౧. మహాకచ్చాయనత్థేరఅపదానవణ్ణనా

చతుపఞ్ఞాసమవగ్గే పఠమాపదానే పదుముత్తరో నామ జినోతిఆదికం ఆయస్మతో మహాకచ్చాయనత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో పదుముత్తరస్స భగవతో కాలే గహపతిమహాసాలకులే నిబ్బత్తిత్వా వుద్ధిప్పత్తో ఏకదివసం సత్థు సన్తికే ధమ్మం సుణన్తో సత్థారా సంఖిత్తేన భాసితస్స విత్థారేన అత్థం విభజన్తానం అగ్గట్ఠానే ఠపియమానం ఏకం భిక్ఖుం దిస్వా సయమ్పి తం ఠానన్తరం పత్థేన్తో పణిధానం కత్వా దానాదీని పుఞ్ఞాని కత్వా దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో సుమేధస్స భగవతో కాలే విజ్జాధరో హుత్వా ఆకాసేన గచ్ఛన్తో ఏకస్మిం వనసణ్డే నిసిన్నం భగవన్తం దిస్వా పసన్నమానసో కణికారపుప్ఫేహి పూజం అకాసి.

సో తేన పుఞ్ఞేన అపరాపరం సుగతీసుయేవ పరివత్తేన్తో కస్సపదసబలస్స కాలే బారాణసియం కులగేహే నిబ్బత్తిత్వా పరినిబ్బుతే భగవతి సువణ్ణచేతియకమ్మట్ఠానే సతసహస్సగ్ఘనికాయ సువణ్ణిట్ఠకాయ పూజం కత్వా ‘‘ఇమస్స నిస్సన్దేన నిబ్బత్తనిబ్బత్తట్ఠానే సరీరం మే సువణ్ణవణ్ణం హోతూ’’తి పత్థనం అకాసి. తతో యావజీవం కుసలకమ్మం కత్వా ఏకం బుద్ధన్తరం దేవమనుస్సేసు సంసరిత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే ఉజ్జేనియం రఞ్ఞో చణ్డపజ్జోతస్స పురోహితగేహే నిబ్బత్తి, తస్స నామగ్గహణదివసే మాతా ‘‘మయ్హం పుత్తో సువణ్ణవణ్ణో, అత్తనో నామం గహేత్వా ఆగతో’’తి కఞ్చనమాణవోత్వేవ నామం అకాసి. సో వుద్ధిమన్వాయ తయో వేదే ఉగ్గణ్హిత్వా పితు అచ్చయేన పురోహితట్ఠానం లభి. సో గోత్తవసేన కచ్చాయనోతి పఞ్ఞాయిత్థ. అథ రాజా చణ్డపజ్జోతో బుద్ధుప్పాదం సుత్వా, ‘‘ఆచరియ, తుమ్హే తత్థ గన్త్వా సత్థారం ఇధానేథా’’తి పేసేసి. సో అత్తట్ఠమో సత్థు సన్తికం ఉపగతో తస్స సత్థా ధమ్మం దేసేసి, దేసనాపరియోసానే సత్తహి జనేహి సద్ధిం సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తే పతిట్ఠాసి.

౧. సో ఏవం పత్తఅరహత్తఫలో అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సోమనస్సజాతో పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో పదుముత్తరో నామ జినోతిఆదిమాహ. తం హేట్ఠా వుత్తత్థమేవ. అథ సత్థా ‘‘ఏథ, భిక్ఖవో’’తి హత్థం పసారేసి. తే తావదేవ ద్వఙ్గులమత్తకేసమస్సుఇద్ధిమయపత్తచీవరధరా వస్ససట్ఠికత్థేరా వియ అహేసుం. ఏవం థేరో సదత్థం నిప్ఫాదేత్వా, ‘‘భన్తే, రాజా పజ్జోతో తుమ్హాకం పాదే వన్దితుం ధమ్మఞ్చ సోతుం ఇచ్ఛతీ’’తి ఆరోచేసి. సత్థా ‘‘త్వంయేవ, కచ్చాన, తత్థ గచ్ఛ, తయి గతే రాజా పసీదిస్సతీ’’తి ఆహ. థేరో సత్థు ఆణాయ అత్తట్ఠమో తత్థ గన్త్వా రాజానం పసాదేత్వా అవన్తీసు సాసనం పతిట్ఠాపేత్వా పున సత్థు సన్తికమేవ ఆగతో. అత్తనో పుబ్బపత్థనావసేన కచ్చాయనప్పకరణం మహానిరుత్తిప్పకరణం నేత్తిప్పకరణన్తి పకరణత్తయం సఙ్ఘమజ్ఝే బ్యాకాసి. అథ సన్తుట్ఠేన భగవతా ‘‘ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, మమ సావకానం సంఖిత్తేన భాసితస్స విత్థారేన అత్థం విభజన్తానం యదిదం మహాకచ్చానో’’తి (అ. ని. ౧.౧౮౮, ౧౯౭) ఏతదగ్గట్ఠానే ఠపితో అగ్గఫలసుఖేన విహాసీతి.

మహాకచ్చాయనత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.