౯. నన్దత్థేరవత్థు

యథా అగారన్తి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో ఆయస్మన్తం నన్దం ఆరబ్భ కథేసి.

సత్థా హి పవత్తితవరధమ్మచక్కో రాజగహం గన్త్వా వేళువనే విహరన్తో – ‘‘పుత్తం మే ఆనేత్వా దస్సేథా’’తి సుద్ధోదనమహారాజేన పేసితానం సహస్ససహస్సపరివారానం దసన్నం దూతానం సబ్బపచ్ఛతో గన్త్వా అరహత్తప్పత్తేన కాళుదాయిత్థేరేన గమనకాలం ఞత్వా మగ్గవణ్ణం వణ్ణేత్వా వీసతిసహస్సఖీణాసవపరివుతో కపిలపురం నీతో ఞాతిసమాగమే పోక్ఖరవస్సం అత్థుప్పత్తిం కత్వా వేస్సన్తరజాతకం (జా. ౨.౨౨.౧౬౫౫ ఆదయో) కథేత్వా పునదివసే పిణ్డాయ పవిట్ఠో, ‘‘ఉత్తిట్ఠే నప్పమజ్జేయ్యా’’తి (ధ. ప. ౧౬౮) గాథాయ పితరం సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠాపేత్వా, ‘‘ధమ్మఞ్చరే’’తి (ధ. ప. ౧౬౯) గాథాయ మహాపజాపతిం సోతాపత్తిఫలే, రాజానఞ్చ సకదాగామిఫలే పతిట్ఠాపేసి. భత్తకిచ్చావసానే పన రాహులమాతుగుణకథం నిస్సాయ చన్దకిన్నరీజాతకం (జా. ౧.౧౪.౧౮ ఆదయో) కథేత్వా తతో తతియదివసే నన్దకుమారస్స అభిసేకగేహప్పవేసనవివాహమఙ్గలేసు పవత్తమానేసు పిణ్డాయ పవిసిత్వా నన్దకుమారస్స హత్థే పత్తం దత్వా మఙ్గలం వత్వా ఉట్ఠాయాసనా పక్కమన్తో నన్దకుమారస్స హత్థతో పత్తం న గణ్హి. సోపి తథాగతగారవేన ‘‘పత్తం వో, భన్తే, గణ్హథా’’తి వత్తుం నాసక్ఖి. ఏవం పన చిన్తేసి – ‘‘సోపానసీసే పత్తం గణ్హిస్సతీ’’తి. సత్థా తస్మిమ్పి ఠానే న గణ్హి. ఇతరో ‘‘సోపానపాదమూలే గణ్హిస్సతీ’’తి చిన్తేసి. సత్థా తత్థాపి న గణ్హి. ఇతరో ‘‘రాజఙ్గణే గణ్హిస్సతీ’’తి చిన్తేసి. సత్థా తత్థాపి న గణ్హి. కుమారో నివత్తితుకామో అరుచియా గచ్ఛన్తో సత్థుగారవేన ‘‘పత్తం గణ్హథా’’తి వత్తుం న సక్కోతి. ‘‘ఇధ గణ్హిస్సతి, ఏత్థ గణ్హిస్సతీ’’తి చిన్తేన్తో గచ్ఛతి.

తస్మిం ఖణే అఞ్ఞా ఇత్థియో తం దిస్వా జనపదకల్యాణియా ఆచిక్ఖింసు – ‘‘అయ్యే, భగవా నన్దకుమారం గహేత్వా గతో, తుమ్హేహి తం వినా కరిస్సతీ’’తి. సా ఉదకబిన్దూహి పగ్ఘరన్తేహేవ అడ్ఢుల్లిఖితేహి కేసేహి వేగేన గన్త్వా, ‘‘తువటం ఖో, అయ్యపుత్త, ఆగచ్ఛేయ్యాసీ’’తి ఆహ. తం తస్సా వచనం తస్స హదయే తిరియం పతిత్వా వియ ఠితం. సత్థాపిస్స హత్థతో పత్తం అగ్గణ్హిత్వావ తం విహారం నేత్వా, ‘‘పబ్బజిస్ససి నన్దా’’తిఆహ. సో బుద్ధగారవేన ‘‘న పబ్బజిస్సామీ’’తి అవత్వా, ‘‘ఆమ, పబ్బజిస్సామీ’’తి ఆహ. సత్థా ‘‘తేన హి నన్దం పబ్బాజేథా’’తి ఆహ. సత్థా కపిలపురం గన్త్వా తతియదివసే నన్దం పబ్బాజేసి.

సత్తమే దివసే రాహులమాతా కుమారం అలఙ్కరిత్వా భగవతో సన్తికం పేసేసి – ‘‘పస్స, తాత, ఏతం వీసతిసహస్ససమణపరివుతం సువణ్ణవణ్ణం బ్రహ్మరూపివణ్ణం సమణం, అయం తే పితా, ఏతస్స మహన్తా నిధికుమ్భియో అహేసుం. త్యాస్స నిక్ఖమనతో పట్ఠాయ న పస్సామ, గచ్ఛ నం దాయజ్జం యాచస్సు – ‘అహం, తాత, కుమారో, అభిసేకం పత్వా చక్కవత్తీ భవిస్సామి, ధనేన మే అత్థో, ధనం మే దేహి. సామికో హి పుత్తో పితుసన్తకస్సా’’’తి. కుమారో భగవతో సన్తికం గన్త్వావ పితుసినేహం పటిలభిత్వా హట్ఠచిత్తో ‘‘సుఖా తే, సమణ, ఛాయా’’తి వత్వా అఞ్ఞమ్పి బహుం అత్తనో అనురూపం వదన్తో అట్ఠాసి. భగవా కతభత్తకిచ్చో అనుమోదనం కత్వా ఉట్ఠాయాసనా పక్కామి. కుమారోపి ‘‘దాయజ్జం మే, సమణ, దేహి, దాయజ్జం మే, సమణ, దేహీ’’తి భగవన్తం అనుబన్ధి. భగవాపి కుమారం న నివత్తాపేసి. పరిజనోపి భగవతా సద్ధిం గచ్ఛన్తం నివత్తేతుం నాసక్ఖి. ఇతి సో భగవతా సద్ధిం ఆరామమేవ అగమాసి.

తతో భగవా చిన్తేసి – ‘‘యం అయం పితుసన్తకం ధనం ఇచ్ఛతి, తం వట్టానుగతం సవిఘాతం, హన్దస్స బోధితలే పటిలద్ధం సత్తవిధం అరియధనం దేమి, లోకుత్తరదాయజ్జస్స నం సామికం కరోమీ’’తి. అథ ఖో భగవా ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఆమన్తేసి – ‘‘తేన హి త్వం, సారిపుత్త, రాహులకుమారం పబ్బాజేహీ’’తి. థేరో కుమారం పబ్బాజేసి. పబ్బజితే చ పన కుమారే రఞ్ఞో అధిమత్తం దుక్ఖం ఉప్పజ్జి. తం అధివాసేతుం అసక్కోన్తో భగవతో నివేదేత్వా, ‘‘సాధు, భన్తే, అయ్యా, మాతాపితూహి అననుఞ్ఞాతం పుత్తం న పబ్బాజేయ్యు’’న్తి వరం యాచి. భగవా తస్స తం వరం దత్వా పునేకదివసం రాజనివేసనే కతపాతరాసో ఏకమన్తం నిసిన్నేన రఞ్ఞా, ‘‘భన్తే, తుమ్హాకం దుక్కరకారికకాలే ఏకా దేవతా మం ఉపసఙ్కమిత్వా, ‘పుత్తో తే కాలకతో’తి ఆహ. అహం తస్సా వచనం అసద్దహన్తో ‘న మయ్హం పుత్తో బోధిం అప్పత్వా కాలం కరోతీ’తి పటిక్ఖిపి’’న్తి వుత్తే – ‘‘ఇదాని కిం సద్దహిస్సథ, పుబ్బేపి అట్ఠికాని దస్సేత్వా, ‘పుత్తో తే మతో’తి వుత్తే న సద్దహిత్వా’’తి ఇమిస్సా అత్థుప్పత్తియా మహాధమ్మపాలజాతకం (జా. ౧.౧౦.౯౨ ఆదయో) కథేసి. గాథాపరియోసానే రాజా అనాగామిఫలే పతిట్ఠహి. ఇతి భగవా పితరం తీసు ఫలేసు పతిట్ఠాపేత్వా భిక్ఖుసఙ్ఘపరివుతో పునదేవ రాజగహం గన్త్వా తతో అనాథపిణ్డికేన సావత్థిం ఆగమనత్థాయ గహితపటిఞ్ఞో నిట్ఠితే జేతవనే విహారే తత్థ గన్త్వా వాసం కప్పేసి.

ఏవం సత్థరి జేతవనే విహరన్తే ఆయస్మా నన్దో ఉక్కణ్ఠిత్వా భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసి – ‘‘అనభిరతో అహం, ఆవుసో, బ్రహ్మచరియం చరామి, న సక్కోమి బ్రహ్మచరియం సన్ధారేతుం, సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిస్సామీ’’తి. భగవా తం పవత్తిం సుత్వా ఆయస్మన్తం నన్దం పక్కోసాపేత్వా ఏతదవోచ – ‘‘సచ్చం కిర త్వం, నన్ద, సమ్బహులానం భిక్ఖూనం ఏవం ఆరోచేసి – ‘అనభిరతో, ఆవుసో, బ్రహ్మచరియం చరామి, న సక్కోమి బ్రహ్మచరియం సన్ధారేతుం, సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిస్సామీ’’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి. ‘‘కిస్స పన త్వం, నన్ద, అనభిరతో బ్రహ్మచరియం చరసి, న సక్కోసి బ్రహ్మచరియం సన్ధారేతుం, సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిస్ససీ’’తి? ‘‘సాకియానీ మం, భన్తే, జనపదకల్యాణీ ఘరా నిక్ఖమన్తస్స అడ్ఢుల్లిఖితేహి కేసేహి అపలోకేత్వా మం ఏతదవోచ – ‘తువటం ఖో, అయ్యపుత్త, ఆగచ్ఛేయ్యాసీ’తి, సో ఖో అహం, భన్తే, తం అనుస్సరమానో అనభిరతో బ్రహ్మచరియం చరామి, న సక్కోమి బ్రహ్మచరియం సన్ధారేతుం, సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిస్సామీ’’తి.

అథ ఖో భగవా ఆయస్మన్తం నన్దం బాహాయం గహేత్వా ఇద్ధిబలేన తావతింసదేవలోకం ఆనేన్తో అన్తరామగ్గే ఏకస్మిం ఝామక్ఖేత్తే ఝామఖాణుకే నిసిన్నం ఛిన్నకణ్ణనాసనఙ్గుట్ఠం ఏకం పలుట్ఠమక్కటిం దస్సేత్వా తావతింసభవనే సక్కస్స దేవరఞ్ఞో ఉపట్ఠానం ఆగతాని కకుటపాదాని పఞ్చ అచ్ఛరాసతాని దస్సేసి. కకుటపాదానీతి రత్తవణ్ణతాయ పారేవతపాదసదిసపాదాని. దస్సేత్వా చ పనాహ – ‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, నన్ద, కతమా ను ఖో అభిరూపతరా వా దస్సనీయతరా వా పాసాదికతరా వా సాకియానీ వా జనపదకల్యాణీ, ఇమాని వా పఞ్చ అచ్ఛరాసతాని కకుటపాదానీ’’తి? తం సుత్వా ఆహ – ‘‘సేయ్యథాపి సా, భన్తే, ఛిన్నకణ్ణనాసనఙ్గుట్ఠా పలుట్ఠమక్కటీ, ఏవమేవ ఖో, భన్తే, సాకియానీ జనపదకల్యాణీ, ఇమేసం పఞ్చన్నం అచ్ఛరాసతానం ఉపనిధాయ సఙ్ఖ్యమ్పి న ఉపేతి, కలమ్పి న ఉపేతి, కలభాగమ్పి న ఉపేతి. అథ ఖో ఇమానేవ పఞ్చ అచ్ఛరాసతాని అభిరూపతరాని చేవ దస్సనీయతరాని చ పాసాదికతరాని చా’’తి. ‘‘అభిరమ, నన్ద, అభిరమ, నన్ద, అహం తే పాటిభోగో పఞ్చన్నం అచ్ఛరాసతానం పటిలాభాయ కకుటపాదాన’’న్తి. ‘‘సచే మే, భన్తే భగవా, పాటిభోగో పఞ్చన్నం అచ్ఛరాసతానం పటిలాభాయ కకుటపాదానం, అభిరమిస్సామహం, భన్తే, భగవతి బ్రహ్మచరియే’’తి.

అథ ఖో భగవా ఆయస్మన్తం నన్దం గహేత్వా తత్థ అన్తరహితో జేతవనేయేవ పాతురహోసి. అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ, ‘‘ఆయస్మా కిర నన్దో భగవతో భాతా మాతుచ్ఛాపుత్తో అచ్ఛరానం హేతు బ్రహ్మచరియం చరతి. భగవా కిరస్స పాటిభోగో పఞ్చన్నం అచ్ఛరాసతానం పటిలాభాయ కకుటపాదాన’’న్తి. అథ ఖో ఆయస్మతో నన్దస్స సహాయకా భిక్ఖూ ఆయస్మన్తం నన్దం భతకవాదేన చ ఉపక్కితకవాదేన చ సముదాచరన్తి, ‘‘భతకో కిరాయస్మా నన్దో, ఉపక్కితకో కిరాయస్మా నన్దో, అచ్ఛరానం హేతు బ్రహ్మచరియం చరతి. భగవా కిరస్స పాటిభోగో పఞ్చన్నం అచ్ఛరాసతానం పటిలాభాయ కకుటపాదాన’’న్తి. అథ ఖో ఆయస్మా నన్దో సహాయకానం భిక్ఖూనం భతకవాదేన చ ఉపక్కితకవాదేన చ అట్టియమానో హరాయమానో జిగుచ్ఛమానో ఏకో వూపకట్ఠో అప్పమత్తో ఆతాపీ పహితత్తో విహరన్తో న చిరస్సేవ యస్సత్థాయ కులపుత్తా సమ్మదేవ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజన్తి, తదనుత్తరం బ్రహ్మచరియపరియోసానం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహాసి, ‘‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయా’’తి అబ్భఞ్ఞాసి. అఞ్ఞతరో చ ఖో పనాయస్మా నన్దో అరహతం అహోసి.

అథేకా దేవతా రత్తిభాగే సకలం జేతవనం ఓభాసేత్వా సత్థారం ఉపసఙ్కమిత్వా వన్దిత్వా ఆరోచేసి – ‘‘ఆయస్మా, భన్తే, నన్దో భగవతో భాతా మాతుచ్ఛాపుత్తో ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతీ’’తి. భగవతోపి ఖో ఞాణం ఉదపాది ‘‘నన్దో ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతీ’’తి. సోపాయస్మా నన్దో తస్సా రత్తియా అచ్చయేన భగవన్తం ఉపసఙ్కమిత్వా వన్దిత్వా ఏతదవోచ – ‘‘యం మే, భన్తే, భగవా పాటిభోగో పఞ్చన్నం అచ్ఛరాసతానం పటిలాభాయ కకుటపాదానం, ముఞ్చామహం, భన్తే, భగవన్తం ఏతస్మా పటిస్సవా’’తి. ‘‘మయాపి ఖో తే, నన్ద, చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో ‘నన్దో ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతీ’తి. దేవతాపి మే ఏతమత్థం ఆరోచేసి – ‘ఆయస్మా, భన్తే, నన్దో ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతీ’తి. యదేవ ఖో తే, నన్ద, అనుపాదాయ ఆసవేహి చిత్తం విముత్తం, అథాహం ముత్తో ఏతస్మా పటిస్సవా’’తి. అథ ఖో భగవా ఏతమత్థం విదిత్వా తాయం వేలాయం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘యస్స నిత్తిణ్ణో పఙ్కో, మద్దితో కామకణ్టకో;

మోహక్ఖయం అనుప్పత్తో, సుఖదుక్ఖేసు న వేధతీ స భిక్ఖూ’’తి. (ఉదా. ౨౨);

అథేకదివసం భిక్ఖూ తం ఆయస్మన్తం నన్దం పుచ్ఛింసు – ‘‘ఆవుసో నన్ద, పుబ్బే త్వం ‘ఉక్కణ్ఠితోమీ’తి వదేసి, ఇదాని తే కథ’’న్తి? ‘‘నత్థి మే, ఆవుసో, గిహిభావాయ ఆలయో’’తి. తం సుత్వా భిక్ఖూ – ‘‘అభూతం ఆయస్మా నన్దో కథేతి, అఞ్ఞం బ్యాకరోతి, అతీతదివసేసు ‘ఉక్కణ్ఠితోమ్హీ’తి వత్వా ఇదాని ‘నత్థి మే గిహిభావాయ ఆలయో’తి కథేతీ’’తి గన్త్వా భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. భగవా ‘‘భిక్ఖవే, అతీతదివసేసు నన్దస్స అత్తభావో దుచ్ఛన్నగేహసదిసో అహోసి, ఇదాని సుచ్ఛన్నగేహసదిసో జాతో. అయఞ్హి దిబ్బచ్ఛరానం దిట్ఠకాలతో పట్ఠాయ పబ్బజితకిచ్చస్స మత్థకం పాపేతుం వాయమన్తో తం కిచ్చం పత్తో’’తి వత్వా ఇమా గాథా అభాసి –

౧౩. ‘‘యథా అగారం దుచ్ఛన్నం, వుట్ఠీ సమతివిజ్ఝతి;

ఏవం అభావితం చిత్తం, రాగో సమతివిజ్ఝతి.

౧౪. ‘‘యథా అగారం సుచ్ఛన్నం, వుట్ఠీ న సమతివిజ్ఝతి;

ఏవం సుభావితం చిత్తం, రాగో న సమతివిజ్ఝతీ’’తి.

తత్థ అగారన్తి యంకిఞ్చి గేహం. దుచ్ఛన్నన్తి విరళచ్ఛన్నం ఛిద్దావఛిద్దం. సమతివిజ్ఝతీతి వస్సవుట్ఠి వినివిజ్ఝతి. అభావితన్తి తం అగారం వుట్ఠి వియ భావనాయ రహితత్తా అభావితం చిత్తం రాగో సమతి విజ్ఝతి. న కేవలం రాగోవ, దోసమోహమానాదయో సబ్బకిలేసా తథారూపం చిత్తం అతివియ విజ్ఝన్తియేవ. సుభావితన్తి సమథవిపస్సనాభావనాహి సుభావితం. ఏవరూపం చిత్తం సుచ్ఛన్నం గేహం వుట్ఠి వియ రాగాదయో కిలేసా అతివిజ్ఝితుం న సక్కోన్తీతి.

గాథాపరియోసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పాపుణింసు. మహాజనస్స దేసనా సాత్థికా అహోసి.

అథ ఖో భిక్ఖూ ధమ్మసభాయం కథం సముట్ఠాపేసుం, ‘‘ఆవుసో, బుద్ధా నామ అచ్ఛరియా, జనపదకల్యాణిం నిస్సాయ ఉక్కణ్ఠితో నామాయస్మా నన్దో సత్థారా దేవచ్ఛరా ఆమిసం కత్వా వినీతో’’తి. సత్థా ఆగన్త్వా – ‘‘కాయ నుత్థ, భిక్ఖవే, ఏతరహి కథాయ సన్నిసిన్నా’’తి పుచ్ఛిత్వా, ‘‘ఇమాయ నామా’’తి వుత్తే, ‘‘న, భిక్ఖవే, ఇదానేవ, పుబ్బేపేస మయా మాతుగామేన పలోభేత్వా వినీతోయేవా’’తి వత్వా అతీతం ఆహరి –

అతీతే బారాణసియం బ్రహ్మదత్తే రజ్జం కారేన్తే బారాణసివాసీ కప్పటో నామ వాణిజో అహోసి. తస్సేకో గద్రభో కుమ్భభారం వహతి, ఏకదివసేన సత్త యోజనాని గచ్ఛతి. సో ఏకస్మిం సమయే గద్రభభారకేహి సద్ధిం తక్కసిలం గన్త్వా యావ భణ్డస్స విస్సజ్జనం, తావ గద్రభం చరితుం విస్సజ్జేసి. అథస్స సో గద్రభో పరిఖాపిట్ఠే చరమానో ఏకం గద్రభిం దిస్వా ఉపసఙ్కమి. సా తేన సద్ధిం పటిసన్థారం కరోన్తీ ఆహ – ‘‘కుతో ఆగతోసీ’’తి? ‘‘బారాణసితో’’తి. ‘‘కేన కమ్మేనా’’తి? ‘‘వాణిజ్జకమ్మేనా’’తి. ‘‘కిత్తకం భారం వహసీ’’తి? ‘‘కుమ్భభార’’న్తి? ‘‘ఏత్తకం భారం వహన్తో కతి యోజనాని గచ్ఛసీ’’తి? ‘‘సత్త యోజనానీ’’తి. ‘‘గతగతట్ఠానే తే కాచి పాదపరికమ్మపిట్ఠిపరికమ్మకరా అత్థీ’’తి? ‘‘నత్థీ’’తి. ‘‘ఏవం సన్తే మహాదుక్ఖం నామ అనుభోసీ’’తి? ‘‘కిఞ్చాపి హి తిరచ్ఛానగతానం పాదపరికమ్మాదికారకా నామ నత్థి, కామసంయోజనఘట్టనత్థాయ పన ఏవరూపం కథం కథేసి’’? సో తస్సా కథాయ ఉక్కణ్ఠి. కప్పటోపి భణ్డం విస్సజ్జేత్వా తస్స సన్తికం ఆగన్త్వా – ‘‘ఏహి, తాత, గమిస్సామా’’తి ఆహ. ‘‘గచ్ఛథ తుమ్హే, నాహం గమిస్సామీ’’తి. అథ నం పునప్పునం యాచిత్వా, ‘‘అనిచ్ఛన్తం పరిభాసేత్వా నం నేస్సామీ’’తి చిన్తేత్వా గాథమాహ –

‘‘పతోదం తే కరిస్సామి, సాళసఙ్గులికణ్టకం;

సఞ్ఛిన్దిస్సామి తే కాయం, ఏవం జానాహి గద్రభా’’తి.

తం సుత్వా గద్రభో ‘‘ఏవం సన్తే అహమ్పి తే కత్తబ్బం జానిస్సామీ’’తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

‘‘పతోదం మే కరిస్ససి, సోళసఙ్గులికణ్టకం;

పురతో పతిట్ఠహిత్వాన, ఉద్ధరిత్వాన పచ్ఛతో;

దన్తం తే పాతయిస్సామి, ఏవం జానాహి కప్పటా’’తి.

తం సుత్వా వాణిజో – ‘‘కేన ను ఖో కారణేన ఏస ఏవం వదతీ’’తి చిన్తేత్వా, ఇతో చితో చ ఓలోకేన్తో తం గద్రభిం దిస్వా, ‘‘ఇమాయేస ఏవం సిక్ఖాపితో భవిస్సతి, ‘ఏవరూపిం నామ తే గద్రభిం ఆనేస్సామీ’తి మాతుగామేన నం పలోభేత్వా నేస్సామీ’’తి ఇమం గాథమాహ –

‘‘చతుప్పదిం సఙ్ఖముఖిం, నారిం సబ్బఙ్గసోభినిం;

భరియం తే ఆనయిస్సామి, ఏవం జానాహి గద్రభా’’తి.

తం సుత్వా తుట్ఠచిత్తో గద్రభో ఇమం గాథమాహ –

‘‘చతుప్పదిం సఙ్ఖముఖిం, నారిం సబ్బఙ్గసోభినిం;

భరియం మే ఆనయిస్ససి, ఏవం జానాహి కప్పట;

కప్పట భియ్యో గమిస్సామి, యోజనాని చతుద్దసా’’తి.

అథ నం కప్పటో, ‘‘తేన హి ఏహీ’’తి గహేత్వా సకట్ఠానం అగమాసి. సో కతిపాహచ్చయేన నం ఆహ – ‘‘నను మం తుమ్హే ‘భరియం తే ఆనయిస్సామీ’తి అవోచుత్థా’’తి? ‘‘ఆమ, వుత్తం, నాహం అత్తనో కథం భిన్దిస్సామి, భరియం తే ఆనేస్సామి, వేతనం పన తుయ్హం ఏకకస్సేవ దస్సామి, తుయ్హం వేతనం దుతియస్స పహోతు వా మా వా, త్వమేవ జానేయ్యాసి. ఉభిన్నం పన వో సంవాసమన్వాయ పుత్తా విజాయిస్సన్తి, తేహిపి బహూహి సద్ధిం తుయ్హం తం పహోతు వా మా వా, త్వమేవ జానేయ్యాసీ’’తి. గద్రభో తస్మిం కథేన్తేయేవ అనపేక్ఖో అహోసి.

సత్థా ఇమం ధమ్మదేసనం ఆహరిత్వా, ‘‘తదా, భిక్ఖవే, గద్రభీ జనపదకల్యాణీ అహోసి, గద్రభో నన్దో, వాణిజో అహమేవ. ఏవం పుబ్బేపేస మయా మాతుగామేన పలోభేత్వా వినీతో’’తి జాతకం నిట్ఠాపేసీతి.

నన్దత్థేరవత్థు నవమం.