౩. నన్దత్థేరఅపదానవణ్ణనా

పదుముత్తరస్స భగవతోతిఆదికం ఆయస్మతో నన్దత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో పదుముత్తరస్స భగవతో కాలే హంసవతీనగరే ఏకస్మిం కులే నిబ్బత్తిత్వా విఞ్ఞుతం పత్తో భగవతో సన్తికే ధమ్మం సుణన్తో సత్థారం ఏకం భిక్ఖుం ఇన్ద్రియేసు గుత్తద్వారానం అగ్గట్ఠానే ఠపేన్తం దిస్వా సయం తం ఠానన్తరం పత్థేన్తో భగవతో భిక్ఖుసఙ్ఘస్స చ పూజాసక్కారబహులం మహాదానం పవత్తేత్వా ‘‘అహం, భన్తే, అనాగతే తుమ్హాదిసస్స బుద్ధస్స ఏవరూపో సావకో భవేయ్య’’న్తి పణిధానం అకాసి.

సో తతో పట్ఠాయ దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో అత్థదస్సిస్స భగవతో కాలే ధమ్మతాయ నామ నదియా మహన్తో కచ్ఛపో హుత్వా నిబ్బత్తో ఏకదివసం సత్థారం నదిం తరితుం తీరే ఠితం దిస్వా సయం భగవన్తం తారేతుకామో సత్థు పాదమూలే నిపజ్జి. సత్థా తస్స అజ్ఝాసయం ఞత్వా పిట్ఠిం అభిరుహి. సో హట్ఠతుట్ఠో వేగేన సోతం ఛిన్దన్తో సీఘతరం పరతీరం పాపేసి. భగవా తస్స అనుమోదనం వదన్తో భావినిం సమ్పత్తిం కథేత్వా పక్కామి.

సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన సుగతీసుయేవ సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే కపిలవత్థుస్మిం సుద్ధోదనమహారాజస్స అగ్గమహేసియా మహాపజాపతిగోతమియా కుచ్ఛిమ్హి నిబ్బత్తో, తస్స నామగ్గహణదివసే ఞాతిసఙ్ఘం నన్దయన్తో జాతోతి ‘‘నన్దో’’త్వేవ నామం అకంసు. తస్స వయప్పత్తకాలే భగవా పవత్తితవరధమ్మచక్కో లోకానుగ్గహం కరోన్తో అనుక్కమేన కపిలవత్థుం గన్త్వా ఞాతిసమాగమే పోక్ఖరవస్సం అట్ఠుప్పత్తిం కత్వా వేస్సన్తరజాతకం (జా. ౨.౨౨.౧౬౫౫ ఆదయో) కథేత్వా దుతియదివసే పిణ్డాయ పవిట్ఠో ‘‘ఉత్తిట్ఠే నప్పమజ్జేయ్యా’’తి (ధ. ప. ౧౬౮) గాథాయ పితరం సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠాపేత్వా నివేసనం గన్త్వా ‘‘ధమ్మఞ్చరే సుచరిత’’న్తి (ధ. ప. ౧౬౯) గాథాయ మహాపజాపతిం సోతాపత్తిఫలే రాజానం సకదాగామిఫలే పతిట్ఠాపేత్వా తతియదివసే నన్దకుమారస్స అభిసేకగేహపవేసనఆవాహమఙ్గలేసు వత్తమానేసు పిణ్డాయ పావిసి. సత్థా నన్దకుమారస్స హత్థే పత్తం దత్వా మఙ్గలం వత్వా తస్స హత్థతో పత్తం అగ్గహేత్వావ విహారం గతో, తం పత్తహత్థం విహారం ఆగతం అనిచ్ఛమానంయేవ పబ్బాజేత్వా తథాపబ్బాజితత్తాయేవ అనభిరతియా పీళితం ఞత్వా ఉపాయేన తస్స తం అనభిరతిం వినోదేసి. సో యోనిసో పటిసఙ్ఖాయ విపస్సనం పట్ఠపేత్వా నచిరస్సేవ అరహత్తం పాపుణి. థేరో పున దివసే భగవన్తం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమాహ – ‘‘యం మే, భన్తే, భగవా పాటిభోగో పఞ్చన్నం అచ్ఛరాసతానం పటిలాభాయ కకుటపాదానం, ముఞ్చామహం, భన్తే, భగవన్తం ఏతస్మా పటిస్సవా’’తి. భగవాపి ‘‘యదేవ తే, నన్ద, అనుపాదాయ ఆసవేహి చిత్తం విముత్తం, తదాహం ముత్తో ఏతస్మా పటిస్సవా’’తి ఆహ. అథస్స భగవా సవిసేసం ఇన్ద్రియేసు గుత్తద్వారతం ఞత్వా తం గుణం విభావేన్తో ‘‘ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, మమ సావకానం భిక్ఖూనం ఇన్ద్రియేసు గుత్తద్వారానం యదిదం నన్దో’’తి (అ. ని. ౧.౨౧౯, ౨౩౦) ఇన్ద్రియేసు గుత్తద్వారభావేన నం ఏతదగ్గే ఠపేసి. థేరో హి ‘‘ఇన్ద్రియాసంవరం నిస్సాయ ఇమం విప్పకారం పత్తో, తమహం సుట్ఠు నిగ్గణ్హిస్సామీ’’తి ఉస్సాహజాతో బలవహిరోత్తప్పో తత్థ చ కతాధికారత్తా ఇన్ద్రియసంవరే ఉక్కంసపారమిం అగమాసి.

౨౭. ఏవం సో ఏతదగ్గట్ఠానం పత్వా అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సోమనస్సప్పత్తో పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో పదుముత్తరస్స భగవతోతిఆదిమాహ. వత్థం ఖోమం మయా దిన్నన్తి ఖోమరట్ఠే జాతం వత్థం భగవతి చిత్తప్పసాదేన గారవబహుమానేన మయా పరమసుఖుమం ఖోమవత్థం దిన్నన్తి అత్థో. సయమ్భుస్సాతి సయమేవ భూతస్స జాతస్స అరియాయ జాతియా నిబ్బత్తస్స. మహేసినోతి మహన్తే సీలసమాధిపఞ్ఞావిముత్తివిముత్తిఞాణదస్సనక్ఖన్ధే ఏసి గవేసీతి మహేసి, తస్స మహేసినో సయమ్భుస్స చీవరత్థాయ ఖోమవత్థం మయా దిన్నన్తి సమ్బన్ధో.

౨౮. తం మే బుద్ధో వియాకాసీతి ఏత్థ తన్తి సామ్యత్థే ఉపయోగవచనం, తస్స వత్థదాయకస్స మే దానఫలం విసేసేన అకాసి కథేసి బుద్ధోతి అత్థో. జలజుత్తమనామకోతి పదుముత్తరనామకో. ‘‘జలరుత్తమనాయకో’’తిపి పాఠో, తస్స జలమానానం దేవబ్రహ్మానం ఉత్తమనాయకో పధానోతి అత్థో. ఇమినా వత్థదానేనాతి ఇమినా వత్థదానస్స నిస్సన్దేన త్వం అనాగతే హేమవణ్ణో సువణ్ణవణ్ణో భవిస్ససి.

౨౯. ద్వే సమ్పత్తిం అనుభోత్వాతి దిబ్బమనుస్ససఙ్ఖాతా ద్వే సమ్పత్తియో అనుభవిత్వా. కుసలమూలేహి చోదితోతి కుసలావయవేహి కుసలకోట్ఠాసేహి చోదితో పేసితో, ‘‘త్వం ఇమినా పుఞ్ఞేన సత్థు కులం పసవాహీ’’తి పేసితో వియాతి అత్థో. ‘‘గోతమస్స భగవతో కనిట్ఠో త్వం భవిస్ససీ’’తి బ్యాకాసీతి సమ్బన్ధో.

౩౦. రాగరత్తో సుఖసీలోతి కిలేసకామేహి రత్తో అల్లీనో కాయసుఖచిత్తసుఖానుభవనసభావో. కామేసు గేధమాయుతోతి వత్థుకామేసు గేధసఙ్ఖాతాయ తణ్హాయ ఆయుతో యోజితోతి అత్థో. బుద్ధేన చోదితో సన్తో, తదా త్వన్తి యస్మా కామేసు గేధితో, తదా తస్మా త్వం అత్తనో భాతుకేన గోతమబుద్ధేన చోదితో పబ్బజ్జాయ ఉయ్యోజితో తస్స సన్తికే పబ్బజిస్ససీతి సమ్బన్ధో.

౩౧. పబ్బజిత్వాన త్వం తత్థాతి తస్మిం గోతమస్స భగవతో సాసనే త్వం పబ్బజిత్వా కుసలమూలేన మూలభూతేన పుఞ్ఞసమ్భారేన చోదితో భావనాయం నియోజితో సబ్బాసవే సకలాసవే పరిఞ్ఞాయ జానిత్వా పజహిత్వా అనామయో నిద్దుక్ఖో నిబ్బాయిస్ససి అదస్సనం పాపేస్ససి, అపణ్ణత్తికభావం గమిస్ససీతి అత్థో.

౩౨. సతకప్పసహస్సమ్హీతి ఇతో కప్పతో పుబ్బే సతకప్పాధికే సహస్సమే కప్పమ్హి చేళనామకా చత్తారో చక్కవత్తిరాజానో అహేసున్తి అత్థో. సట్ఠి కప్పసహస్సానీతి కప్పసహస్సాని సట్ఠి చ అతిక్కమిత్వా హేట్ఠా ఏకస్మిం కప్పే చత్తారో జనా ఉపచేళా నామ చక్కవత్తిరాజానో చతూసు జాతీసు అహేసున్తి అత్థో.

౩౩. పఞ్చకప్పసహస్సమ్హీతి పఞ్చకప్పాధికే సహస్సమే కప్పమ్హి చేళా నామ చత్తారో జనా చక్కవత్తిరాజానో సత్తహి రతనేహి సమ్పన్నా సమఙ్గీభూతా జమ్బుదీపఅపరగోయానఉత్తరకురుపుబ్బవిదేహదీపసఙ్ఖాతే చతుదీపమ్హి ఇస్సరా పధానా విసుం అహేసున్తి అత్థో. సేసం వుత్తనయమేవాతి.

నన్దత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.