౭. జాలియసుత్తవణ్ణనా

ద్వే పబ్బజితవత్థువణ్ణనా

౩౭౮. ఏవం మే సుతం…పే… కోసమ్బియన్తి జాలియసుత్తం. తత్రాయం అపుబ్బపదవణ్ణనా. ఘోసితారామేతి ఘోసితేన సేట్ఠినా కతే ఆరామే. పుబ్బే కిర అల్లకప్పరట్ఠం నామ అహోసి. తతో కోతూహలికో నామ దలిద్దో ఛాతకభయేన సపుత్తదారో అవన్తిరట్ఠం గచ్ఛన్తో పుత్తం వహితుం అసక్కోన్తో ఛడ్డేత్వా అగమాసి, మాతా నివత్తిత్వా తం గహేత్వా గతా, తే ఏకం గోపాలకగామం పవిసింసు. గోపాలకేన చ తదా బహుపాయాసో పటియత్తో హోతి, తే తతో పాయాసం లభిత్వా భుఞ్జింసు. అథ సో పురిసో బలవపాయాసం భుత్తో జీరాపేతుం అసక్కోన్తో రత్తిభాగే కాలం కత్వా తత్థేవ సునఖియా కుచ్ఛిస్మిం పటిసన్ధిం గహేత్వా కుక్కురో జాతో, సో గోపాలకస్స పియో అహోసి. గోపాలకో చ పచ్చేకబుద్ధం ఉపట్ఠహతి. పచ్చేకబుద్ధోపి భత్తకిచ్చపరియోసానే కుక్కురస్స ఏకేకం పిణ్డం దేతి, సో పచ్చేకబుద్ధే సినేహం ఉప్పాదేత్వా గోపాలకేన సద్ధిం పణ్ణసాలమ్పి గచ్ఛతి. గోపాలకే అసన్నిహితే భత్తవేలాయం సయమేవ గన్త్వా కాలారోచనత్థం పణ్ణసాలద్వారే భుస్సతి, అన్తరామగ్గేపి చణ్డమిగే దిస్వా భుస్సిత్వా పలాపేతి. సో పచ్చేకబుద్ధే ముదుకేన చిత్తేన కాలంకత్వా దేవలోకే నిబ్బత్తి. తత్రస్స ఘోసకదేవపుత్తో త్వేవ నామం అహోసి. సో దేవలోకతో చవిత్వా కోసమ్బియం ఏకస్స కులస్స ఘరే నిబ్బత్తి. తం అపుత్తకో సేట్ఠి తస్స మాతాపితూనం ధనం దత్వా పుత్తం కత్వా అగ్గహేసి. అథ అత్తనో పుత్తే జాతే సత్తక్ఖత్తుం ఘాతాపేతుం ఉపక్కమి. సో పుఞ్ఞవన్తతాయ సత్తసుపి ఠానేసు మరణం అప్పత్వా అవసానే ఏకాయ సేట్ఠిధీతాయ వేయ్యత్తియేన లద్ధజీవితో అపరభాగే పితుఅచ్చయేన సేట్ఠిట్ఠానం పత్వా ఘోసకసేట్ఠి నామ జాతో. అఞ్ఞేపి కోసమ్బియం కుక్కుటసేట్ఠి, పావారియసేట్ఠీతి ద్వే సేట్ఠినో అత్థి, ఇమినా సద్ధిం తయో అహేసుం.

తేన చ సమయేన హిమవన్తతో పఞ్చసతతాపసా సరీరసన్తప్పనత్థం అన్తరన్తరాకోసమ్బిం ఆగచ్ఛన్తి, తేసం ఏతే తయో సేట్ఠీ అత్తనో అత్తనో ఉయ్యానేసు పణ్ణకుటియో కత్వా ఉపట్ఠానం కరోన్తి. అథేకదివసం తే తాపసా హిమవన్తతో ఆగచ్ఛన్తా మహాకన్తారే తసితా కిలన్తా ఏకం మహన్తం వటరుక్ఖం పత్వా తత్థ అధివత్థాయ దేవతాయ సన్తికా సఙ్గహం పచ్చాసిసన్తా నిసీదింసు. దేవతా సబ్బాలఙ్కారవిభూసితం హత్థం పసారేత్వా తేసం పానీయపానకాదీని దత్వా కిలమథం పటివినోదేసి, ఏతే దేవతాయానుభావేన విమ్హితా పుచ్ఛింసు – ‘‘కిం ను ఖో, దేవతే, కమ్మం కత్వా తయా అయం సమ్పత్తి లద్ధా’’తి? దేవతా ఆహ – ‘‘లోకే బుద్ధో నామ భగవా ఉప్పన్నో, సో ఏతరహి సావత్థియం విహరతి, అనాథపిణ్డికో గహపతి తం ఉపట్ఠహతి. సో ఉపోసథదివసేసు అత్తనో భతకానం పకతిభత్తవేతనమేవ దత్వా ఉపోసథం కారాపేసి. అథాహం ఏకదివసం మజ్ఝన్హికే పాతరాసత్థాయ ఆగతో కఞ్చి భతకకమ్మం అకరోన్తం దిస్వా – ‘అజ్జ మనుస్సా కస్మా కమ్మం న కరోన్తీ’తి పుచ్ఛిం. తస్స మే తమత్థం ఆరోచేసుం. అథాహం ఏతదవోచం – ‘ఇదాని ఉపడ్ఢదివసో గతో, సక్కా ను ఖో ఉపడ్ఢుపోసథం కాతు’న్తి. తతో సేట్ఠిస్స పటివేదేత్వా ‘‘సక్కా కాతు’’న్తి ఆహ. స్వాహం ఉపడ్ఢదివసం ఉపడ్ఢుపోసథం సమాదియిత్వా తదహేవ కాలం కత్వా ఇమం సమ్పత్తిం పటిలభి’’న్తి.

అథ తే తాపసా ‘‘బుద్ధో కిర ఉప్పన్నో’’తి సఞ్జాతపీతిపామోజ్జా తతోవ సావత్థిం గన్తుకామా హుత్వాపి – ‘‘బహుకారా నో ఉపట్ఠాకసేట్ఠినో తేసమ్పి ఇమమత్థమారోచేస్సామా’’తి కోసమ్బిం గన్త్వా సేట్ఠీహి కతసక్కారబహుమానా ‘‘తదహేవ మయం గచ్ఛామా’’తి ఆహంసు. ‘‘కిం, భన్తే, తురితాత్థ, నను తుమ్హే పుబ్బే చత్తారో పఞ్చ మాసే వసిత్వా గచ్ఛథా’’తి చ వుత్తే తం పవత్తిం ఆరోచేసుం. ‘‘తేన హి, భన్తే, సహేవ గచ్ఛామా’’తి చ వుత్తే ‘‘గచ్ఛామ మయం, తుమ్హే సణికం ఆగచ్ఛథా’’తి సావత్థిం గన్త్వా భగవతో సన్తికే పబ్బజిత్వా అరహత్తం పాపుణింసు. తేపి సేట్ఠినో పఞ్చసతపఞ్చసతసకటపరివారా సావత్థిం గన్త్వా దానాదీని దత్వా కోసమ్బిం ఆగమనత్థాయ భగవన్తం యాచిత్వా పచ్చాగమ్మ తయో విహారే కారేసుం. తేసు కుక్కుటసేట్ఠినా కతో కుక్కుటారామో నామ, పావారియసేట్ఠినా కతో పావారికమ్బవనం నామ, ఘోసితసేట్ఠినా కతో ఘోసితారామో నామ అహోసి. తం సన్ధాయ వుత్తం – ‘‘కోసమ్బియం విహరతి ఘోసితారామే’’తి.

ముణ్డియోతి ఇదం తస్స నామం. జాలియోతి ఇదమ్పి ఇతరస్స నామమేవ. యస్మా పనస్స ఉపజ్ఝాయో దారుమయేన పత్తేన పిణ్డాయ చరతి, తస్మా దారుపత్తికన్తేవాసీతి వుచ్చతి. ఏతదవోచున్తి ఉపారమ్భాధిప్పాయేన వాదం ఆరోపేతుకామా హుత్వా ఏతదవోచుం. ఇతి కిర నేసం అహోసి, సచే సమణో గోతమో ‘‘తం జీవం తం సరీర’’న్తి వక్ఖతి, అథస్స మయం ఏతం వాదం ఆరోపేస్సామ – ‘‘భో గోతమ, తుమ్హాకం లద్ధియా ఇధేవ సత్తో భిజ్జతి, తేన వో వాదో ఉచ్ఛేదవాదో హోతీ’’తి. సచే పన ‘‘అఞ్ఞం జీవం అఞ్ఞం సరీర’’న్తి వక్ఖతి, అథస్సేతం వాదం ఆరోపేస్సామ ‘‘తుమ్హాకం వాదే రూపం భిజ్జతి, న సత్తో భిజ్జతి. తేన వో వాదే సత్తో సస్సతో ఆపజ్జతీ’’తి. అథ భగవా ‘‘ఇమే వాదారోపనత్థాయ పఞ్హం పుచ్ఛన్తి, మమ సాసనే ఇమే ద్వే అన్తే అనుపగమ్మ మజ్ఝిమా పటిపదా అత్థీతి న జానన్తి, హన్ద నేసం పఞ్హం అవిస్సజ్జేత్వా తస్సాయేవ పటిపదాయ ఆవిభావత్థం ధమ్మం దేసేమీ’’తి చిన్తేత్వా ‘‘తేన హావుసో’’తిఆదిమాహ.

౩౭౯-౩౮౦. తత్థ కల్లం ను ఖో తస్సేతం వచనాయాతి తస్సేతం సద్ధాపబ్బజితస్స తివిధం సీలం పరిపూరేత్వా పఠమజ్ఝానం పత్తస్స యుత్తం ను ఖో ఏతం వత్తున్తి అత్థో. తం సుత్వా పరిబ్బాజకా పుథుజ్జనో నామ యస్మా నిబ్బిచికిచ్ఛో న హోతి, తస్మా కదాచి ఏవం వదేయ్యాతి మఞ్ఞమానా – ‘‘కల్లం తస్సేతం వచనాయా’’తి ఆహంసు. అథ చ పనాహం న వదామీతి అహం ఏతమేవం జానామి, నో చ ఏవం వదామి, అథ ఖో కసిణపరికమ్మం కత్వా భావేన్తస్స పఞ్ఞాబలేన ఉప్పన్నం మహగ్గతచిత్తమేతన్తి సఞ్ఞం ఠపేసిం. న కల్లం తస్సేతన్తి ఇదం తే పరిబ్బాజకా – ‘‘యస్మా ఖీణాసవో విగతసమ్మోహో తిణ్ణవిచికిచ్ఛో, తస్మా న యుత్తం తస్సేతం వత్తు’’న్తి మఞ్ఞమానా వదన్తి. సేసమేత్థ ఉత్తానత్థమేవాతి.

ఇతి సుమఙ్గలవిలాసినియా దీఘనికాయట్ఠకథాయం

జాలియసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.