౩. మహాకచ్చానత్థేరఅపదానవణ్ణనా

పదుముత్తరనాథస్సాతిఆదికం ఆయస్మతో కచ్చానత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో పదుముత్తరస్స భగవతో కాలే గహపతిమహాసాలకులగేహే నిబ్బత్తేత్వా వుద్ధిప్పత్తో ఏకదివసం సత్థు సన్తికే ధమ్మం సుణన్తో సత్థారం ఏకం భిక్ఖుం సంఖిత్తేన భాసితస్స విత్థారేన అత్థం విభజన్తానం అగ్గట్ఠానే ఠపేన్తం దిస్వా సయమ్పి తం ఠానన్తరం పత్థేన్తో దానాదీని పుఞ్ఞాని కత్వా దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో సుమేధస్స భగవతో కాలే విజ్జాధరో హుత్వా ఆకాసేన గచ్ఛన్తో సత్థారం ఏకస్మిం వనసణ్డే నిసిన్నం దిస్వా పసన్నమానసో కణికారపుప్ఫేహి పూజం అకాసి.

సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన అపరాపరం సుగతీసుయేవ పరివత్తేత్వా కస్సపదసబలస్స కాలే బారాణసియం కులఘరే నిబ్బత్తిత్వా పరినిబ్బుతే భగవతి సువణ్ణచేతియకరణట్ఠానం దససహస్సగ్ఘనికాయ సువణ్ణిట్ఠకాయ పూజం కత్వా ‘‘భగవా మయ్హం నిబ్బత్తనిబ్బత్తట్ఠానే సరీరం సువణ్ణవణ్ణం హోతూ’’తి పత్థరం అకాసి. తతో యావజీవం కుసలం కత్వా ఏకం బుద్ధన్తరం దేవమనుస్సేసు సంసరిత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే ఉజ్జేనియం రఞ్ఞో చణ్డపజ్జోతస్స పురోహితస్స గేహే నిబ్బత్తి, తస్స నామగ్గహణదివసే మాతాపితరో ‘‘అమ్హాకం పుత్తో సువణ్ణవణ్ణో అత్తనో నామం గహేత్వా ఆగతో’’తి కఞ్చనమాణవోత్వేవ నామం కరింసు. సో వుద్ధిమన్వాయ తయో వేదే ఉగ్గణ్హిత్వా పితు అచ్చయేన పురోహితట్ఠానం లభి. సో గోత్తవసేన కచ్చానోతి పఞ్ఞాయిత్థ.

రాజా చణ్డపజ్జోతో బుద్ధుప్పాదం సుత్వా, ‘‘ఆచరియ, త్వం తత్థ గన్త్వా సత్థారం ఇధానేహీ’’తి పేసేసి. సో అత్తట్ఠమో సత్థు సన్తికం ఉపగతో. తస్స సత్థా ధమ్మం దేసేసి. దేసనాపరియోసానే సో సత్తహి జనేహి సద్ధిం సహపటిసమ్భిదాహి అరహత్తే పతిట్ఠాసి. అథ సత్థా ‘‘ఏథ, భిక్ఖవో’’తి హత్థం పసారేసి. తే తావదేవ ద్వఙ్గులమత్తకేసమస్సుకా ఇద్ధిమయపత్తచీవరధరా వస్ససట్ఠికత్థేరా వియ అహేసుం. ఏవం థేరో సదత్థం నిప్ఫాదేత్వా, ‘‘భన్తే, రాజా పజ్జోతో తుమ్హాకం పాదే వన్దితుం ధమ్మఞ్చ సోతుం ఇచ్ఛతీ’’తి సత్థు ఆరోచేసి. సత్థా ‘‘త్వంయేవ భిక్ఖు తత్థ గచ్ఛ, తయి గతేపి రాజా పసీదిస్సతీ’’తి ఆహ. థేరో అత్తట్ఠమో తత్థ గన్త్వా రాజానం పసాదేత్వా అవన్తీసు సాసనం పతిట్ఠాపేత్వా పున సత్థు సన్తికమేవ గతో.

౩౧. ఏవం సో పత్తఅరహత్తఫలో ‘‘ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, మమ సావకానం సంఖిత్తేన భాసితస్స విత్థారేన అత్థం విభజన్తానం యదిదం మహాకచ్చానో’’తి (అ. ని. ౧.౧౮౮, ౧౯౭) ఏతదగ్గట్ఠానం పత్వా అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో పదుముత్తరనాథస్సాతిఆదిమాహ. తత్థ పదుమం నామ చేతియన్తి పదుమేహి ఛాదితత్తా వా పదుమాకారేహి కతత్తా వా భగవతో వసనగన్ధకుటివిహారోవ పూజనీయభావేన చేతియం, యథా ‘‘గోతమకచేతియం, ఆళవకచేతియ’’న్తి వుత్తే తేసం యక్ఖానం నివసనట్ఠానం పూజనీయట్ఠానత్తా చేతియన్తి వుచ్చతి, ఏవమిదం భగవతో వసనట్ఠానం చేతియన్తి వుచ్చతి, న ధాతునిధాయకచేతియన్తి వేదితబ్బం. న హి అపరినిబ్బుతస్స భగవతో సరీరధాతూనం అభావా ధాతుచేతియం అకరి. సిలాసనం కారయిత్వాతి తస్సా పదుమనామికాయ గన్ధకుటియా పుప్ఫాధారత్థాయ హేట్ఠా ఫలికమయం సిలాసనం కారేత్వా. సువణ్ణేనాభిలేపయిన్తి తం సిలాసనం జమ్బోనదసువణ్ణేన అభివిసేసేన లేపయిం ఛాదేసిన్తి అత్థో.

౩౨. రతనామయం సత్తహి రతనేహి కతం ఛత్తం పగ్గయ్హ ముద్ధని ధారేత్వా వాళబీజనిఞ్చ సేతపవరచామరిఞ్చ పగ్గయ్హ బుద్ధస్స అభిరోపయిం. లోకబన్ధుస్స తాదినోతి సకలలోకబన్ధుసదిసస్స తాదిగుణసమఙ్గిస్స బుద్ధస్స ధారేసిన్తి అత్థో. సేసం ఉత్తానత్థమేవాతి.

మహాకచ్చానత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.