౫. వజ్జిపుత్తత్థేరఅపదానవణ్ణనా

సహస్సరంసీ భగవాతిఆదికం ఆయస్మతో వజ్జిపుత్తత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయం పుఞ్ఞం ఉపచినన్తో ఇతో చతునవుతికప్పే ఏకం పచ్చేకబుద్ధం భిక్ఖాయ గచ్ఛన్తం దిస్వా పసన్నమానసో కదలిఫలాని అదాసి. సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే వేసాలియం లిచ్ఛవిరాజకుమారో హుత్వా నిబ్బత్తి, వజ్జిరాజపుత్తత్తా వజ్జిపుత్తోత్వేవస్స సమఞ్ఞా. సో దహరో హుత్వా హత్థిసిప్పాదిసిక్ఖనకాలేపి హేతుసమ్పన్నతాయ నిస్సరణజ్ఝాసయోవ హుత్వా విచరన్తో సత్థు ధమ్మదేసనం సుత్వా పటిలద్ధసద్ధో సత్థు సన్తికే పబ్బజిత్వా విపస్సనాయ కమ్మం కత్వా నచిరస్సేవ ఛళభిఞ్ఞో అహోసి. ఛళభిఞ్ఞో పన హుత్వా అపరభాగే అచిరపరినిబ్బుతే సత్థరి ధమ్మం సఙ్గాయితుం సఙ్కేతం కత్వా మహాథేరేసు తత్థ తత్థ విహరన్తేసు ఏకదివసం ఆయస్మన్తం ఆనన్దం సేఖంయేవ సమానం మహతియా పరిసాయ పరివుతం ధమ్మం దేసేన్తం దిస్వా తస్స ఉపరిమగ్గాధిగమాయ ఉస్సాహం జనేన్తో –

‘‘రుక్ఖమూలగహనం పసక్కియ, నిబ్బానం హదయస్మిం ఓపియ;

ఝాయ గోతమ మా చ పమాదో, కిం తే బిళిబిళికా కరిస్సతీ’’తి. (థేరగా. ౧౧౯) – గాథం అభాసి;

తత్థ రుక్ఖమూలగహనన్తి రుక్ఖమూలభూతం గహనం, గహనఞ్హి అత్థి, న రుక్ఖమూలం, రుక్ఖమూలఞ్చ అత్థి, న గహనం, తేసు రుక్ఖమూలగ్గహణేన ఠానస్స ఛాయాయ సమ్పన్నతాయ వాతాతపపరిస్సయాభావం దీపేతి, గహనగ్గహణేన నివాతభావేన వాతపరిస్సయాభావం జనసమ్బాధాభావఞ్చ దస్సేతి, తదుభయేన చ భావనాయోగ్యతం. పసక్కియాతి ఉపగన్త్వా. నిబ్బానం హదయస్మిం ఓపియాతి ‘‘ఏవం మయా పటిపజ్జిత్వా నిబ్బానం అధిగన్తబ్బ’’న్తి నిబ్బుతిం హదయే ఠపేత్వా చిత్తే కత్వా. ఝాయాతి తిలక్ఖణూపనిజ్ఝానేన ఝాయ, విపస్సనాభావనాసహితం మగ్గభావనం భావేహి. గోతమాతి ధమ్మభణ్డాగారికం గోత్తేనాలపతి. మా చ పమాదోతి అధికుసలేసు ధమ్మేసు మా పమాదం ఆపజ్జి. ఇదాని యాదిసో థేరస్స పమాదో, తం పటిక్ఖేపవసేన దస్సేన్తో ‘‘కిం తే బిళిబిళికా కరిస్సతీ’’తి ఆహ. తత్థ బిళిబిళికాతి బిళిబిళికిరియా, బిళిబిళితిసద్దపవత్తి యథా నిరత్థకా, ఏవం బిళిబిళికాసదిసా జనపఞ్ఞత్తి. కిం తే కరిస్సతీతి కీదిసం అత్థం తుయ్హం సాధేస్సతి, తస్మా జనపఞ్ఞత్తిం పహాయ సదత్థపసుతో హోహీతి ఓవాదం అదాసి.

తం సుత్వా అఞ్ఞేహి వుత్తేన విస్సగన్ధవాయనవచనేన సంవేగజాతో బహుదేవ రత్తిం చఙ్కమేన వీతినామేన్తో విపస్సనం ఉస్సుక్కాపేత్వా సేనాసనం పవిసిత్వా మఞ్చకే నిసిన్నమత్తోవ ‘‘కిఞ్చి సయామీ’’తి సీసం బిమ్బోహనమసమ్పత్తం పాదం భూమితో ఉగ్గతం సరీరస్స ఆకాసగతక్ఖణేయేవ అరహత్తం పాపుణి.

౪౯. వజ్జిపుత్తత్థేరో అపరభాగే సోమనస్సజాతో అత్తనో పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో సహస్సరంసీ భగవాతిఆదిమాహ. తత్థ సహస్సరంసీతి ఏత్థ ‘‘అనేకసతసహస్సరంసీ’’తి వత్తబ్బే గాథాబన్ధసుఖత్థం ‘‘సహస్సరంసీ’’తి వుత్తన్తి వేదితబ్బం. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవాతి.

వజ్జిపుత్తత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.