౮. నన్దగోపాలకవత్థు

దిసో దిసన్తి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా కోసలజనపదే నన్దగోపాలకం ఆరబ్భ కథేసి.

సావత్థియం కిర అనాథపిణ్డికస్స గహపతినో నన్దో నామ గోపాలకో గోయూథం రక్ఖతి అడ్ఢో మహద్ధనో మహాభోగో. సో కిర యథా కేణియో జటిలో పబ్బజ్జావేసేన, ఏవం గోపాలకత్తేన రాజబలిం పరిహరన్తో అత్తనో కుటుమ్బం రక్ఖతి. సో కాలేన కాలం పఞ్చ గోరసే ఆదాయ అనాథపిణ్డికస్స సన్తికం ఆగన్త్వా సత్థారం పస్సతి, ధమ్మం సుణాతి, అత్తనో వసనట్ఠానం ఆగమనత్థాయ సత్థారం యాచతి. సత్థా తస్స ఞాణపరిపాకం ఆగమయమానో ఆగన్త్వా పరిపక్కభావం ఞత్వా ఏకదివసం మహాభిక్ఖుసఙ్ఘపరివుతో చారికం చరన్తో మగ్గా ఓక్కమ్మ తస్స వసనట్ఠానాసన్నే అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే నిసీది. నన్దో సత్థు సన్తికం అగన్త్వా వన్దిత్వా పటిసన్థారం కత్వా సత్థారం నిమన్తేత్వా సత్థాహం బుద్ధప్పముఖస్స భిక్ఖుసఙ్ఘస్స పణీతం పఞ్చగోరసదానం అదాసి. సత్తమే దివసే సత్థా అనుమోదనం కత్వా దానకథాదిభేదం అనుపుబ్బిం కథం కథేసి. కథాపరియోసానే నన్దగోపాలకో సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠాయ సత్థు పత్తం గహేత్వా సత్థారం అనుగచ్ఛన్తో దూరం గన్త్వా, ‘‘తిట్ఠ, ఉపాసకా’’తి నివత్తియమానో వన్దిత్వా నివత్తి. అథ నం ఏకో లుద్దకో విజ్ఝిత్వా మారేసి. పచ్ఛతో ఆగచ్ఛన్తా భిక్ఖూ నం దిస్వా గన్త్వా సత్థారం ఆహంసు – ‘‘నన్దో, భన్తే, గోపాలకో తుమ్హాకం ఇధాగతత్తా మహాదానం దత్వా అనుగన్త్వా నివత్తేన్తో మారితో, సచే తుమ్హే నాగచ్ఛిస్సథ, నాస్స మరణం అభవిస్సా’’తి. సత్థా, ‘‘భిక్ఖవే, మయి ఆగతేపి అనాగతేపి తస్స చతస్సో దిసా చతస్సో అనుదిసా చ గచ్ఛన్తస్సాపి మరణతో ముచ్చనూపాయో నామ నత్థి. యఞ్హి నేవ చోరా, న వేరినో కరోన్తి, తం ఇమేసం సత్తానం అన్తోపదుట్ఠం మిచ్ఛాపణిహితం చిత్తమేవ కరోతీ’’తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

౪౨. ‘‘దిసో దిసం యం తం కయిరా, వేరీ వా పన వేరినం;

మిచ్ఛాపణిహితం చిత్తం, పాపియో నం తతో కరే’’తి.

తత్థ దిసో దిసన్తి చోరో చోరం. ‘‘దిస్వా’’తి పాఠసేసో. యం తం కయిరాతి యం తం తస్స అనయబ్యసనం కరేయ్య. దుతియపదేపి ఏసేవ నయో. ఇదం వుత్తం హోతి – ఏకో ఏకస్స మిత్తదుబ్భీ చోరో పుత్తదారఖేత్తవత్థు గోమహింసాదీసు అపరజ్ఝన్తో యస్స అపరజ్ఝతి, తమ్పి తథేవ అత్తని అపరజ్ఝన్తం చోరం దిస్వా, వేరి వా పన కేనచిదేవ కారణేన బద్ధవేరం వేరిం దిస్వా అత్తనో కక్ఖళతాయ దారుణతాయ యం తం తస్స అనయబ్యసనం కరేయ్య, పుత్తదారం వా పీళేయ్య, ఖేత్తాదీని వా నాసేయ్య, జీవితా వా పన నం వోరోపేయ్య, దససు అకుసలకమ్మపథేసు మిచ్ఛాఠపితత్తా మిచ్ఛాపహిణితం చిత్తం పాపియో నం తతో కరే తం పురిసం తతో పాపతరం కరేయ్య. వుత్తప్పకారేహి, దిసో దిసస్స వా వేరీ వేరినో వా ఇమస్మింయేవ అత్తభావే దుక్ఖం వా ఉప్పాదేయ్య, జీవితక్ఖయం వా కరేయ్య. ఇదం పన అకుసలకమ్మపథేసు మిచ్ఛాఠపితం చిత్తం దిట్ఠేవ ధమ్మే అనయబ్యసనం పాపేతి, అత్తభావసతసహస్సేసుపి చతూసు అపాయేసు ఖిపిత్వా సీసం ఉక్ఖిపితుం న దేతీతి.

దేసనాపరియోసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పత్తా. మహాజనస్స సాత్థికా దేసనా జాతా. ఉపాసకేన పన భవన్తరే కతకమ్మం భిక్ఖూహి న పుచ్ఛితం, తస్మా సత్థారా న కథితన్తి.

నన్దగోపాలకవత్థు అట్ఠమం.