౧౧. జమ్బుకత్థేరవత్థు

మాసే మాసేతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా వేళువనే విహరన్తో జమ్బుకం ఆజీవకం ఆరబ్భ కథేసి.

అతీతే కిర కస్సపసమ్మాసమ్బుద్ధకాలే గామవాసీ ఏకో కుటుమ్బికో ఏకస్స థేరస్స విహారం కత్వా తం తత్థ విహరన్తం చతూహి పచ్చయేహి ఉపట్ఠహి. థేరో తస్స గేహే నిబద్ధం భుఞ్జతి. అథేకో ఖీణాసవో భిక్ఖు దివా పిణ్డాయ చరన్తో తస్స గేహద్వారం పాపుణి. కుటుమ్బికో తం దిస్వా తస్స ఇరియాపథే పసన్నో గేహం పవేసేత్వా సక్కచ్చం పణీతేన భోజనేన పరివిసిత్వా, ‘‘భన్తే, ఇమం సాటకం రజిత్వా నివాసేయ్యాథా’’తి మహన్తం సాటకం దత్వా, ‘‘భన్తే, కేసా వో దీఘా, తుమ్హాకం కేసోరోపనత్థాయ న్హాపితం ఆనేస్సామి, సయనత్థాయ చ వో మఞ్చకం గాహాపేత్వా ఆగమిస్సామీ’’తి ఆహ. నిబద్ధం గేహే భుఞ్జన్తో కులూపకో భిక్ఖు తం తస్స సక్కారం దిస్వా చిత్తం పసాదేతుం నాసక్ఖి, ‘‘అయం తం ముహుత్తం దిట్ఠకస్స ఏవరూపం సక్కారం కరోతి, నిబద్ధం గేహే భుఞ్జన్తస్స పన మయ్హం న కరోతీ’’తి చిన్తేత్వా విహారం అగమాసి. ఇతరోపి తేనేవ సద్ధిం గన్త్వా కుటుమ్బికేన దిన్నసాటకం రజిత్వా నివాసేసి. కుటమ్బికోపి న్హాపితం ఆదాయ గన్త్వా థేరస్స కేసే ఓహారాపేత్వా మఞ్చకం అత్థరాపేత్వా, ‘‘భన్తే, ఇమస్మింయేవ మఞ్చకే సయథా’’తి వత్వా ద్వేపి థేరే స్వాతనాయ నిమన్తేత్వా పక్కామి.

నేవాసికో తస్స తం సక్కారం కయిరమానం అధివాసేతుం నాసక్ఖి. అథస్స సో సాయం థేరస్స నిపన్నట్ఠానం గన్త్వా చతూహాకారేహి థేరం అక్కోసి, ‘‘ఆవుసో, ఆగన్తుక కుటుమ్బికస్స తే గేహే భత్తం భుఞ్జనతో వరతరం మీళ్హం ఖాదితుం, కుటుమ్బికేన ఆనీతన్హాపితేన కేసోహారాపనతో వరతరం తాలట్ఠికేన కేసే లుఞ్చాపేతుం. కుటుమ్బికేన దిన్నసాటకనివాసనతో వరతరం నగ్గేన విచరితుం, కుటుమ్బికేన ఆభతమఞ్చకే నిపజ్జనతో వరతరం భూమియం నిపజ్జితు’’న్తి. థేరోపి ‘‘మా ఏస బాలో మం నిస్సాయ నస్సీ’’తి నిమన్తనం అనాదియిత్వా పాతోవ ఉట్ఠాయ యథాసుఖం అగమాసి. నేవాసికోపి పాతోవ విహారే కత్తబ్బవత్తం కత్వా భిక్ఖాచారవేలాయ ‘‘ఇదానిపి ఆగన్తుకో నిద్దాయతి, ఘణ్డికసద్దేన పబుజ్ఝేయ్యా’’తి సఞ్ఞాయ నఖపిట్ఠేనేవ ఘణ్డిం పహరిత్వా గామం పిణ్డాయ పావిసి. కుటుమ్బికోపి సక్కారం కత్వా థేరానం ఆగమనమగ్గం ఓలోకేన్తో నేవాసికం దిస్వా, ‘‘భన్తే, థేరో కుహి’’న్తి పుచ్ఛి. అథ నం నేవాసికో ‘‘మా, ఆవుసో, కిఞ్చి అవచ, తుయ్హం కులూపకో హియ్యో, తవ నిక్ఖన్తవేలాయ ఓవరకం పవిసిత్వా నిద్దం ఓక్కన్తో పాతోవ ఉట్ఠాయ మమ విహారసమ్మజ్జనసద్దమ్పి పానీయఘటపరిభోజనీయఘటేసు ఉదకసిఞ్చనసద్దమ్పి ఘణ్డికసద్దమ్పి కరోన్తస్స న జానాతీ’’తి ఆహ. కుటుమ్బికో చిన్తేసి – ‘‘తాదిసాయ ఇరియాపథసమ్పత్తియా సమన్నాగతస్స మే అయ్యస్స యావ ఇమమ్హా కాలా నిద్దాయనం నామ నత్థి, మం పన తస్స సక్కారం కరోన్తం దిస్వా అద్ధా ఇమినా భదన్తేన కిఞ్చి వుత్తం భవిస్సతీ’’తి. సో అత్తనో పణ్డితభావేన తం సక్కచ్చం భోజేత్వా తస్స పత్తం సాధుకం ధోవిత్వా నానగ్గరసభోజనస్స పూరేత్వా, ‘‘భన్తే, సచే మే అయ్యం పస్సేయ్యాథ, ఇమమస్స పిణ్డపాతం దదేయ్యాథా’’తి ఆహ.

ఇతరో తం గహేత్వావ చిన్తేసి – ‘‘సచే సో ఏవరూపం పిణ్డపాతం భుఞ్జిస్సతి, ఇమస్మింయేవ ఠానే పలుద్ధో భవిస్సతీ’’తి అన్తరామగ్గే తం పిణ్డపాతం ఛడ్డేత్వా థేరస్స వసనట్ఠానం గన్త్వా తం తత్థ ఓలోకేన్తో న అద్దస. అథ నం ఏత్తకస్స కమ్మస్స కతత్తా వీసతివస్ససహస్సాని కతోపి సమణధమ్మో రక్ఖితుం నాసక్ఖి. ఆయుపరియోసానే పన కాలం కత్వా అవీచిమ్హి నిబ్బత్తిత్వా ఏకం బుద్ధన్తరం మహాదుక్ఖం అనుభవిత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే రాజగహనగరే ఏకస్మిం బహ్వన్నపానే కులఘరే నిబ్బత్తి. సో పదసా గమనకాలతో పట్ఠాయ నేవ సయనే సయితుం, న భత్తం భుఞ్జితుం ఇచ్ఛతి, అత్తనో సరీరవలఞ్జమేవ ఖాదతి. ‘‘బాలతాయ అజానన్తో కరోతీ’’తి తం పోసయింసు. మహల్లకకాలేపి వత్థం నివాసేతుం న ఇచ్ఛతి, నగ్గోవ విచరతి, భూమియం సయతి, అత్తనో సరీరవలఞ్జమేవ ఖాదతి. అథస్స మాతాపితరో ‘‘నాయం కులఘరస్స అనుచ్ఛవికో, కేవలం అలజ్జనకో ఆజీవకానం ఏస అనుచ్ఛవికో’’తి తేసం సన్తికం నేత్వా ‘‘ఇమం దారకం పబ్బాజేథా’’తి అదంసు. అథ నం తే పబ్బాజేసుం. పబ్బాజేన్తా చ పన గలప్పమాణే ఆవాటే ఠపేత్వా ద్విన్నం అంసకూటానం ఉపరిం పదరాని దత్వా తేసం ఉపరి నిసీదిత్వా తాలట్ఠిఖణ్డేన కేసే లుఞ్చింసు. అథ నే తస్స మాతాపితరో స్వాతనాయ నిమన్తేత్వా పక్కమింసు.

పునదివసే ఆజీవకా ‘‘ఏహి, గామం పవిసిస్సామా’’తి తం వదింసు. సో ‘‘గచ్ఛథ తుమ్హే, అహం ఇధేవ భవిస్సామీ’’తి న ఇచ్ఛి. అథ నం పునప్పునం వత్వా అనిచ్ఛమానం ఓహాయ అగమంసు. సోపి తేసం గతభావం ఞత్వా వచ్చకుటియా పదరం వివరిత్వా ఓరుయ్హ ఉభోహి హత్థేహి ఆలోపం ఆలోపం కత్వా గూథం ఖాది. ఆజీవకా తస్స అన్తోగామతో ఆహారం పహిణింసు. తమ్పి న ఇచ్ఛి. పునప్పునం వుచ్చమానోపి ‘‘న మే ఇమినా అత్థో. లద్ధో మే ఆహారో’’తి ఆహ. ‘‘కహం లద్ధో’’తి? ‘‘ఇధేవ లద్ధో’’తి. ఏవం దుతియే తతియే చతుత్థేపి దివసే తేహి బహుమ్పి వుచ్చమానో ‘‘అహం ఇధేవ భవిస్సామీ’’తి గామం గన్తుం న ఇచ్ఛి. ఆజీవకా ‘‘అయం దివసే దివసే నేవ గామం పవిసితుం ఇచ్ఛతి, న అమ్హేహి పహితాహారం ఆహరితుం ఇచ్ఛతి, ‘ఇధేవ మే లద్ధో’తి వదతి, కిం ను ఖో కరోతి, పరిగ్గణ్హిస్సామ న’’న్తి గామం పవిసన్తా ఏకం ద్వే జనే తస్స పరిగ్గణ్హనత్థం ఓహాయ గమింసు. తే పచ్ఛతో గచ్ఛన్తా వియ హుత్వా నిలీయింసు. సోపి తేసం గతభావం ఞత్వా పురిమనయేనేవ వచ్చకుటిం ఓరుయ్హ గూథం ఖాది.

ఇతరే తస్స కిరియం దిస్వా ఆజీవకానం ఆరోచయింసు. తం సుత్వా ఆజీవకా ‘‘అహో భారియం కమ్మం, సచే సమణస్స గోతమస్స సావకా జానేయ్యుం, ‘ఆజీవకా గూథం ఖాదమానా విచరన్తీ’తి అమ్హాకం అకిత్తిం పకాసేయ్యుం, నాయం అమ్హాకం అనుచ్ఛవికో’’తి తం అత్తనో సన్తికా నీహరింసు. సో తేహి నీహరితో మహాజనస్స ఉచ్చారకరణట్ఠానే పత్థరితో ఏకో పిట్ఠిపాసాణో అత్థి. తస్మిం మహన్తం సోణ్డి, పిట్ఠిపాసాణం నిస్సాయ మహాజనస్స ఉచ్చారకరణట్ఠానం. సో తత్థ గన్త్వా రత్తిం గూథం ఖాదిత్వా మహాజనస్స సరీరవలఞ్జనత్థాయ ఆగమనకాలే ఏకేన హత్థేన పాసాణస్స ఏకం అన్తం ఓలుబ్భ ఏకం పాదం ఉక్ఖిపిత్వా జణ్ణుకే ఠపేత్వా ఉద్ధంవాతాభిముఖో ముఖం వివరిత్వా తిట్ఠతి. మహాజనో తం దిస్వా ఉపసఙ్కమిత్వా వన్దిత్వా, ‘‘భన్తే, కస్మా అయ్యో ముఖం వివరిత్వా ఠితో’’తి పుచ్ఛతి. ‘‘అహం వాతభక్ఖో, అఞ్ఞో మే ఆహారో నత్థీ’’తి. అథ ‘‘కస్మా ఏకం పాదం జణ్ణుకే కత్వా ఠితోసి, భన్తే’’తి? ‘‘అహం ఉగ్గతపో ఘోరతపో, మయా ద్వీహి పాదేహి అక్కన్తా పథవీ కమ్పతి, తస్మా ఏకం పాదం ఉక్ఖిపిత్వా జణ్ణుకే ఠపేత్వా ఠితోమ్హి. అహఞ్హి రత్తిన్దివం ఠితకోవ వీతినామేమి, న నిసీదామి, న నిపజ్జామీ’’తి. మనుస్సా నామ యేభుయ్యేన వచనమత్తమేవ సద్దహన్తి, తస్మా ‘‘అహో అచ్ఛరియం, ఏవరూపాపి నామ తపస్సినో హోన్తి, న నో ఏవరూపా దిట్ఠపుబ్బా’’తి యేభుయ్యేన అఙ్గమగధవాసినో సఙ్ఖుభిత్వా ఉపసఙ్కమిత్వా మాసే మాసే మహన్తం సక్కారం అభిహరన్తి. సో ‘‘అహం వాతమేవ భక్ఖామి, న అఞ్ఞం ఆహారం. అఞ్ఞఞ్హి మే ఖాదన్తస్స తపో నస్సతీ’’తి తేహి అభిహటం న కిఞ్చి ఇచ్ఛతి. మనుస్సా ‘‘మా నో, భన్తే, నాసేథ, తుమ్హాదిసేన ఘోరతపేన పరిభోగే కతే అమ్హాకం దీఘరత్తం హితాయ సుఖాయ సంవత్తతీ’’తి పునప్పునం యాచన్తి. తస్స అఞ్ఞో ఆహారో న రుచ్చతి. మహాజనస్స పన యాచనాయ పీళితో తేహి ఆభతాని సప్పిఫాణితాదీని కుసగ్గేన జివ్హగ్గే ఠపేత్వా ‘‘గచ్ఛథ, అలం వో ఏత్తకం హితాయ సుఖాయ చా’’తి ఉయ్యోజేసి. ఏవం సో పఞ్చపఞ్ఞాస వస్సాని నగ్గో గూథం ఖాదన్తో కేసే లుఞ్చన్తో భూమియం సయమానో వీతినామేసి.

బుద్ధానమ్పి ఖో పచ్చూసకాలే లోకవోలోకనం అవిజహితమేవ హోతి. తస్మా ఏకదివసం భగవతో పచ్చూససమయే లోకం వోలోకేన్తస్స అయం జమ్బుకాజీవకో ఞాణజాలస్స అన్తో పఞ్ఞాయి. సత్థా ‘‘కిం ను ఖో భవిస్సతీ’’తి ఆవజ్జేత్వా తస్స సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తస్సూపనిస్సయం దిస్వా ‘‘అహం ఏతం ఆదిం కత్వా ఏకం గాథం భాసిస్సామి, గాథావసానే చతురాసీతియా పాణసహస్సానం ధమ్మాభిసమయో భవిస్సతి. ఇమం కులపుత్తం నిస్సాయ మహాజనో సోత్థిభావం పాపుణిస్సతీ’’తి ఞత్వా పునదివసే రాజగహే పిణ్డాయ చరిత్వా పిణ్డపాతపటిక్కన్తో ఆనన్దత్థేరం ఆమన్తేసి – ‘‘ఆనన్ద, జమ్బుకాజీవకస్స సన్తికం గమిస్సామీ’’తి. ‘‘భన్తే, కిం తుమ్హేయేవ గమిస్సథా’’తి? ‘‘ఆమ, అహమేవా’’తి ఏవం వత్వా సత్థా వడ్ఢమానకచ్ఛాయాయ తస్స సన్తికం పాయాసి.

దేవతా చిన్తయింసు – ‘‘సత్థా సాయం జమ్బుకాజీవకస్స సన్తికం గచ్ఛతి, సో చ జేగుచ్ఛే ఉచ్చారపస్సావదన్తకట్ఠకిలిట్ఠే పిట్ఠిపాసాణే వసతి, దేవం వస్సాపేతుం వట్టతీ’’తి అత్తనో ఆనుభావేన తం ముహుత్తంయేవ దేవం వస్సాపేసుం. పిట్ఠిపాసాణో సుచి నిమ్మలో అహోసి. అథస్స ఉపరి పఞ్చవణ్ణం పుప్ఫవస్సం వస్సాపేసుం. సత్థా సాయం జమ్బుకాజీవకస్స సన్తికం గన్త్వా ‘‘జమ్బుకా’’తి సద్దమకాసి. జమ్బుకో ‘‘కో ను ఖో ఏస, దుజ్జనో మం జమ్బుకవాదేన వదతీ’’తి చిన్తేత్వా ‘‘కో ఏసో’’తి ఆహ. ‘‘అహం సమణో’’తి. ‘‘కిం మహాసమణా’’తి? ‘‘అజ్జ మే ఏకరత్తిం ఇధ వసనట్ఠానం దేహీ’’తి. ‘‘నత్థి, మహాసమణ, ఇమస్మిం ఠానే వసనట్ఠాన’’న్తి. ‘‘జమ్బుక, మా ఏవం కరి, ఏకరత్తిం మే వసనట్ఠానం దేహి, పబ్బజితా నామ పబ్బజితం పత్థేన్తి, మనుస్సా మనుస్సం, పసవో పసవ’’న్తి. ‘‘కిం పన త్వం పబ్బజితో’’తి? ‘‘ఆమ, పబ్బజితోమ్హీ’’తి. ‘‘సచే త్వం పబ్బజితో, కహం తే లాబుకం, కహం ధూమకటచ్ఛుకో, కహం యఞ్ఞసుత్తక’’న్తి? ‘‘‘అత్థేతం మయ్హం, విసుం విసుం పన గహేత్వా విచరణం దుక్ఖ’న్తి అబ్భన్తరేనేవ గహేత్వా చరామీ’’తి. సో ‘‘చరిస్ససి త్వం ఏతం అగ్గణ్హిత్వా’’తి కుజ్ఝి. అథ నం సత్థా ఆహ – ‘‘హోతు, జమ్బుక, మా కుజ్ఝ, వసనట్ఠానం మే ఆచిక్ఖా’’తి. ‘‘నత్థి, మహాసమణ, ఏత్థ వసనట్ఠాన’’న్తి.

సత్థా తస్స వసనట్ఠానతో అవిదూరే ఏకం పబ్భారం అత్థి, తం నిద్దిసన్తో ‘‘ఏతస్మిం పబ్భారే కో వసతీ’’తి ఆహ. ‘‘నత్థి కోచి, మహాసమణా’’తి. ‘‘తేన హి ఏతం మయ్హం దేహీ’’తి. ‘‘త్వఞ్ఞేవ జాన, మహాసమణా’’తి. సత్థా పబ్భారే నిసీదనం పఞ్ఞాపేత్వా నిసీది. పఠమయామే చత్తారో మహారాజానో చతుద్దిసం ఏకోభాసం కరోన్తా సత్థు ఉపట్ఠానం ఆగమింసు. జమ్బుకో ఓభాసం దిస్వా ‘‘కో ఓభాసో నామేసో’’తి చిన్తేసి. మజ్ఝిమయామే సక్కో దేవరాజా ఆగమి. జమ్బుకో తమ్పి దిస్వా ‘‘కో నామేసో’’తి చిన్తేసి. పచ్ఛిమయామే ఏకాయ అఙ్గులియా ఏకం, ద్వీహి ద్వే, దసహి దస చక్కవాళాని ఓభాసేతుం సమత్థో మహాబ్రహ్మా సకలం అరఞ్ఞం ఏకోభాసం కరోన్తో ఆగమి. జమ్బుకో తమ్పి దిస్వా ‘‘కో ను ఖో ఏసో’’తి చిన్తేత్వా పాతోవ సత్థు సన్తికం గన్త్వా పటిసన్థారం కత్వా ఏకమన్తం ఠితో సత్థారం పుచ్ఛి – ‘‘మహాసమణ, తుమ్హాకం సన్తికం చతస్సో దిసా ఓభాసేన్తో కే ఆగతా’’తి? ‘‘చత్తారో మహారాజానో’’తి. ‘‘కిం కారణా’’తి? ‘‘మం ఉపట్ఠాతు’’న్తి. ‘‘కిం పన త్వం చతూహి మహారాజేహి ఉత్తరితరో’’తి? ‘‘ఆమ, జమ్బుక, మహారాజూనమ్పి అతిరాజా’’తి. ‘‘మజ్ఝిమయామే పన కో ఆగతో’’తి? ‘‘సక్కో దేవరాజా, జమ్బుకా’’తి. ‘‘కిం కారణా’’తి? ‘‘మం ఉపట్ఠాతుమేవా’’తి. ‘‘కిం పన త్వం సక్కదేవరాజతోపి ఉత్తరితరో’’తి? ‘‘ఆమ, జమ్బుక, సక్కతోపి ఉత్తరితరోమ్హి, ఏసో పన మయ్హం గిలానుపట్ఠాకో కప్పియకారకసామణేరసదిసో’’తి. ‘‘పచ్ఛిమయామే సకలం అరఞ్ఞం ఓభాసేత్వా కో ఆగతో’’తి? ‘‘యం లోకే బ్రాహ్మణాదయో ఖిపిత్వా పక్ఖలిత్వా ‘నమో మహాబ్రహ్మునో’తి వదన్తి, సో ఏవ మహాబ్రహ్మా’’తి. ‘‘కిం పన త్వం మహాబ్రహ్మతోపి ఉత్తరితరో’’తి? ‘‘ఆమ, జమ్బుక, అహఞ్హి బ్రహ్మునాపి అతిబ్రహ్మా’’తి. ‘‘అచ్ఛరియోసి త్వం, మహాసమణ, మయ్హం పన పఞ్చ పఞ్ఞాస వస్సాని ఇధ వసన్తస్స ఏతేసు ఏకోపి మం ఉపట్ఠాతుం నాగతపుబ్బో. అహఞ్హి ఏత్తకం అద్ధానం వాతభక్ఖో హుత్వా ఠితకోవ వీతినామేసిం, న తావ తే మయ్హం ఉపట్ఠానం ఆగతపుబ్బా’’తి.

అథ నం సత్థా ఆహ – జమ్బుక, త్వం లోకస్మిం అన్ధబాలం మహాజనం వఞ్చయమానో మమ్పి వఞ్చేతుకామో జాతో, నను త్వం పఞ్చపఞ్ఞాస వస్సాని గూథమేవ ఖాది, భూమియంయేవ నిపజ్జి, నగ్గో హుత్వా విచరి, తాలట్ఠిఖణ్డేన కేసే లుఞ్చి. అథ చ పన లోకం వఞ్చేన్తో ‘‘అహం వాతభక్ఖో, ఏకపాదేన తిట్ఠామి, న నిసీదామి, న నిపజ్జామీ’’తి వదేసి, ‘‘మమమ్పి వఞ్చేతుకామోసి పుబ్బేపి త్వం పాపికం లామికం దిట్ఠిం నిస్సాయ ఏత్తకం కాలం గూథభక్ఖో భూమిసయో నగ్గో విచరన్తో తాలట్ఠిఖణ్డేన కేసలుఞ్చనం పత్తో, ఇదానిపి పాపికం లామికం దిట్ఠిమేవ గణ్హాసీ’’తి. ‘‘కిం పన మయా కతం, మహాసమణా’’తి? అథస్స సత్థా పుబ్బే కతకమ్మం ఆచిక్ఖి. తస్స సత్థరి కథేన్తేయేవ సంవేగో ఉప్పజ్జి, హిరోత్తప్పం ఉపట్ఠితం, సో ఉక్కుటికో నిసీది. అథస్స సత్థా ఉదకసాటికం ఖిపిత్వా అదాసి. సో తం నివాసేత్వా సత్థారం వన్దిత్వా ఏకమన్తం నిసీది. సత్థాపిస్స అనుపుబ్బిం కథం కథేత్వా ధమ్మం దేసేసి. సో దేసనావసానే సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తం పత్వా సత్థారం వన్దిత్వా ఉట్ఠాయాసనా పబ్బజ్జఞ్చ ఉపసమ్పదఞ్చ యాచి. ఏత్తావతా తస్స పురిమకమ్మం పరిక్ఖీణం. అయఞ్హి ఖీణాసవమహాథేరం చతూహి అక్కోసేహి అక్కోసిత్వా యావాయం మహాపథవీ తిగావుతాధికం యోజనం ఉస్సన్నా, తావ అవీచిమ్హి పచ్చిత్వా తత్థ పక్కావసేసేన పఞ్చపఞ్ఞాస వస్సాని ఇమం విప్పకారం పత్తో. తేనస్స తం కమ్మం ఖీణం. వీసతి పన వస్ససహస్సాని ఇమినా కతస్స సమణధమ్మస్స ఫలం నాసేతుం న సక్కా. తస్మా సత్థా దక్ఖిణహత్థం పసారేత్వా ‘‘ఏహి, భిక్ఖు, చర బ్రహ్మచరియం సమ్మా దుక్ఖస్స అన్తకిరియాయా’’తి ఆహ. తావదేవస్స గిహిలిఙ్గం అన్తరధాయి అట్ఠపరిక్ఖారధరో సట్ఠివస్సికమహాథేరో వియ అహోసి.

అఙ్గమగధవాసీనం తస్స సక్కారం గహేత్వా ఆగతదివసో కిరేస, తస్మా ఉభయరట్ఠవాసినో సక్కారం గహేత్వా ఆగతా తథాగతం దిస్వా ‘‘కిం ను ఖో అమ్హాకం అయ్యో జమ్బుకో మహా, ఉదాహు సమణో గోతమో’’తి చిన్తేత్వా ‘‘సచే సమణో గోతమో మహా భవేయ్య, అయం సమణస్స గోతమస్స సన్తికం గచ్ఛేయ్య, జమ్బుకాజీవకస్స పన మహన్తతాయ సమణో గోతమో ఇమస్స సన్తికం ఆగతో’’తి చిన్తయింసు. సత్థా మహాజనస్స పరివితక్కం ఞత్వా, ‘‘జమ్బుక, తవ ఉపట్ఠాకానం కఙ్ఖం ఛిన్దాహీ’’తి ఆహ, సో ‘‘అహమ్పి, భన్తే, ఏత్తకమేవ పచ్చాసీసామీ’’తి వత్వా చతుత్థజ్ఝానం సమాపజ్జిత్వా ఉట్ఠాయ తాలప్పమాణం వేహాసం అబ్భుగ్గన్త్వా ‘‘సత్థా మే, భన్తే భగవా, సావకోహమస్మీ’’తి వత్వా ఓరుయ్హ వన్దిత్వా పున ద్వితాలమత్తం తితాలమత్తన్తి ఏవం సత్తతాలమత్తం వేహాసం అబ్భుగ్గన్త్వా ఓరుయ్హ అత్తనో సావకభావం జానాపేసి. తం దిస్వా మహాజనో ‘‘అహో బుద్ధా నామ అచ్ఛరియా అనోపమగుణా’’తి చిన్తేసి. సత్థా మహాజనేన సద్ధిం కథేన్తో ఏవమాహ – ‘‘అయం ఏత్తకం కాలం తుమ్హేహి ఆభతం సక్కారం కుసగ్గేన జివ్హగ్గే ఠపేత్వా ‘తపచరణం పూరేమీ’తి ఇధ నివుట్ఠో, సచేపి ఇమినా ఉపాయేన వస్ససతం తపచరణం పూరేయ్య, యా చస్స ఇదాని కాలం వా భత్తం వా కుక్కుచ్చాయిత్వా అభుఞ్జన్తస్స భత్తచ్ఛేదనకుసలచేతనా, తస్సా తం తపచరణం సోళసిం కలమ్పి న అగ్ఘతీ’’తి అనుసన్ధిం ఘటేత్వా ధమ్మం దేసేన్తో ఇమం గాథమాహ –

౭౦. ‘‘మాసే మాసే కుసగ్గేన, బాలో భుఞ్జేయ్య భోజనం;

న సో సఙ్ఖాతధమ్మానం, కలం అగ్ఘతి సోళసి’’న్తి.

తస్సత్థో – సచే బాలో అపరిఞ్ఞాతధమ్మో సీలాదిగుణా పరిబాహిరో తిత్థాయతనే పబ్బజితో ‘‘తపచరణం పూరేస్సామీ’’తి మాసే మాసే పత్తే కుసగ్గేన భోజనం భుఞ్జన్తో వస్ససతం భుఞ్జేయ్య భోజనం. న సో సఙ్ఖాతధమ్మానం, కలం అగ్ఘతి సోళసిన్తి సఙ్ఖాతధమ్మా వుచ్చన్తి ఞాతధమ్మా తులితధమ్మా. తేసు హేట్ఠిమకోటియా సోతాపన్నో సఙ్ఖాతధమ్మో, ఉపరిమకోటియా ఖీణాసవో. ఇమేసం సఙ్ఖాతధమ్మానం సో బాలో కలం న అగ్ఘతి సోళసిన్తి పుగ్గలాధిట్ఠానా దేసనా. అయం పనేత్థ అత్థో – యా చస్స తథా తపచరణం పూరేన్తస్స వస్ససతం చేతనా యా చ సఙ్ఖాతధమ్మానం కాలం వా భత్తం వా కుక్కుచ్చాయిత్వా అభుఞ్జన్తానం ఏకా భత్తచ్ఛేదనకుసలచేతనా, తస్సా చేతనాయ సా తావ దీఘరత్తం పవత్తచేతనా సోళసిం కలం న అగ్ఘతి. ఇదం వుత్తం హోతి – యం తస్సా సఙ్ఖాతధమ్మానం చేతనాయ ఫలం, తం సోళస కోట్ఠాసే కత్వా తతో ఏకేకం పున సోళస సోళస కోట్ఠాసే కత్వా తతో ఏకస్స కోట్ఠాసస్స యం ఫలం, తదేవ తస్స బాలస్స తపచరణతో మహప్ఫలతరన్తి.

దేసనావసానే చతురాసీతియా పాణసహస్సానం ధమ్మాభిసమయో అహోసీతి.

జమ్బుకత్థేరవత్థు ఏకాదసమం.