్తి, మహాదుగ్గతో మం ఠపేత్వా అఞ్ఞం భిక్ఖుం న లభిస్సతీ’’తి ఉపధారేసి. బుద్ధా కిర దుగ్గతేసు అనుకమ్పం కరోన్తి. తస్మా సత్థా పాతోవ సరీరపటిజగ్గనం కత్వా ‘‘మహాదుగ్గతం సఙ్గణ్హిస్సామీ’’తి గన్ధకుటిం పవిసిత్వా నిసీది. మహాదుగ్గతేపి మచ్ఛే గహేత్వా గేహం పవిసన్తే సక్కస్స పణ్డుకమ్బలసిలాసనం ఉణ్హాకారం దస్సేసి. సో ‘‘కిం ను ఖో కారణ’’న్తి ఓలోకేన్తో ‘‘హియ్యో, మహాదుగ్గతో ‘ఏకస్స భిక్ఖునో భిక్ఖం దస్సామీ’తి అత్తనో భరియాయ సద్ధిం భతిం అకాసి, కతరం ను ఖో భిక్ఖుం లభిస్సతీ’’తి చిన్తేత్వా ‘‘నత్థేతస్స అఞ్ఞో భిక్ఖు, సత్థా పన మహాదుగ్గతస్స సఙ్గహం కరిస్సామీ’’తి గన్ధకుటియం నిసిన్నో. మహాదుగ్గతో అత్తనో ఉపకప్పనకం యాగుభత్తం పణ్ణసూపేయ్యమ్పి తథాగతస్స దదేయ్య, ‘‘యంనూనాహం మహాదుగ్గతస్స గేహం గన్త్వా భత్తకారకకమ్మం కరేయ్య’’న్తి అఞ్ఞాతకవేసేన తస్స గేహసమీపం గన్త్వా ‘‘అత్థి ను ఖో కస్సచి కిఞ్చి భతియా కాతబ్బ’’న్తి పుచ్ఛి. మహాదుగ్గతో తం దిస్వా ఆహ – ‘‘సమ్మ, కిం కమ్మం కరిస్ససీ’’తి? ‘‘అహం, సామి, సబ్బసిప్పికో, మయ్హం అజాననసిప్పం నామ నత్థి, యాగుభత్తాదీనిపి సమ్పాదేతుం జానామీ’’తి. ‘‘సమ్మ, మయం తవ కమ్మేన అత్థికా, తుయ్హం పన కిఞ్చి దాతబ్బం భతిం న పస్సామా’’తి. ‘‘కిం పన తే కత్తబ్బ’’న్తి? ‘‘ఏకస్స భిక్ఖుస్స భిక్ఖం దాతుకామోమ్హి, తస్స యాగుభత్తసంవిధానం ఇచ్ఛామీ’’తి. ‘‘సచే భిక్ఖుస్స భిక్ఖం దస్ససి, న మే భతియా అత్థో, కిం మమ పుఞ్ఞం న వట్టతీ’’తి? ‘‘ఏవం సన్తే సాధు, సమ్మ, పవిసా’’తి. సో తస్స గేహం పవిసిత్వా తేలతణ్డులాదీని ఆహరాపేత్వా ‘‘గచ్ఛ, అత్తనో పత్తభిక్ఖుం ఆనేహీ’’తి తం ఉయ్యోజేసి. దానవేయ్యావటికోపి పణ్ణే ఆరోపితనియామేనేవ తేసం తేసం గేహాని భిక్ఖూ పహిణి.

మహాదుగ్గతో తస్స సన్తికం గన్త్వా ‘‘మయ్హం పత్తభిక్ఖుం దేహీ’’తి ఆహ. సో తస్మిం ఖణే సతిం లభిత్వా ‘‘అహం తవ భిక్ఖుం పముట్ఠో’’తి ఆహ. మహాదుగ్గతో తిఖిణాయ సత్తియా కుచ్ఛియం పహటో వియ, ‘‘సామి, కస్మా మం నాసేసి, అహం తయా హియ్యో సమాదపితో భరియాయ సద్ధిం దివసం భతిం కత్వా అజ్జ పాతోవ పణ్ణత్థాయ నదీతీరే ఆహిణ్డిత్వా ఆగతో, దేహి మే ఏకం భిక్ఖు’’న్తి బాహా పగ్గయ్హ పరిదేవి. మనుస్సా సన్నిపతిత్వా ‘‘కిమేతం, మహాదుగ్గతా’’తి పుచ్ఛింసు. సో తమత్థం ఆరోచేసి. తే వేయ్యావటికం పుచ్ఛింసు – ‘‘సచ్చం కిర, సమ్మ, తయా ఏస ‘భతిం కత్వా ఏకస్స భిక్ఖుస్స భిక్ఖం దేహీ’తి సమాదపితో’’తి? ‘‘ఆమ, అయ్యా’’తి. ‘‘భారియం తే కమ్మం కతం, యో త్వం ఏత్తకే భిక్ఖూ సంవిదహన్తో ఏతస్స ఏకం భిక్ఖుం నాదాసీ’’తి. సో తేసం వచనేన మఙ్కుభూతో తం ఆహ – ‘‘సమ్మ మహాదుగ్గత, మా మం నాసయి, అహం తవ కారణా మహావిహేసం పత్తో, మనుస్సా పణ్ణే ఆరోపితనియామేన అత్తనో అత్తనో పత్తభిక్ఖూ నయింసు, అత్తనో గేహే నిసిన్నభిక్ఖుం నీహరిత్వా దేన్తో నామ నత్థి, సత్థా పన ముఖం ధోవిత్వా గన్ధకుటియమేవ నిసిన్నో, రాజయువరాజసేనాపతిఆదయో సత్థు గన్ధకుటితో నిక్ఖమనం ఓలోకేన్తా నిసిన్నా సత్థు పత్తం గహేత్వా ‘గమిస్సామా’తి. బుద్ధా నామ దుగ్గతే అనుకమ్పం కరోన్తి, త్వం విహారం గన్త్వా ‘దుగ్గతోమ్హి, భన్తే, మమ సఙ్గహం కరోథా’తి సత్థారం వన్ద, సచే తే పుఞ్ఞం అత్థి, అద్ధా లచ్ఛసీ’’తి.

సో విహారం అగమాసి. అథ నం అఞ్ఞేసు దివసేసు విహారే విఘాసాదభావేన దిట్ఠత్తా రాజయువరాజాదయో, ‘‘మహాదుగ్గత, న తావ భత్తకాలో, కస్మా త్వం ఆగచ్ఛసీ’’తి ఆహంసు. సో ‘‘జానామి, సామి, ‘న తావ భత్తకాలో’తి. సత్థారం పన వన్దితుం ఆగచ్ఛామీ’’తి వదన్తో గన్త్వా గన్ధకుటియా ఉమ్మారే సీసం ఠపేత్వా పఞ్చపతిట్ఠితేన వన్దిత్వా, ‘‘భన్తే, ఇమస్మిం నగరే మయా దుగ్గతతరో నత్థి, అవస్సయో మే హోథ, కరోథ మే సఙ్గహ’’న్తి ఆహ. సత్థా గన్ధకుటిద్వారం వివరిత్వా పత్తం నీహరిత్వా తస్స హత్థే ఠపేసి. సో చక్కవత్తిసిరిం పత్తో వియ అహోసి, రాజయువరాజాదయో అఞ్ఞమఞ్ఞస్స ముఖాని ఓలోకయింసు. సత్థారా దిన్నపత్తఞ్హి కోచి ఇస్సరియవసేన గహేతుం సమత్థో నామ నత్థి. ఏవం పన వదింసు, ‘‘సమ్మ మహాదుగ్గత, సత్థు పత్తం అమ్హాకం దేహి ఏత్తకం నామ తే ధనం దస్సామ, త్వం దుగ్గతో ధనం గణ్హాహి, కిం తే పత్తేనా’’తి? మహాదుగ్గతో ‘‘న కస్సచి దస్సామి, న మే ధనేన అత్థో, సత్థారంయేవ భోజేస్సామీ’’తి ఆహ. అవసేసా తం యాచిత్వా పత్తం అలభిత్వా నివత్తింసు. రాజా పన ‘‘మహాదుగ్గతో ధనేన పలోభియమానోపి సత్థు పత్తం న దేతి, సత్థారా చ సయం దిన్నపత్తం కోచి గహేతుం న సక్కోతి, ఇమస్స దేయ్యధమ్మో నామ కిత్తకో భవిస్సతి, ఇమినా దేయ్యధమ్మస్స దిన్నకాలే సత్థారం ఆదాయ గేహం నేత్వా మయ్హం సమ్పాదితం ఆహారం దస్సామీ’’తి చిన్తేత్వా సత్థారా సద్ధింయేవ అగమాసి. సక్కోపి దేవరాజా యాగుఖజ్జకభత్తసూపేయ్యపణ్ణాదీని సమ్పాదేత్వా సత్థు నిసీదనారహం ఆసనం పఞ్ఞపేత్వా నిసీది.

మహాదుగ్గతో సత్థారం నేత్వా ‘‘పవిసథ, భన్తే’’తి ఆహ. వసనగేహఞ్చస్స నీచం హోతి, అనోనతేన పవిసితుం న సక్కా. బుద్ధా చ నామ గేహం పవిసన్తా న ఓనమిత్వా పవిసన్తి. గేహఞ్హి పవిసనకాలే మహాపథవీ వా హేట్ఠా ఓగచ్ఛతి, గేహం వా ఉద్ధం గచ్ఛతి. ఇదం తేసం సుదిన్నదానస్స ఫలం. పున నిక్ఖమిత్వా గతకాలే సబ్బం పాకతికమేవ హోతి. తస్మా సత్థా ఠితకోవ గేహం పవిసిత్వా సక్కేన పఞ్ఞత్తాసనే నిసీది. సత్థరి నిసిన్నే రాజా ఆహ – ‘‘సమ్మ మహాదుగ్గత, తయా అమ్హాకం యాచన్తానమ్పి సత్థు పత్తో న దిన్నో, పస్సామ తావ, కీదిసో తే సత్థు సక్కారో కతో’’తి? అథస్స సక్కో యాగుఖజ్జకాదీని వివరిత్వా దస్సేసి. తేసం వాసగన్ధో సకలనగరం ఛాదేత్వా అట్ఠాసి. రాజా యాగుఆదీని ఓలోకేత్వా భగవన్తం ఆహ – ‘‘భన్తే, ‘అహం మహాదుగ్గతస్స దేయ్యధమ్మో కిత్తకో భవిస్సతి, ఇమినా దేయ్యధమ్మే దిన్నే సత్థారం గేహం నేత్వా అత్తనో సమ్పాదితం ఆహారం దస్సామీ’తి చిన్తేత్వా ఆగతో, మయా ఏవరూపో ఆహారో న దిట్ఠపుబ్బో, మయి ఇధ ఠితే మహాదుగ్గతో కిలమేయ్య, గచ్ఛామహ’’న్తి సత్థారం వన్దిత్వా పక్కామి. సక్కోపి సత్థారం యాగుఆదీని దత్వా సక్కచ్చం పరివిసి. సత్థాపి కతభత్తకిచ్చో అనుమోదనం కత్వా ఉట్ఠాయాసనా పక్కామి.

సక్కో మహాదుగ్గతస్స సఞ్ఞం అదాసి. సో పత్తం గహేత్వా సత్థారం అనుగచ్ఛి. సక్కో నివత్తిత్వా మహాదుగ్గతస్స గేహద్వారే ఠితో ఆకాసం ఓలోకేసి. తావదేవ ఆకాసతో సత్తరతనవస్సం వస్సిత్వా తస్స గేహే సబ్బభాజనాని పూరేత్వా సకలం గేహం పూరేసి. తస్స గేహే ఓకాసో నాహోసి. తస్స భరియా దారకే హత్థేసు గహేత్వా నీహరిత్వా బహి అట్ఠాసి. సో సత్థారం అనుగన్త్వా నివత్తో దారకే బహి దిస్వా ‘‘కిం ఇద’’న్తి పుచ్ఛి. ‘‘సామి, సకలం నో గేహం సత్తహి రతనేహి పుణ్ణం, పవిసితుం ఓకాసో నత్థీ’’తి. సో ‘‘అజ్జేవ మే దానేన విపాకో దిన్నో’’తి చిన్తేత్వా రఞ్ఞో సన్తికం గన్త్వా వన్దిత్వా, ‘‘కస్మా ఆగతోసీ’’తి వుత్తే ఆహ –‘‘దేవ, గేహం మే సత్తహి రతనేహి పుణ్ణం, తం ధనం గణ్హథా’’తి. రాజా ‘‘అహో బుద్ధానం దిన్నదానం, అజ్జేవ మత్థకం పత్త’’న్తి చిన్తేత్వా తం ఆహ – ‘‘కిం తే లద్ధుం వట్టతీ’’తి? ‘‘ధనహరణత్థాయ సకటసహస్సం, దేవా’’తి. రాజా సకటసహస్సం పేసేత్వా ధనం ఆహరాపేత్వా రాజఙ్గణే ఓకిరాపేసి. తాలప్పమాణో రాసి అహోసి. రాజా నగరే సన్నిపాతాపేత్వా ‘‘ఇమస్మిం నగరే అత్థి కస్సచి ఏత్తకం ధన’’న్తి పుచ్ఛి. ‘‘నత్థి, దేవా’’తి. ‘‘ఏవం మహాధనస్స కిం కాతుం వట్టతీ’’తి? ‘‘సేట్ఠిట్ఠానం దాతుం వట్టతి, దేవా’’తి. రాజా తస్స మహాసక్కారం కత్వా సేట్ఠిట్ఠానం దాపేసి.

అథస్స పుబ్బే ఏకస్స సేట్ఠినో గేహట్ఠానం ఆచిక్ఖిత్వా ‘‘ఏత్థ జాతే గచ్ఛే హరాపేత్వా గేహం ఉట్ఠాపేత్వా వసాహీ’’తి ఆహ. తస్స తం ఠానం సోధేత్వా సమం కత్వా భూమియా ఖఞ్ఞమానాయ అఞ్ఞమఞ్ఞం ఆహచ్చ నిధికుమ్భియో ఉట్ఠహింసు. తేన రఞ్ఞో ఆరోచితే ‘‘తవ పుఞ్ఞేన నిబ్బత్తా, త్వమేవ గణ్హాహీ’’తి ఆహ. సో గేహం కారేత్వా సత్తాహం బుద్ధప్పముఖస్స భిక్ఖుసఙ్ఘస్స మహాదానం అదాసి. తతో పరమ్పి యావతాయుకం తిట్ఠన్తో పుఞ్ఞాని కరిత్వా ఆయుపరియోసానే దేవలోకే నిబ్బత్తో.

ఏకం బుద్ధన్తరం దిబ్బసమ్పత్తిం అనుభవిత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే తతో చుతో సావత్థియం సారిపుత్తత్థేరస్సూపట్ఠాకకులే సేట్ఠిధీతు కుచ్ఛియం పటిసన్ధిం గణ్హి. అథస్సా మాతాపితరో గబ్భస్స పతిట్ఠితభావం ఞత్వా గబ్భపరిహారం అదంసు. తస్సా అపరేన సమయేన ఏవరూపో దోహళో ఉప్పజ్జి – ‘‘అహో వతాహం ధమ్మదేసనాపతిం ఆదిం కత్వా పఞ్చన్నం భిక్ఖుసతానం రోహితమచ్ఛరసేన దానం దత్వా కాసాయాని వత్థాని నివాసేత్వా ఆసనపరియన్తే నిసిన్నా తేసం భిక్ఖూనం ఉచ్ఛిట్ఠభత్తం పరిభుఞ్జేయ్య’’న్తి. సా మాతాపితూనం ఆరోచేత్వా తథా అకాసి, దోహళో పటిపస్సమ్భి. అథస్సా తతో అపరేసుపి సత్తసు మఙ్గలేసు రోహితమచ్ఛరసేనేవ ధమ్మసేనాపతిత్థేరప్పముఖాని పఞ్చ భిక్ఖుసతాని భోజేసుం. సబ్బం తిస్సకుమారస్స వత్థుమ్హి వుత్తనియామేనేవ వేదితబ్బం. అయమస్స పన మహాదుగ్గతకాలే దిన్నస్స రోహితమచ్ఛరసదానస్సేవ నిస్సన్దో. నామగ్గహణదివసే పనస్స, ‘‘భన్తే, దాసస్స వో సిక్ఖాపదాని దేథా’’తి మాతరా వుత్తే థేరో ఆహ – ‘‘కోనామో అయం దారకో’’తి? ‘‘భన్తే, ఇమస్స దారకస్స కుచ్ఛియం పటిసన్ధిగ్గహణతో పట్ఠాయ ఇమస్మిం గేహే జళా ఏళమూగాపి పణ్డితా జాతా, తస్మా మే పుత్తస్స పణ్డితోత్వేవ నామం భవిస్సతీ’’తి. థేరో సిక్ఖాపదాని అదాసి. జాతదివసతో పట్ఠాయ పనస్స ‘‘నాహం మమ పుత్తస్స అజ్ఝాసయం భిన్దిస్సామీ’’తి మాతు చిత్తం ఉప్పజ్జి. సో సత్తవస్సికకాలే మాతరం ఆహ – ‘‘అమ్మ, థేరస్స సన్తికే పబ్బజిస్సామీ’’తి. ‘‘సాధు, తాత, ‘అహం తవ అజ్ఝాసయం న భిన్దిస్సామిచ్చేవ మనం ఉప్పాదేసి’’’న్తి వత్వా థేరం నిమన్తేత్వా భోజేత్వా, ‘‘భన్తే, దాసో వో పబ్బజితుకామో, అహం ఇమం సాయన్హసమయే విహారం ఆనేస్సామీ’’తి థేరం ఉయ్యోజేత్వా ఞాతకే సన్నిపాతాపేత్వా ‘‘మమ పుత్తస్స గిహికాలే కత్తబ్బసక్కారం అజ్జేవ కరిస్సామా’’తి మహన్తం సక్కారం కారేత్వా తం ఆదాయ విహారం గన్త్వా ‘‘ఇమం, భన్తే, పబ్బాజేథా’’తి థేరస్స అదాసి.

థేరో పబ్బజ్జాయ దుక్కరభావం ఆచిక్ఖిత్వా ‘‘కరిస్సామహం, భన్తే, తుమ్హాకం ఓవాద’’న్తి వుత్తే ‘‘తేన హి ఏహీ’’తి కేసే తేమేత్వా తచపఞ్చకకమ్మట్ఠానం ఆచిక్ఖిత్వా పబ్బాజేసి. మాతాపితరోపిస్స సత్తాహం విహారేయేవ వసన్తా బుద్ధప్పముఖస్స భిక్ఖుసఙ్ఘస్స రోహితమచ్ఛరసేనేవ దానం దత్వా సత్తమే దివసే సాయం గేహం అగమంసు. థేరో అట్ఠమే దివసే అన్తోగామం గచ్ఛన్తో తం ఆదాయ గచ్ఛతి, భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం నాగమాసి. కిం కారణా? న తావస్స పత్తచీవరగ్గహణాని వా ఇరియాపథో వా పాసాదికో హోతి, అపిచ విహారే థేరస్స కత్తబ్బవత్తం అత్థి. థేరో హి భిక్ఖుసఙ్ఘే అన్తోగామం పవిట్ఠే సకలవిహారం విచరన్తో అసమ్మజ్జనట్ఠానం సమ్మజ్జిత్వా తుచ్ఛభాజనేసు పానీయపరిభోజనీయాని ఉపట్ఠపేత్వా దున్నిక్ఖిత్తాని మఞ్చపీఠాదీని పటిసామేత్వా పచ్ఛా గామం పవిసతి. అపిచ ‘‘అఞ్ఞతిత్థియా తుచ్ఛవిహారం పవిసిత్వా ‘పస్సథ సమణస్స గోతమస్స సావకానం నిసిన్నట్ఠానానీ’తి వత్తుం మా లభింసూ’’తి సకలవిహారం పటిజగ్గిత్వా పచ్ఛా గామం పవిసతి. తస్మా తం దివసమ్పి సామణేరేన పత్తచీవరం గాహాపేత్వా దివాతరం పిణ్డాయ పావిసి.

సామణేరో ఉపజ్ఝాయేన సద్ధిం గచ్ఛన్తో అన్తరామగ్గే మాతికం దిస్వా, ‘‘భన్తే, ఇదం కిం నామా’’తి పుచ్ఛి. ‘‘మాతికా నామ, సామణేరా’’తి. ‘‘ఇమాయ కిం కరోన్తీ’’తి? ‘‘ఇతో చితో చ ఉదకం ఆహరిత్వా అత్తనో సస్సకమ్మం సమ్పాదేన్తీ’’తి. ‘‘కిం పన, భన్తే, ఉదకస్స చిత్తం అత్థీ’’తి? ‘‘నత్థావుసో’’తి. ‘‘ఏవరూపం అచిత్తకం అత్తనో ఇచ్ఛితట్ఠానం హరన్తి, భన్తే’’తి? ‘‘ఆమావుసో’’తి. సో చిన్తేసి – ‘‘సచే ఏవరూపమ్పి అచిత్తకం అత్తనో ఇచ్ఛితిచ్ఛితట్ఠానం హరిత్వా కమ్మం కరోన్తి, కస్మా సచిత్తకాపి చిత్తం అత్తనో వసే వత్తేత్వా సమణధమ్మం కాతుం న సక్ఖిస్సన్తీ’’తి. అథేసో పురతో గచ్ఛన్తో ఉసుకారే సరదణ్డకం అగ్గిమ్హి తాపేత్వా అక్ఖికోటియా ఓలోకేత్వా ఉజుకం కరోన్తే దిస్వా, ‘‘ఇమే, భన్తే, కే నామా’’తి పుచ్ఛి. ‘‘ఉసుకారా నామావుసో’’తి. ‘‘కిం పనేతే కరోన్తీ’’తి? ‘‘అగ్గిమ్హి తాపేత్వా సరదణ్డకం ఉజుం కరోన్తీ’’తి. ‘‘సచిత్తకో, భన్తే, ఏసో’’తి? ‘‘అచిత్తకో, ఆవుసో’’తి. సో చిన్తేసి – ‘‘సచే అచిత్తకం గహేత్వా అగ్గిమ్హి తాపేత్వా ఉజుం కరోన్తి, కస్మా సచిత్తకాపి అత్తనో చిత్తం వసే వత్తేత్వా సమణధమ్మం కాతుం న సక్ఖిస్సన్తీ’’తి. అథేసో పురతో గచ్ఛన్తో దారూని అరనేమినాభిఆదీని తచ్ఛన్తే దిస్వా, ‘‘భన్తే, ఇమే కే నామా’’తి పుచ్ఛి. ‘‘తచ్ఛకా నామావుసో’’తి. ‘‘కిం పనేతే కరోన్తీ’’తి? ‘‘దారూని గహేత్వా యానకాదీనం చక్కాదీని కరోన్తి, ఆవుసో’’తి. ‘‘ఏతాని పన సచిత్తకాని, భన్తే’’తి? ‘‘అచిత్తకాని, ఆవుసో’’తి. అథస్స ఏతదహోసి – ‘‘సచే అచిత్తకాని కట్ఠకలిఙ్గరాని గహేత్వా చక్కాదీని కరోన్తి, కస్మా సచిత్తకా అత్తనో చిత్తం వసే వత్తేత్వా సమణధమ్మం కాతుం న సక్ఖిస్సన్తీ’’తి. సో ఇమాని కారణాని దిస్వా, ‘‘భన్తే, సచే తుమ్హాకం పత్తచీవరే తుమ్హే గణ్హేయ్యాథ, అహం నివత్తేయ్య’’న్తి. థేరో ‘‘అయం అధునా పబ్బజితో దహరసామణేరో మం అనుబన్ధమానో ఏవం వదేతీ’’తి చిత్తం అనుప్పాదేత్వావ ‘‘ఆహర, సామణేరా’’తి వత్వా అత్తనో పత్తచీవరం అగ్గహేసి.

సామణేరోపి ఉపజ్ఝాయం వన్దిత్వా నివత్తన్తో, ‘‘భన్తే, మయ్హం ఆహారం ఆహరన్తో రోహితమచ్ఛరసేనేవ ఆహరేయ్యాథా’’తి ఆహ. ‘‘కథం లభిస్సామావుసో’’తి? ‘‘భన్తే, అత్తనో పుఞ్ఞేన అలభన్తా మమ పుఞ్ఞేన లభిస్సథా’’తి ఆహ. థేరో ‘‘దహరసామణేరస్స బహి నిసిన్నకస్స పరిపన్థోపి భవేయ్యా’’తి కుఞ్జికం దత్వా ‘‘మయ్హం వసనగబ్భస్స ద్వారం వివరిత్వా అన్తో పవిసిత్వా నిసీదేయ్యాసీ’’తి ఆహ. సో తథా కత్వా అత్తనో కరజకాయే ఞాణం ఓతారేత్వా అత్తభావం సమ్మసన్తో నిసీది. అథస్స గుణతేజేన సక్కస్స ఆసనం ఉణ్హాకారం దస్సేసి. సో ‘‘కిం ను ఖో కారణ’’న్తి ఉపధారేన్తో ‘‘పణ్డితసామణేరో ఉపజ్ఝాయస్స పత్తచీవరం దత్వా ‘సమణధమ్మం కరిస్సామీ’తి నివత్తో, మయాపి తత్థ గన్తుం వట్టతీ’’తి చిన్తేత్వా చత్తారో మహారాజే ఆమన్తేత్వా ‘‘విహారస్స ఉపవనే వసన్తే సకుణే పలాపేత్వా సమన్తతో ఆరక్ఖం గణ్హథా’’తి వత్వా చన్దదేవపుత్తం ‘‘చన్దమణ్డలం ఆకడ్ఢిత్వా గణ్హాహీ’’తి, సూరియదేవపుత్తం ‘‘సూరియమణ్డలం ఆకడ్ఢిత్వా గణ్హాహీ’’తి వత్వా సయం గన్త్వా ఆవిఞ్ఛనరజ్జుట్ఠానే ఆరక్ఖం గహేత్వా అట్ఠాసి, విహారే పురాణపణ్ణస్స పతన్తస్సపి సద్దో నాహోసి, సామణేరస్స చిత్తం ఏకగ్గం అహోసి. సో అన్తరాభత్తేయేవ అత్తభావం సమ్మసిత్వా తీణి ఫలాని పాపుణి.

థేరోపి ‘‘సామణేరో విహారే నిసిన్నో, తస్స ఉపకప్పనకం భోజనం అసుకకులే నామ సక్కా లద్ధు’’న్తి ఏకం పేమగారవయుత్తం ఉపట్ఠాకకులం అగమాసి. తత్థ చ మనుస్సా తం దివసం రోహితమచ్ఛే లభిత్వా థేరస్సేవ ఆగమనం ఓలోకేన్తో నిసీదింసు. తే థేరం ఆగచ్ఛన్తం దిస్వా, ‘‘భన్తే, భద్దకం వో కతం ఇధాగచ్ఛన్తేహీ’’తి అన్తోగేహే పవేసేత్వా యాగుఖజ్జకాదీని దత్వా రోహితమచ్ఛరసేనస్స పిణ్డపాతం అదంసు. థేరో హరణాకారం దస్సేసి. మనుస్సా ‘‘పరిభుఞ్జథ, భన్తే, హరణకభత్తమ్పి లభిస్సథా’’తి వత్వా థేరస్స భత్తకిచ్చావసానే పత్తం రోహితమచ్ఛరసభోజనస్స పూరేత్వా అదంసు. థేరో ‘‘సామణేరో మే ఛాతో’’తి సీఘం అగమాసి. సత్థాపి తం దివసం కాలస్సేవ భుఞ్జిత్వా విహారం గన్త్వా ఏవం ఆవజ్జేసి – ‘‘పణ్డితసామణేరో ఉపజ్ఝాయస్స పత్తచీవరం దత్వా ‘సమణధమ్మం కరిస్సామీ’తి నివత్తో, నిప్ఫజ్జిస్సతి ను ఖో అస్స పబ్బజితకిచ్చ’’న్తి ఉపధారేన్తో తిణ్ణం ఫలానం పత్తభావం ఞత్వా ‘‘అరహత్తస్స ఉపనిస్సయో అత్థి, నత్థీ’’తి ఆవజ్జేన్తో ‘‘అత్థీ’’తి దిస్వా ‘‘పురేభత్తమేవ అరహత్తం పత్తుం సక్ఖిస్సతి, న సక్ఖిస్సతీ’’తి ఉపధారేన్తో ‘‘సక్ఖిస్సతీ’’తి అఞ్ఞాసి. అథస్స ఏతదహోసి – ‘‘సారిపుత్తో సామణేరస్స భత్తం ఆదాయ సీఘం ఆగచ్ఛతి, అన్తరాయమ్పిస్స కరేయ్య ద్వారకోట్ఠకే ఆరక్ఖం గహేత్వా నిసీదిస్సామి, అథ నం పఞ్హం పుచ్ఛిస్సామి, తస్మిం పఞ్హే విస్సజ్జియమానే సామణేరో సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తం పాపుణిస్సతీ’’తి. తతో గన్త్వా ద్వారకోట్ఠకే ఠత్వా సమ్పత్తం థేరం చత్తారో పఞ్హే పుచ్ఛి, పుట్ఠం పుట్ఠం పఞ్హం విస్సజ్జేసి.

తత్రిదం పుచ్ఛావిస్సజ్జనం – సత్థా కిర నం ఆహ – ‘‘సారిపుత్త, కిం తే లద్ధ’’న్తి? ‘‘ఆహారో, భన్తే’’తి. ‘‘ఆహారో నామ కిం ఆహరతి, సారిపుత్తా’’తి? ‘‘వేదనం, భన్తే’’తి. ‘‘వేదనం కిం ఆహరతి, సారిపుత్తా’’తి? ‘‘రూపం, భన్తే’’తి. ‘‘రూపం పన కిం ఆహరతి, సారిపుత్తా’’తి? ‘‘ఫస్సం, భన్తే’’తి. తత్రాయం అధిప్పాయో – ‘‘జిఘచ్ఛితేన హి పరిభుత్తో ఆహారో తస్స ఖుద్దం పరిహరిత్వా సుఖం వేదనం ఆహరతి. ఆహారపరిభోగేన సుఖితస్స సుఖాయ వేదనాయ ఉప్పజ్జమానాయ సరీరే వణ్ణసమ్పత్తి హోతి. ఏవం వేదనా రూపం ఆహరతి. సుఖితో పన ఆహారజరూపవసేన ఉప్పన్నసుఖసోమనస్సో ‘ఇదాని మే అస్సాదో జాతో’తి నిప్పజ్జన్తో వా నిసీదన్తో వా సుఖసమ్ఫస్సం పటిలభతీ’’తి.

ఏవం ఇమేసు చతూసు పఞ్హేసు విస్సజ్జికేసు సామణేరో సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తం పత్తో. సత్థాపి థేరం ఆహ – ‘‘గచ్ఛ, సారిపుత్త, తవ సామణేరస్స భత్తం దేహీ’’తి. థేరో గన్త్వా ద్వారం ఆకోటేసి. సామణేరో నిక్ఖమిత్వా థేరస్స హత్థతో పత్తం గహేత్వా ఏకమన్తం ఠపేత్వా తాలవణ్టేన థేరం బీజి. అథ నం థేరో ఆహ – ‘‘సామణేర, భత్తకిచ్చం కరోహీ’’తి. ‘‘తుమ్హే పన, భన్తే’’తి. ‘‘కతం మయా భత్తకిచ్చం, త్వం కరోహీ’’తి. సత్తవస్సికదారకో పబ్బజిత్వా అట్ఠమే దివసే తం ఖణం వికసితపదుముప్పలసదిసో అరహత్తం పత్తో, పచ్చవేక్ఖితట్ఠానం పన పచ్చవేక్ఖన్తో నిసీదిత్వా భత్తకిచ్చమకాసి. తేన పత్తం ధోవిత్వా పటిసామితకాలే చన్దదేవపుత్తో చన్దమణ్డలం విస్సజ్జేసి, సూరియదేవపుత్తో సూరియమణ్డలం. చత్తారో మహారాజానో చతుద్దిసం ఆరక్ఖం విస్సజ్జేసుం, సక్కో దేవరాజా ఆవిఞ్ఛనకే ఆరక్ఖం విస్సజ్జేసి. సూరియో మజ్ఝట్ఠానతో గలిత్వా గతో.

భిక్ఖూ ఉజ్ఝాయింసు, ‘‘ఛాయా అధికప్పమాణా జాతా, సూరియో మజ్ఝట్ఠానతో గలిత్వా గతో, సామణేరేన చ ఇదానేవ భుత్తం, కిం ను ఖో ఏత’’న్తి. సత్థా తం పవత్తిం ఞత్వా ఆగన్త్వా పుచ్ఛి – ‘‘భిక్ఖవే, కిం కథేథా’’తి? ‘‘ఇదం నామ, భన్తే’’తి? ‘‘ఆమ, భిక్ఖవే, పుఞ్ఞవతో సమణధమ్మం కరణకాలే చన్దదేవపుత్తో చన్దమణ్డలం, సూరియదేవపుత్తో సూరియమణ్డలం ఆకడ్ఢిత్వా గణ్హి, చత్తారో మహారాజానో విహారోపవనే చతుద్దిసం ఆరక్ఖం గణ్హింసు, సక్కో దేవరాజా ఆవిఞ్ఛనకే ఆరక్ఖం గణ్హి, అహమ్పి ‘బుద్ధోమ్హీ’తి అప్పోస్సుక్కో నిసీదితుం నాలత్థం, గన్త్వా ద్వారకోట్ఠకే మమ పుత్తస్స ఆరక్ఖం అగ్గహేసిం, నేత్తికే చ మాతికాయ ఉదకం హరన్తే, ఉసుకారే చ ఉసుం ఉజుం కరోన్తే, తచ్ఛకే చ దారూని తచ్ఛన్తే దిస్వా ఏత్తకం ఆరమ్మణం గహేత్వా పణ్డితా అత్తానం దమేత్వా అరహత్తం గణ్హన్తియేవా’’తి వత్వా అనుసన్ధిం ఘటేత్వా ధమ్మం దేసేన్తో ఇమం గాథమాహ –

౮౦. ‘‘ఉదకఞ్హి నయన్తి నేత్తికా, ఉసుకారా నమయన్తి తేజనం;

దారుం నమయన్తి తచ్ఛకా, అత్తానం దమయన్తి పణ్డితా’’తి.

తత్థ ఉదకన్తి పథవియా థలట్ఠానం ఖణిత్వా ఆవాటట్ఠానం పూరేత్వా మాతికం వా కత్వా రుక్ఖదోణిం వా ఠపేత్వా అత్తనా ఇచ్ఛితిచ్ఛితట్ఠానం ఉదకం. నేన్తీతి నేత్తికా. తేజనన్తి కణ్డం. ఇదం వుత్తం హోతి – నేత్తికా అత్తనో రుచియా ఉదకం నయన్తి, ఉసుకారాపి తాపేత్వా తేజనం నమయన్తి ఉసుం ఉజుం కరోన్తి. తచ్ఛకాపి నేమిఆదీనం అత్థాయ తచ్ఛన్తా దారుం నమయన్తి అత్తనో రుచియా ఉజుం వా వఙ్కం వా కరోన్తి. ఏవం ఏత్తకం ఆరమ్మణం కత్వా పణ్డితా సోతాపత్తిమగ్గాదీని ఉప్పాదేన్తా అత్తానం దమయన్తి, అరహత్తప్పత్తా పన ఏకన్తదన్తా నామ హోన్తీతి.

దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పాపుణింసూతి.

పణ్డితసామణేరవత్థు పఞ్చమం.