౧౨. అహిపేతవత్థు

న హి పాపం కతం కమ్మన్తి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా వేళువనే విహరన్తో అఞ్ఞతరం అహిపేతం ఆరబ్భ కథేసి.

ఏకస్మిఞ్హి దివసే జటిలసహస్సస్స అబ్భన్తరో ఆయస్మా లక్ఖణత్థేరో చ మహామోగ్గల్లానత్థేరో చ ‘‘రాజగహే పిణ్డాయ చరిస్సామా’’తి గిజ్ఝకూటతో ఓతరన్తి. తేసు ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానత్థేరో ఏకం అహిపేతం దిస్వా సితం పాత్వాకాసి. అథ నం లక్ఖణత్థేరో ‘‘కస్మా, ఆవుసో, సితం పాతుకరోసీ’’తి సితకారణం పుచ్ఛి. ‘‘అకాలో, ఆవుసో లక్ఖణ, ఇమస్స పఞ్హస్స, భగవతో సన్తికే మం పుచ్ఛేయ్యాసీ’’తి థేరో ఆహ. తేసు రాజగహే పిణ్డాయ చరిత్వా భగవతో సన్తికం గన్త్వా నిసిన్నేసు లక్ఖణత్థేరో పుచ్ఛి, ‘‘ఆవుసో, మోగ్గల్లానం త్వం గిజ్ఝకూటా ఓతరన్తో సితం పాతుకరిత్వా మయా సితకారణం పుట్ఠో ‘భగవతో సన్తికే మం పుచ్ఛేయ్యాసీ’తి అవచ, కథేహి ఇదాని తం కారణ’’న్తి. థేరో ఆహ – ‘‘అహం, ఆవుసో, ఏకం పేతం దిస్వా సితం పాత్వాకాసిం. తస్స ఏవరూపో అత్తభావో – మనుస్ససీసం వియ అస్స సీసం, అహిస్స వియ సేసో అత్తభావో, అహిపేతో నామేస పమాణతో పఞ్చవీసతియోజనికో, తస్స సీసతో ఉట్ఠితా అగ్గిజాలా యావ నఙ్గుట్ఠా గచ్ఛన్తి, నఙ్గుట్ఠతో ఉట్ఠితా అగ్గిజాలా యావ సీసా, మజ్ఝేసీసతో ఉట్ఠితా ద్వే పస్సాని గచ్ఛన్తి, ద్వీహి పస్సేహి ఉట్ఠితా మజ్ఝే ఓతరన్తీ’’తి. ద్విన్నంయేవ కిర పేతానం అత్తభావో పఞ్చవీసతియోజనికో, అవసేసానం తిగావుతప్పమాణో. ఇమస్స చేవ అహిపేతస్స కాకపేతస్స చ పఞ్చవీసతియోజనికో. తేసు అయం తావ అహిపేతో. కాకపేతమ్పి మహామోగ్గల్లానో గిజ్ఝకూటమత్థకే పచ్చమానం దిస్వా తస్స పుబ్బకమ్మం పుచ్ఛన్తో ఇమం గాథమాహ –

‘‘పఞ్చయోజనికా జివ్హా, సీసం తే నవయోజనం;

కాయో అచ్చుగ్గతో తుయ్హం, పఞ్చవీసతియోజనం;

కిం ను కమ్మం కరిత్వాన, పత్తోసి దుక్ఖమీదిస’’న్తి.

అథస్స పేతో ఆచిక్ఖన్తో –

‘‘అహం భన్తే మోగ్గల్లాన, కస్సపస్స మహేసినో;

సఙ్ఘస్స ఆభతం భత్తం, ఆహారేసిం యదిచ్ఛక’’న్తి. –

గాథం వత్వా ఆహ – ‘‘భన్తే, కస్సపబుద్ధకాలే సమ్బహులా భిక్ఖూ గామం పిణ్డాయ పవిసింసు,. మనుస్సా థేరే దిస్వా సమ్పియాయమానా ఆసనసాలాయం నిసీదాపేత్వా పాదే ధోవిత్వా తేలం మక్ఖేత్వా యాగుం పాయేత్వా ఖజ్జకం దత్వా పిణ్డపాతకాలం ఆగమయమానా ధమ్మం సుణన్తా నిసీదింసు. ధమ్మకథావసానే థేరానం పత్తే ఆదాయ అత్తనో అత్తనో గేహా నానగ్గరసభోజనస్స పూరేత్వా ఆహరింసు. తదా అహం కాకో హుత్వా ఆసనసాలాయ ఛదనపిట్ఠే నిలీనో తం దిస్వా ఏకేన గహితపత్తతో తిక్ఖత్తుం ముఖం పూరేన్తో తయో కబళే అగ్గహేసిం. తం పన భత్తం నేవ సఙ్ఘస్స సన్తకం, న సఙ్ఘస్స నియమేత్వా దిన్నం, న భిక్ఖూహి గహితావసేసకం. అత్తనో అత్తనో గేహం నేత్వా మనుస్సేహి భుఞ్జితబ్బకం, కేవలం సఙ్ఘం ఉద్దిస్స అభిహటమత్తమేవ. తతో మయా తయో కబళా గహితా, ఏత్తకం మే పుబ్బకమ్మం. స్వాహం కాలం కత్వా తస్స కమ్మస్స విపాకేన అవీచిమ్హి పచ్చిత్వా తత్థ పక్కావసేసేన ఇదాని గిజ్ఝకూటే కాకపేతో హుత్వా నిబ్బత్తో ఇమం దుక్ఖం పచ్చానుభోమీ’’తి. ఇదం కాకపేతస్స వత్థు.

ఇధ పన థేరో ‘‘అహిపేతం దిస్వా సితం పాత్వాకాసి’’న్తి ఆహ. అథస్స సత్థా సక్ఖీ హుత్వాపి ఉట్ఠాయ ‘‘సచ్చం, భిక్ఖవే, మోగ్గల్లానో ఆహ. మయాపేస సమ్బోధిపత్తదివసేయేవ దిట్ఠో, అపిచాహం ‘యే మే వచనం న సద్దహేయ్యుం, తేసం అహితాయ భవేయ్యా’తి పరానుద్దయాయ న కథేసి’’న్తి ఆహ. లక్ఖణసంయుత్తేపి (సం. ని. ౨.౨౦౨ ఆదయో) హి మహామోగ్గల్లానేన దిట్ఠకాలేయేవ సత్థా తస్స సక్ఖీ హుత్వా వినీతవత్థూని కథేసి, ఇదమ్పి తేన తథేవ కథితం. తం సుత్వా భిక్ఖూ తస్స పుబ్బకమ్మం పుచ్ఛింసు. సత్థాపి తేసం కథేసి –

అతీతే కిర బారాణసిం నిస్సాయ నదీతీరే పచ్చేకబుద్ధస్స పణ్ణసాలం కరింసు. సో తత్థ విహరన్తో నిబద్ధం నగరే పిణ్డాయ చరతి. నాగరాపి సాయంపాతం గన్ధపుప్ఫాదిహత్థా పచ్చేకబుద్ధస్సూపట్ఠానం గచ్ఛన్తి. ఏకో బారాణసివాసీ పురిసో తం మగ్గం నిస్సాయ ఖేత్తం కసి. మహాజనో సాయంపాతం పచ్చేకబుద్ధస్సూపట్ఠానం గచ్ఛన్తో తం ఖేత్తం మద్దన్తో గచ్ఛతి. కస్సకో చ ‘‘మా మే ఖేత్తం మద్దథా’’తి వారేన్తోపి వారేతుం నాసక్ఖి. అథస్స ఏతదహోసి – ‘‘సచే ఇమస్మిం ఠానే పచ్చేకబుద్ధస్స పణ్ణసాలా న భవేయ్య, న మే ఖేత్తం మద్దేయ్యు’’న్తి. సో పచ్చేకబుద్ధస్స పిణ్డాయ పవిట్ఠకాలే పరిభోగభాజనాని భిన్దిత్వా పణ్ణసాలం ఝాపేసి. పచ్చేకబుద్ధో తం ఝామం దిస్వా యథాసుఖం పక్కామి. మహాజనో గన్ధమాలం ఆదాయ ఆగతో ఝామపణ్ణసాలం దిస్వా ‘‘కహం ను ఖో నో అయ్యో గతో’’తి ఆహ. సోపి మహాజనేనేవ సద్ధిం గతో మహాజనమజ్ఝే ఠితకోవ ఏవమాహ – ‘‘మయా తస్స పణ్ణసాలా ఝాపితా’’తి. అథ నం ‘‘గణ్హథ, ఇమం పాపిమం నిస్సాయ మయం పచ్చేకబుద్ధం దట్ఠుం న లభిమ్హా’’తి దణ్డాదీహి పోథేత్వా జీవితక్ఖయం పాపేసుం. సో అవీచిమ్హి నిబ్బత్తిత్వా యావాయం మహాపథవీ యోజనమత్తం ఉస్సన్నా, తావ నిరయే పచ్చిత్వా పక్కావసేసేన గిజ్ఝకూటే అహిపేతో హుత్వా నిబ్బత్తి. సత్థా ఇదం తస్స పుబ్బకమ్మం కథేత్వా, ‘‘భిక్ఖవే, పాపకమ్మం నామేతం ఖీరసదిసం, యథా ఖీరం దుయ్హమానమేవ న పరిణమతి. తథా కమ్మం కయిరమానమేవ న విపచ్చతి. యదా పన విపచ్చతి, తదా ఏవరూపేన దుక్ఖేన సోచతీ’’తి అనుసన్ధిం ఘటేత్వా ధమ్మం దేసేన్తో ఇమం గాథమాహ –

౭౧. ‘‘న హి పాపం కతం కమ్మం, సజ్జుఖీరంవ ముచ్చతి;

డహన్తం బాలమన్వేతి, భస్మచ్ఛన్నోవ పావకో’’తి.

తత్థ సజ్జుఖీరం వాతి తం ఖణంయేవ ధేనుయా థనేహి నిక్ఖన్తం అబ్భుణ్హం ఖీరం న ముచ్చతి న పరిణమతి. ఇదం వుత్తం హోతి – యథా ఇదం సజ్జుఖీరం తం ఖణఞ్ఞేవ న ముచ్చతి న పరిణమతి న పకతిం విజహతి. యస్మిం పన భాజనే దుహిత్వా గహితం యావ తత్థ తక్కాదిఅమ్బిలం న పక్ఖిపతి, యావ దధిభాజనాదికం అమ్బిలభాజనం న పాపుణాతి, తావ పకతిం అవిజహిత్వా పచ్ఛా జహతి, ఏవమేవ పాపకమ్మమ్పి కరియమానమేవ న విపచ్చతి. యది విపచ్చేయ్య, న కోచి పాపకమ్మం కాతుం విసహేయ్య. యావ పన కుసలాభినిబ్బత్తా ఖన్ధా ధరన్తి, తావ నం తే రక్ఖన్తి. తేసం భేదా అపాయే నిబ్బత్తక్ఖన్ధేసు విపచ్చతి, విపచ్చమానఞ్చ డహన్తం బాలమన్వేతి.‘‘కిం వియా’’తి? ‘‘భస్మచ్ఛన్నోవ పావకో’’తి. యథా హి ఛారికాయ పటిచ్ఛన్నో వీతచ్చితఙ్గారో అక్కన్తోపి ఛారికాయ పటిచ్ఛన్నత్తా న తావ డహతి, ఛారికం పన తాపేత్వా చమ్మాదీనం డహనవసేన యావ మత్థలుఙ్గా డహన్తో గచ్ఛతి, ఏవమేవ పాపకమ్మమ్పి యేన కతం హోతి, తం బాలం దుతియే వా తతియే వా అత్తభావే నిరయాదీసు నిబ్బత్తం డహన్తం అనుగచ్ఛతీతి.

దేసనావసానే బహూ సోతాపన్నాదయో అహేసున్తి.

అహిపేతవత్థు ద్వాదసమం.