౧. మేఘియత్థేరవత్థు

ఫన్దనం చపలం చిత్తన్తి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా చాలికాయ పబ్బతే విహరన్తో ఆయస్మన్తం మేఘియం ఆరబ్భ కథేసి.

తస్స వత్థుం విభావనత్థం సబ్బం మేఘియసుత్తన్తం (ఉదా. ౩౧) విత్థారేతబ్బం. సత్థా పన తీహి వితక్కేహి అన్వాసత్తతాయ తస్మిం అమ్బవనే పధానం అనుయుఞ్జితుం అసక్కుణిత్వా ఆగతం మేఘియత్థేరం ఆమన్తేత్వా, ‘‘అతిభారియం తే, మేఘియ, కతం ‘ఆగమేహి తావ, మేఘియ, ఏకకోమ్హి యావ అఞ్ఞోపి కోచి భిక్ఖు ఆగచ్ఛతీ’తి మం యాచన్తం ఏకకం పహాయ గచ్ఛన్తేన భిక్ఖునా నామ ఏవం చిత్తవసికేన భవితుం న వట్టతి, చిత్తం నామేతం లహుకం, తం అత్తనో వసే వత్తేతుం వట్టతీ’’తి వత్వా ఇమా ద్వే గాథా అభాసి –

౩౩. ‘‘ఫన్దనం చపలం చిత్తం, దూరక్ఖం దున్నివారయం;

ఉజుం కరోతి మేధావీ, ఉసుకారోవ తేజనం.

౩౪. ‘‘వారిజోవ థలే ఖిత్తో, ఓకమోకతఉబ్భతో;

పరిప్ఫన్దతిదం చిత్తం, మారధేయ్యం పహాతవే’’తి.

తత్థ ఫన్దనన్తి రూపాదీసు ఆరమ్మణేసు విప్ఫన్దమానం. చపలన్తి ఏకఇరియాపథేన అసణ్ఠహన్తో గామదారకో వియ ఏకస్మిం ఆరమ్మణే అసణ్ఠహనతో చపలం. చిత్తన్తి విఞ్ఞాణం, భూమివత్థుఆరమ్మణకిరియాదివిచిత్తతాయ పనేతం ‘‘చిత్త’’న్తి వుత్తం. దూరక్ఖన్తి కిట్ఠసమ్బాధే ఠానే కిట్ఠఖాదకగోణం వియ ఏకేకస్మిం సప్పాయారమ్మణేయేవ దుట్ఠపనతో దూరక్ఖం. దున్నివారయన్తి విసభాగారమ్మణం గచ్ఛన్తం పటిసేధేతుం దుక్ఖత్తా దున్నివారయం. ఉసుకారోవ తేజనన్తి యథా నామ ఉసుకారో అరఞ్ఞతో ఏకం వఙ్కదణ్డకం ఆహరిత్వా నిత్తచం కత్వా కఞ్జియతేలేన మక్ఖేత్వా అఙ్గారకపల్లే తాపేత్వా రుక్ఖాలకే ఉప్పీళేత్వా నివఙ్కం ఉజుం వాలవిజ్ఝనయోగ్గం కరోతి, కత్వా చ పన రాజరాజమహామత్తానం సిప్పం దస్సేత్వా మహన్తం సక్కారసమ్మానం లభతి, ఏవమేవ మేధావీ పణ్డితో విఞ్ఞూ పురిసో ఫన్దనాదిసభావమేతం చిత్తం ధుతఙ్గారఞ్ఞావాసవసేన, నిత్తచం అపగతఓళారికకిలేసం కత్వా సద్ధాసినేహేన తేమేత్వా కాయికచేతసికవీరియేన తాపేత్వా సమథవిపస్సనాలకే ఉప్పీళేత్వా ఉజుం అకుటిలం నిబ్బిసేవనం కరోతి, కత్వా చ పన సఙ్ఖారే సమ్మసిత్వా మహన్తం అవిజ్జక్ఖన్ధం పదాలేత్వా, ‘‘తిస్సో విజ్జా, ఛ అభిఞ్ఞా, నవ లోకుత్తరధమ్మే’’తి ఇమం విసేసం హత్థగతమేవ కత్వా అగ్గదక్ఖిణేయ్యభావం లభతి.

వారిజోవాతి మచ్ఛో వియ, థలే ఖిత్తోతి హత్థేన వా పాదేన వా జాలాదీనం వా అఞ్ఞతరేన థలే ఛడ్డితో. ఓకమోకతఉబ్భతోతి ‘‘ఓకపుణ్ణేహి చీవరేహీ’’తి ఏత్థ (మహావ. ౩౦౬) ఉదకం ఓకం, ‘‘ఓకం పహాయ అనికేతసారీ’’తి ఏత్థ (సు. ని. ౮౫౦) ఆలయో, ఏత్థ ఉభయమ్పి లబ్భతి. ‘‘ఓకమోకతఉబ్భతో’’తి హి ఏత్థ ఓకమోకతోతి ఉదకసఙ్ఖాతా ఆలయాతి అయమత్థో. ఉబ్భతోతి ఉద్ధటో. పరిప్ఫన్దతిదం చిత్తన్తి యథా సో ఉదకాలయతో ఉబ్భతో థలే ఖిత్తో మచ్ఛో ఉదకం అలభన్తో పరిప్ఫన్దతి, ఏవమిదం పఞ్చకామగుణాలయాభిరతం చిత్తం తతో ఉద్ధరిత్వా మారధేయ్యసఙ్ఖాతం వట్టం పహాతుం విపస్సనాకమ్మట్ఠానే ఖిత్తం కాయికచేతసికవీరియేన సన్తాపియమానం పరిప్ఫన్దతి, సణ్ఠాతుం న సక్కోతి. ఏవం సన్తేపి ధురం అనిక్ఖిపిత్వా మేధావీ పుగ్గలో తం వుత్తనయేనేవ ఉజుం కమ్మనియం కరోతీతి అత్థో. అపరో నయో – ఇదం మారధేయ్యం కిలేసవట్టం అవిజహిత్వా ఠితం చిత్తం సో వారిజో వియ పరిప్ఫన్దతి, తస్మా మారధేయ్యం పహాతవే, యేన కిలేసవట్టసఙ్ఖాతేన మారధేయ్యేనేవ పరిప్ఫన్దతి, తం పహాతబ్బన్తి.

గాథాపరియోసానే మేఘియత్థేరో సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠితో, అఞ్ఞేపి బహూ సోతాపన్నాదయో జాతాతి.

మేఘియత్థేరవత్థు పఠమం.